Publiek-privaat verbond faalt op arbeidsmarkt

ASV Diensten, de samenwerking tussen Arbeidsvoorziening, Start en Vedior, is uit elkaar gevallen. De eerste proef met publiek-private samenwerking op de arbeidsmarkt is daarmee mislukt.

Echt soepel heeft het nooit gelopen bij ASV Diensten, de gezamenlijke onderneming van Arbeidsvoorziening, Start en Vedior die zich vanaf november 1998 had toegelegd op bemiddeling bij in-, uit- en doorstroom van personeel. De drie partners stonden vaker tegenover dan naast elkaar.

Terwijl Start druk doende was toenaderingspogingen van Vedior – dat Start graag wilde overnemen – van zich af te slaan, werd het voor Arbeidsvoorziening duidelijk dat de arbeidsbureaus binnen enkele jaren zullen worden geprivatiseerd. Daardoor zou ze een rechtstreekse concurrent van ASV Diensten worden. Deze botsende belangen kwamen de samenwerking niet ten goede.

Dat er wat rommelde bij ASV Diensten werd duidelijk toen directeur Jan van der Stam – de voormalige directeur van Start Diensten - al na een half jaar vertrok. Kort daarna stapte ook bestuursvoorzitter Siebe Attema van Start op. Van der Stam en Attema waren juist de twee drijvende krachten achter ASV Diensten, die zo veel vertrouwen hadden in het slagen van de onderneming dat ze zonder morren bereid waren het merendeel van het personeel te leveren en het grootste financiële risico te dragen. Ze gingen zelfs akkoord met een gelijkmatige verdeling van de zeggenschap over ASV Diensten (ieder een derde), terwijl Start met 51 procent van de aandelen (tegen elk 24,5 procent voor de andere twee) een meerderheidsbelang had.

Hun vertrouwen werd niet beloond. ASV Diensten beleefde al direct vanaf het begin een valse start, doordat het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maandenlang op zich liet wachten met het verlenen van toestemming voor deelname van de (publieke) Arbeidsvoorziening aan de onderneming. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) nam vervolgens op zijn beurt ruimschoots de tijd om te onderzoeken of de concurrentiebeperkende afspraken tussen Arbeidsvoorziening, Start en Vedior door de beugel konden. Concurrenten in de uitzendbranche – Randstad, Adecco, Manpower en Unique – hadden bij de NMa een klacht ingediend omdat zij meenden dat toegang tot de bestanden van werkzoekenden en vacatures van Arbeidsvoorziening zou leiden tot oneerlijk concurrentievoordeel voor Start en Vedior. De NMa wees de klacht af, maar intussen had de start van ASV Diensten al ruim een half jaar vertraging opgelopen.

Toen ASV Diensten in november dan toch kon beginnen, was het eigenlijk al te laat, stellen de drie partners nu. De actualiteit had hen ingehaald. Zo was inmiddels duidelijk geworden dat Arbeidsvoorziening privatisering te wachten stond. Maar ook ,,een hernieuwde visie op de rol van uitvoeringsinstellingen en sociale diensten'', potentiële klanten voor ASV Diensten als het gaat om het weer aan het werk helpen van uitkeringsgerechtigden, speelde daarbij een rol, stellen Arbeidsvoorziening, Start en Vedior.

Drie weken terug brachten de drie naar buiten dat ze zich ,,in goede harmonie'' gingen buigen over ,,een nieuw ontwikkelings- en activiteitenplan voor ASV Diensten''.

Het resultaat: beëindiging van de samenwerking. ASV Diensten bleek te groots opgezet en had te veel personeel in dienst. Bovendien was er te weinig synergie tussen de organisaties. Dat alles leidde tot verliezen. Vedior – als beursgenoteerde onderneming de enige van de drie die resultaten moet publiceren – leed alleen al in 1998, waarin ASV Diensten nog geen twee maanden actief is geweest, drie miljoen gulden verlies op de gezamenlijke onderneming, waarin ze voor iets minder dan een kwart deelneemt. Start zet de werkzaamheden van ASV Diensten nu onder de naam Start Diensten in afgeslankte vorm voort. Het is een poging om de activiteiten ooit nog winstgevend te krijgen.

Door de gelijkelijke verdeling van de zeggenschap over de drie partners zou het opblazen van ASV Diensten voor Start nog wel eens in de papieren kunnen lopen. Om zonder Vedior en Arbeidsvoorziening verder te gaan met de dienstverlening zal Start eerst de 49 procent van de aandelen die ze nog niet bezit in handen moeten krijgen. Dat is niet alleen een kwestie van het uitkopen van de twee partners. De drie zullen ook moeten afspreken wie voor de tot nu toe opgelopen verliezen gaat opdraaien. Met hun tweederde meerderheid als het gaat om zeggenschap kunnen ze het Start daarmee nog behoorlijk moeilijk maken.