Spanning Ulster stijgt na verbod op Oranje-mars

Protestantse terroristen hebben gedreigd met nieuw geweld tegen Noord-Ierse katholieken na het officiële verbod op de voor komende zondag geplande Oranje-mars in Drumcree.

,,We waarschuwen ieder die betrokken is bij de laatste uitverkoop van ons land voor de gevolgen, zowel politici als religieuze leiders'', aldus twee illegale groepen protestantse loyalisten, de Red Hand Defenders en de Orange Volunteers, gisteren in een verklaring. Beide groepen worden verantwoordelijk geacht voor de reeks recente aanslagen met pijpbommen tegen katholieke gezinnen in Portadown.

Zo'n 1.500 aanhangers van de Oranje-orde gingen gisteren in Portadown de straat op nadat de officiële Parades Commision hun had verboden door de kaholieke Garvaghy Road van Portadown te trekken. Dat verbod kwam nadat onderhandelingen tussen de bewoners van de straat en vertegenwoordigers van de Oranje-orde waren mislukt. Het Britse leger en de Royal Ulster Constabulary, de Noord-Ierse politie, hebben in het gebied inmiddels versterkingen aangevoerd. Eenzelfde verbod leidde vorig jaar tot een wekenlange confrontatie tussen ordediensten en de `Oranjemannen'.

De spanning in Noord-Ierland loopt op tegen de achtergrond van een nieuwe onderhandelingsronde over ontwapening, onder bemiddeling van de Britse en Ierse premiers, Tony Blair en Bertie Ahern. De Britse regering heeft 30 juni als uiterste termijn gesteld voor een akkoord over semi-autonoom zelfbestuur in de provincie.

David Trimble, de protestantse `premier' in spe, weigert het katholieke Sinn Féin in zijn regering, zolang het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) geen begin maakt met ontwapening. Sinn Féin-leider Gerry Adams ontkent invloed op de IRA te hebben en zegt dat ontwapening geen voorwaarde is om een regering te vormen. De IRA heeft gezegd ,,nooit'' te zullen ontwapenen, omdat dat op capitulatie zou neerkomen.

Het Goede Vrijdag-akkoord stipuleert alleen dat paramilitairen zich vóór mei 2000 moeten ontwapenen. Vandaag rapporteert de Canadese generaal John de Chastelain, voorzitter van de internationale commissie die toeziet op ontwapening, over de bereidheid daartoe in beide kampen. Blair hoopt Trimble tot een concessie te dwingen Sinn Féin-ministers toe te laten zonder ontwapening, maar met de belofte om later te ontwapenen op straffe van uitzetting als ontwapening uitblijft. ,,De partijen moeten zo gezamenlijk in het diepe springen'', heet het. Blair en zijn minister voor Noord-Ierland, Mowlam, waren vanochtend hoopvol over een akkoord, maar ze maakten niet duidelijk waarop ze die hoop baseerden.