Fed waakhond van economie VS

Vanavond om kwart over acht geeft de `Fed', het stelsel van Amerikaanse centrale banken, in Washington een summier persbericht uit waarin staat wat er met de Amerikaanse rente gebeurt. Hoe werkt de Federal Reserve?

Vrijwel niemand in de financiële wereld twijfelt er nog aan dat de rentetarieven in de Verenigde Staten vandaag omhoog gaan. Het beleidsbepalend comité van de Federal Reserve vergadert daarover vandaag in Washington D.C. Economen en analisten voorzien een geldverkrapping die de geldmarktrente effectief verhoogt. Dat kan met een kwartprocent zijn, al vermoeden sommigen dat de rentestap een half procent zal bedragen.

De monetaire beleidsmakers die daarover beslissen zijn de leden van het Federal Open Market Committee (FOMC), het onderdeel van het Federal Reserve System dat daarmee is belast. Het FOMC bestaat uit de zeven gouverneurs van het bestuur van de Federal Reserve plus nog eens vijf van de twaalf districtspresidenten. Gisterochtend om tien uur zijn ze onder leiding van voorzitter Alan Greenspan aan een tweedaagse vergadering begonnen.

De Amerikaanse centrale bank heet officieel Federal Reserve System maar wordt meestal Federal Reserve genoemd. Het is opgezet in 1913 om toezicht te houden op de dollar, leningen te verstrekken aan banken en het banksysteem te verbeteren. Daarnaast kreeg de Fed, zoals het instituut kortweg wordt genoemd, later meer bevoegdheden die betrekking hebben op economische groei. Ook kreeg Washington een centrale rol toebedeeld zodat de Fed in zijn huidige vorm eigenlijk vanaf 1935 bestaat.

De Federal Reserve is een stelsel van twaalf centrale banken. Die liggen in de districten Boston, New York, Philadelphia, Cleveland, Richmond, Atlanta, Chicago, St. Louis, Minneapolis, Kansas City, Dallas en San Francisco. Door een slimme lobby in 1913 zijn er in de staat Missouri maar liefst twee centrale banken, in de steden St. Louis en Kansas City.

Acht keer per jaar komt het FOMC bijeen omzich over de economie te buigen. Tussentijds zijn er ook nog telefonische vergaderingen mogelijk. In zijn gezaghebbende boek The Secrets of the Temple noemt William Greider de FOMC een `vreemdsoortige bastaard'. De politiek benoemde gouverneurs in Washington domineren met z'n zevenen het comité maar als ze onderling verdeeld zijn kunnen de bankpresidenten uit de districten zich doen gelden en kan hun stem in bepaalde beslissingen de doorslag geven. De beslissingen, die worden genomen in stemmingen, zijn openbaar en kunnen in de notulen worden nagelezen.

De huidige voorzitter van de Federal Reserve, Alan Greenspan, neigt naar zoveel mogelijk openheid ten aanzien van het beleid. Niet alleen is het onder zijn bewind sinds 1987 - gewoonte geworden dat de Fed onmiddellijk na de FOMC-vergadering mededelingen doet, ook worden de notulen van de vorige bijeenkomst eerder vrijgegeven dan voorheen het geval was. Een ander verschil met zijn voorgangers is dat de Fed onder Greenspan meteen na de vergadering bekendmaakt of de centrale banken geneigd zijn de rente te verhogen of te verlagen zodat waarnemers niet hoeven te wachten tot de volgende notulen uit zijn.

De voorganger van Greenspan was Paul Volcker, die zich zo geheimzinnig opstelde dat het bijna leek of hij er plezier in had. Hij liet de markten altijd maar uitvinden wat er met de rente gebeurde en deed cryptische uitspraken over het beleid. Greenspan heeft ingezien dat dit soort acties niet langer passen in de huidige economie, die niet alleen moderner is dan in het verleden, maar waarin ook de geldstromen sneller circuleren over de wereld. Greenspan is weliswaar niet loslippig maar ziet in dat van duidelijkheid van zijn kant een positieve en vooral kalmerende uitwerking kan uitgaan op de financiële markten.

De vijf districtspresidenten van het FOMC rouleren, alleen de president van de Federal Reserve Bank of New York heeft een permanente zetel. New York is uitverkoren om de beleidsbeslissingen uit te voeren door via bij de Federal Reserve aangesloten banken schatkistpapier te verkopen of te kopen. Dat New York de beleidsarm is van de Fed heeft nooit verzet opgeroepen. Voornamelijkk omdat de stad het erkende financiële centrum van de wereld is.