Oorlogstrofee Öcalan is opnieuw lastpost

Uitvoering van het doodvonnis tegen Abdullah Öcalan zal Turkije internationaal isoleren. Maar als het vonnis niet wordt uitgevoerd zal de regering de eigen bevolking van zich vervreemden.

Vier maanden geleden konden veel Turken er geen genoeg van krijgen. Steeds weer lieten alle televisiestations zien hoe `staatsvijand nummer 1', Abdullah Öcalan, door Turkse commando's uit Kenia werd opgehaald en teruggebracht naar zijn geboorteland. Een ongekende golf van optimisme spoelde over het land. Nu de leider van de separatistische Koerdische Arbeiderspartij (PKK) buiten gevecht was gesteld, dachten velen, zou het ook wel snel zijn afgelopen met het separatisme in het zuidoosten.

Vandaag, de dag dat Öcalan ter dood is veroordeeld, is van dat optimisme weinig meer te merken. Nog steeds hebben in het zuidoosten bijna elke dag acties plaats tegen Turkse doelen. Dreigementen van de PKK om aanslagen te plegen op buitenlandse gasten hebben de toeristische sector in Turkije in een tot nog toe ongekende crisis gestort. En de Turkse regering wordt geconfronteerd met een onoplosbaar dilemma. Uitvoering van het doodvonnis zal vrijwel zeker leiden tot een sterk internationaal isolement. Zo heeft de Raad van Europa Turkije al met schorsing gedreigd als Öcalan daadwerkelijk wordt geëxecuteerd. Maar als de regering in Ankara besluit om de PKK-leider te laten leven, zal zij de binnenlandse publieke opinie van zich vervreemden. En zo is Öcalan van oorlogstrofee opnieuw tot lastpost geworden, die zelfs in zijn gevangenschap de Turkse regering in aanzienlijke problemen brengt.

Ten dele is de Turkse regering zelf verantwoordelijk voor de situatie. Oproepen van Öcalan tot vrede werden steevast afgedaan als een vertwijfelde poging van een lafaard om de strop te ontlopen. ,,Öcalan heeft zijn excuses aangeboden voor het leed dat de PKK heeft aangericht'', zegt een medewerker van de Koerdische HADEP-partij. ,,Als de Turkse regering ook `sorry' had gezegd tegen alle Koerdische moeders die in de strijd kinderen hebben verloren, zou dat het begin kunnen zijn van een proces van verzoening.''

De uitgangspositie voor zo'n verzoening leek ideaal. De invallen van het Turkse leger in Noord-Irak, van waaruit de PKK militaire acties uitvoerde, hebben de Koerdische rebellen zwaar getroffen. Ook binnen de PKK zelf is het besef gegroeid dat de gewapende strijd nergens toe heeft geleid en dat het tijd wordt voor een dialoog. Het idee van een onafhankelijk Koerdistan is al lang opgegeven. ,,Het enige wat Koerden nu nog vragen, is een beetje respect en begrip voor ons verdriet'', zegt de HADEP-medewerker.

Maar van dat begrip was tijdens het proces bij veel Turken weinig te merken. Het publieke debat in Turkije werd – met instemming van de Turkse autoriteiten – volledig gedomineerd door de zogeheten sehitler, de nabestaanden van Turkse slachtoffers van gewelddadige acties van de PKK. [Vervolg ÖCALAN:pagina ]