`Geef burgemeester meer bevoegdheden'

Gekozen burgemeesters zijn daadkrachtiger, aldus J. Hiemstra in een dissertatie.

Om goed leiding te kunnen geven aan de gemeente moet de burgemeester gekozen worden en zelf zijn wethouders kunnen kiezen. De gemeenteraad moet een echte volksvertegenwoordiging worden die het college van B en W controleert en naar huis kan sturen. Dit schrijft J. Hiemstra in het proefschrift `Het besturen van grote gemeenten', waarop hij vanmiddag aan de Leidse universiteit promoveert.

Hiemstra stelt voor dat de gemeenteraad het vertrouwen in een individuele wethouder of in het gehele college kan opzeggen. De relatie tussen gemeenteraad en college wordt dan vergelijkbaar met de verhouding tussen Tweede Kamer en kabinet. Als de gemeenteraad het recht van enquête krijgt, stelt Hiemstra, zouden de raadsleden zich meer kunnen toeleggen op een controlerende rol en wordt hun functie minder bureaucratisch. Over de voor- en nadelen van dualisme op lokaal niveau brengt ook een staatscommissie onder leiding van de Groningse hoogleraar staatsrecht D.J. Elzinga dit jaar een advies uit.

Hiemstra acht het direct door de burgers kiezen van de burgemeester essentieel voor daadkrachtig optreden; de ruimte die burgemeesters nu hebben om leiding te geven aan het college is soms klein. ,,Wethouders zeggen bij inhoudelijke onderwerpen tegen hun burgemeester: u bent niet gelegitimeerd, want u bent niet gekozen door de bevolking'', zegt Hiemstra. ,,Het hangt van de burgemeester zelf af of hij wel of niet aan politieke discussies meedoet.''

Als de gekozen burgemeester een eigen college samen kan stellen, stelt de promovendus, kan een hecht team ontstaan. Nu is het nog zo dat gemeenteraadsfracties kandidaten naar voren schuiven voor een wethouderspost.

Voor zijn onderzoek heeft Hiemstra zevenhonderd raadsleden, collegeleden en ambtenaren van dertig gemeenten met meer dan tachtigduizend inwoners ondervraagd. Ook bezocht hij de gemeenten Quebec (Canada), Tampere (Finland) en Duisburg (Duitsland). In Tampere wordt de burgemeester door de gemeenteraad gekozen, in de andere twee steden kiest de bevolking de burgemeester. In Quebec zijn wethouders veel minder gefixeerd op het ambtelijk apparaat, zo bleek uit het onderzoek. Ze onderhouden veel contacten met de burgers en bedrijven en ze zijn onafhankelijker van hun raadsleden.