Voor een cruise door de lucht

Zeppelins hebben een slechte naam als vervoermiddel. Maar technisch gezien hoeven het helemaal geen vliegende brandbommen te zijn, meent Rigid Airship design in Lelystad. Het bedrijf ziet een grootse toekomst voor zijn nieuwe ontwerpen.

Op 220 hectare grond bij de electriciteitscentrale van Nuon in Lelystad moet het gaan gebeuren. In grote hangars zal daar de komende jaren een groot aantal rigide luchtschepen of zeppelins worden gebouwd.

Initiatiefnemer Rigid Airship Design streeft ernaar om over twee jaar een eerste prototype gereed te hebben voor testvluchten en certificering. Het luchtschip, de RA-180, vertoont slechts uiterlijke gelijkenis met de zeppelins van weleer. De 180 meter lange en dertig meter brede zeppelin bestaat uit een groot aantal gescheiden compartimenten die voorzien zijn van branddempend helium. In het verleden gingen zeppelins nogal eens in vlammen op omdat ze met het uiterst brandbare waterstof waren gevuld. Het ongeluk met de Hindenburg in 1937 betekende zelfs het einde van zeppelins als vervoermiddel. Niemand waagde nog zijn leven in een brandende sigaar. De laatste vijftig jaar zijn zeppelins dan ook hoofdzakelijk voor reclamedoeleinden ingezet.

De bouw van het luchtschip is de jongensdroom van de 54-jarige Schot Ian Alexander, die aanvankelijk zijn brood verdiende als docent literatuur. In de jaren zestig ontwikkelde hij zijn eerste `blimp' voor Roxy-sigaretten. Een tweede zeppelin werd in 1992 gebruikt als commandopost voor de politie bij de Olympische Spelen in Barcelona. De laatste jaren concentreert Alexander zich op zeppelins met een inwendig skelet, de rigide luchtschepen.

Inmiddels heeft Alexander via zijn bedrijf Rigid Airship Design (RAD) een aantal belangrijke industriële partners achter zich weten te scharen. Joep van de Nieuwenhuyzen's RDM is met 42 procent de grootste aandeelhouder, daarna volgen Stork (10 procent) en Caransa BV (7 procent). Inmiddels is zo'n 11 miljoen gulden in het avontuur gestoken. De totale financieringsbehoefte is evenwel begroot op 120 miljoen gulden. Nadat de seriematige productie van de zeppelins op gang is gekomen, wil Rigid Airship naar de beurs om extra kapitaal aan te trekken, maar dat kan nog even duren.

Op dit moment werken slechts vijfentwintig mensen aan de ontwikkeling van het luchtschip. Het ontwerp voor het prototype moet nog worden goedgekeurd door de Rijksluchtvaartdienst. Het luchtwaardigheidscertificaat zal vermoedelijk nóg langer op zich laten wachten. Daarnaast zal moeten worden afgewacht of de luchtvaartautoriteiten zeppelinverkeer zullen toestaan in het toch al volle Europese luchtruim.

Directeur Leo Deuzeman van Greenfield Capital Partners, een participatiebedrijf dat een belang heeft van 4,4 procent in Rigid Airship Design, geeft toe dat er nog veel onzekerheden zijn. ,,Het mag dan ooit zijn begonnen als een garageproject, we zien grote marktkansen voor zeppelins, ook buiten Europa.'' Hij wijst op landen met een gebrekkige transportinfrastructuur, waar zeppelins zeer goed gebruikt zouden kunnen worden. Brazilië heeft bijvoorbeeld grote interesse voor luchtschepen, omdat de wegen in het binnenland door regenval nogal eens onbegaanbaar zijn. ,,Binnen Europa ondervinden transportbedrijven steeds meer hinder van congestie op de wegen'', weet Deuzeman.

In Nederland overweegt bloemenveiling Aalsmeer zeppelins in te zetten voor het transport van snijbloemen naar veilingen in Rijnsburg, Naaldwijk en Aalsmeer. De aan- en afvoer van de producten over de weg wordt volgens een woordvoerder steeds problematischer. De waarde van bloemen kan bij vertragingen in de levering snel dalen.

Ridig Airship Design gaat er dan ook van uit dat er in de volgende eeuw een grote markt is weggelegd voor eigentijdse luchtschepen als multifunctioneel alternatief voor transport, datacommunicatie, promotie en toerisme. Vooral die laatste categorie wordt belangrijk. Deuzeman: ,,Transportbedrijven zullen niet onmiddellijk gebruik maken van zeppelins. Per slot van rekening hebben ze fors geïnvesteerd in de bestaande infrastructuur. Passagiersvluchten kunnen het nut van dit soort vluchten aantonen.'' Rigid wil zich vooral richten op de markt voor cruisevluchten. Een tocht van Nederland naar Barcelona zou circa elf uur in beslag nemen. Misschien niet de snelste weg, maar wel de mooiste. ,,Een onvergetelijke ervaring in een zeer comfortabele ambiance'', zo juicht het persbericht. Naast eetzalen en slaapverblijven zal het luchtschip beschikken over een groot glasoppervlak om de reiziger van een onbelemmerd uitzicht te laten genieten.

Uiteindelijk moet ook de transportsector gebruik gaan maken van zeppelins. Vervoer per luchtschip is ideaal voor lichte, volumineuze ladingen. De RA-180, die ten minste 60 miljoen gulden zal gaan kosten, kan rond de dertig ton aan lading vervoeren.

Met zijn 148 kilometer per uur is de zeppelin zelfs sneller dan de vrachtwagen of de ferry. Bloemen zouden in slechts tweeënhalf uur van Amsterdam naar Londen kunnen worden vervoerd. Nadeel is dat zeppelins bij harde wind of slecht weer niet kunnen vliegen. ,,Maar vliegtuigen stijgen ook niet op bij windkracht twaalf'', zegt Deuzeman.

Uit marktstudies blijkt dat er de komende twintig jaar vraag zal zijn naar zo'n duizend zeppelins. Rigid Airship Design rekent daarbij op marktaandeel van veertig procent. Er zijn echter kapers op de kust. In Zuidafrika wil Hamilton Airship Company luchtschepen bouwen met twintig ton hefvermogen, maar een voorgenomen beursgang is uitgesteld en het laatste nieuws is dat Hamilton in de Verenigde Staten een tweede poging aan het wagen is. Het Duitse CargoLifter bouwt nabij Berlijn een zeppelin met een hefvermogen van 160 ton. Deuzeman twijfelt er niet aan dat er meer concurrenten zullen komen; vliegtuigfabrikanten zouden al haalbaarheidsstudies hebben verricht.

Rigid Airship Design mag dan nog geen echte orders hebben binnengesleept, er heeft zich al wel een mogelijk Amerikaanse partner gemeld die in licentie zeppelins wil bouwen in leegstaande luchtschiphallen in Ohio, Californië en North Carolina. Zelf begint Rigid Airship Design al in september met de bouw van een eerste hangar in Lelystad. Die hangar wordt zo groot dat de Rembrandttoren in Amsterdam er moeiteloos twee maal in past.

Uiteindelijk moeten nog eens drie hangars gebouwd worden. Lelystad is dan ook erg verguld met de komst van de luchtschepenfabrikant, die samen met een slibdepot en een overslagterminal is neergestreken op een voormalig visvijvergebied. Met ruim 1300 arbeidsplaatsen zou het bedrijf zich wel eens tot de grootste werkgever van de regio kunnen ontwikkelen.