Trieste kilte aangrijpend

Over de Britse zanger/muzikant Tricky gaat het verhaal dat hij eens een optreden gaf in een volkomen verduisterde zaal: zelfs de lichten van de nooduitgang-borden en de bar waren gedoofd. Of het waar is weet ik niet, maar de duisternis en intense sfeer die je je voorstelt bij zo'n gebeurtenis passen wel bij de zwarte, soms huiveringwekkende muziek van Tricky. Gisteravond zorgde in een uitverkocht Paradiso de broeierige hitte in een ander opzicht voor extreme omstandigeden.

Tricky werd vier jaar geleden bekend als één van de muzikanten van een stroming uit Bristol die `triphop' genoemd werd, een trage en hallucinerende (trippende) variant van hiphop. Hij werkte mee aan albums van Massive Attack, maar maakte zich met zijn volstrekt unieke debuut Maxinquaye los van de stroming. Ook volgende cd's als Pre-Millenium Tension (1996) en het vorig jaar verschenen Angels With Dirty Faces hadden niet veel meer van doen met de dromerige, ontspannen triphop: Tricky's muziek barst juist van de spanning, die zo nu en dan tot ontlading komt.

Vooral tijdens optredens komt vaak een hevige energie los. Gisteravond begonnen Tricky en zijn band - bas, gitaar, drums en toetsen - met een lange versie van de fraaie nieuwe single For Real, het openingsnummer van de nieuwe cd Juxtapose die augustus verschijnt. De kracht van het nummer lag in de herhaling van de simpele melodie, op een stuwend ritme dat geleidelijk harder werd. Daarna leed het concert zo nu en dan aan eenvormigheid, maar de beste nummers hadden diezelfde formule van herhaling en oplopende spanning, soms zo lang volgehouden dat er een soort trance ontstond bij de toehoorders.

En bij Tricky zelf, half afgewend of met zijn glanzende, ontblote rug naar het publiek, de microfoonstandaard stevig in zijn tot vuisten gebalde handen, zijn kale hoofd ritmisch heen en weer zwaaiend, woorden en tekstregels herhalend, verloren in zijn eigen wereld. Die wereld is grimmig en kil, doortrokken van cynisme en gewelddadigheid, van afstomping en verveelde seks: 'I fuck you in the ass, just for a laugh.'

Tricky en zijn band speelden een merkwaardige mengeling van harde, naar punk en metal neigende industriële rock, krachtige reggae, kwade paranoïde blues en hiphop. De warmte van soulmuziek ontbrak, waardoor het afstandelijk bleef. Toch was het, in al zijn trieste kilheid, ook aangrijpend. Vooral aan het eind van het bijna twee uur durende concert was de band goed op dreef gekomen. De lang uitgesponnen versies van Vent en Sex Drive waren indrukwekkend: langzaam sneller wordende cadansen die eindigden in een razende wervelstorm van geluid.

Concert: Tricky. Gehoord: 12/7 Paradiso, Amsterdam. Opnamen van het concert zijn a.s. donderdag tussen 22.00 en 24.00 u. te horen op Radio 3.