Libanon dubt over koers na bombardementen van Israel

Moet Libanon toenadering zoeken tot Jeruzalem na de Israelische bombardementen van eind vorige week? De shi'itische Hezbollah-militie vindt van niet. Maar er klinken ook heel andere geluiden.

Bij Libanezen bestaat de vraag, na de Israelische bombardementen van vorige week, of zij elke keer opnieuw moeten betalen als er sprake is van toenemende politieke tegenstellingen in Israel. Aan de andere kant is er ten minste één partij in Libanon die denkt garen te spinnen bij iedere nieuwe golf van geweld in het zuiden, namelijk de radicale shi'itische moslimmilitie Hezbollah.

Op de bij de bombardementen zwaar beschadigde autosnelweg naar het zuiden houdt de `Partij van Allah' een geldinzamelingsactie bij een voor die gelegenheid op de snelweg opgerichte controlepost. Uit megafoons weerklinken luid schallende marsmuziek en toespraken van Hezbollah-leider Nasrallah. Veel passerende families sympathiseren met de `Hezb-militanten' en stoppen midden op de autoweg om hun wat bankbriefjes toe te stoppen.

,,Het volk staat als één man achter ons'', zegt de woordvoerder van de Hezbollah, Ibrahim Moussawi, en dat vindt hij logisch. ,,Het probleem is, kort samengevat, dat je hier een bezetting hebt. Wij zijn een bevrijdingsbeweging. Israel is eigenlijk altijd de schuldige, voor al wat er hier gebeurt, omwille van die bezetting. Toch blijven wij het akkoord van april 1996 rond het staakt-het-vuren verdedigen. Want wij willen voorkomen dat er burgerslachtoffers vallen. Wij vallen niet aan vanuit dorpen en gebruiken de bevolking niet als menselijk schild, zoals Israel beweert. We hoeven dat ook niet te doen, want er zijn voldoende afgelegen plaatsen van waaruit wij onze aanvallen kunnen lanceren. Het is een goedkoop voorwendsel om onze burgers te treffen en een wig te drijven tussen het volk en het verzet.

Volgens Moussawi is er geen verschil tussen de scheidende premier Netanyahu en de komende man Barak. ,,Wij geloven dat Netanyahu en Barak twee kanten zijn van dezelfde medaille. De ene wil je laten doodschieten en de andere wil je ophangen, het is alleen een kwestie van stijl. Barak is niet eerlijk als hij zegt dat Israel hier weg wil. Hij heeft dat gezegd in de verkiezingsstrijd.''

Houdt Hezbollah niet de boot af omdat de milities in de verdrukking raken als er vrede komt? Veel waarnemers beschouwen de Hezbollah als een kaart voor de Syriërs en Iran, een pion tegen Israel. ,,Nee'', zegt Moussawi, ,,wij zijn geen kaart die door Syrië of Iran of welke staat dan ook wordt gespeeld. Wij zijn Libanees en wij vechten voor de bevrijding van ons land. Als dat gebeurd is, zien wij dat niet als onze overwinning, maar als een overwinning van het Libanese volk.''

Maar spreekt Hezbollah inderdaad namens de bevolking? Habib Younis, journalist en redactiesecretaris van de krant el-Hayat in Beiroet, vraagt zich dat af. De el-Hayat is door een Libanees gesticht die jaren geleden door `nasseristen', linkse Arabische nationalisten, is omgebracht. Hij zegt: ,,Het klopt zeker dat de Libanezen momenteel razend kwaad zijn op Israel, maar na enige tijd zullen sommigen tot de conclusie komen dat wij zonder elektrische stroom moeten leven omdat de Hezbollah blijft vechten in het zuiden en de regering geen werk maakt van onderhandelingen met Israel.''

Younis betreurt het dat de Libanese regering een pro-Syrische lijn volgt zonder de Libanese belangen in het oog te houden. ,,Die samenwerking tussen Syrië en Libanon heeft namelijk geen positieve resultaten opgeleverd voor Libanon. De regering verwijst telkens weer naar de UNO-resolutie 425 die zegt dat de Israelische troepen Libanon onmiddellijk moeten verlaten, maar er is niets gedaan om de resolutie ook toe te passen. Het geweld in het zuiden duurt voort omdat het verzet, de Hezbollah, een kaart is in de handen van Syrië, een kaart die alleen maar dient om mee te onderhandelen. Het verzet en dus eigenlijk ook heel Libanon zijn net zoals de Palestijnse oppositiegroepen tegen Arafat kaarten van Syrië tegen Israel, aldus Younis. ,,Wat mij daarbij zo tegen de borst stuit is het feit dat de andere Arabische landen intussen in vrede leven. Zij hoeven geen onschuldige slachtoffers te tellen. Libanon is altijd weer het theater voor de oorlog van de buurlanden.

,,Er wordt gezegd dat iedereen hier achter het Libanese verzet staat, maar er zijn hier 40.000 Syrische soldaten in het land en die hebben geen poot uitgestoken, geen kogel afgevuurd op de vliegtuigen, niets ondernomen tegen die bombardementen. Het is allemaal bla bla bla'', gist Younis.

De Syrische bevelvoerende generaal Ibrahim Safi heeft telefonisch aan premier Hoss zijn steun toegezegd en zijn deelneming betuigd met de slachtoffers van de raids, en daarmee was de kous af. ,,Toch is er ook een echte oppositie, bij monde van de maronietische patriarch Nasrallah Sfeir, of de aanhangers van generaal Aoun en van Dori Chamoun. Ze hebben openlijk de vraag gesteld waar de Syrische soldaten waren tijdens de raids. En je moet weten dat het hier taboe is over het Syrische leger te praten, maar wij hebben het aangedurfd. Wij staan er in Libanon echt alleen voor en dat is niet rechtvaardig.

,,Er zijn zeker verschillende manieren om ons grondgebied te bevrijden, en misschien is het gewapende verzet wel de enige goede manier'', mijmert Younis. ,,Maar in deze situatie, in de omstandigheden die we nu beleven kunnen wij militair, noch politiek tegen Israel op, en ook diplomatiek staan we zwak. Maar er is een andere manier, en dat is onderhandelingen te beginnen via de VN, dus geen directe besprekingen, maar via de bemiddeling van de VN – zonder dat dat een vredesakkoord moet opleveren. Gewoon om UNO-resolutie 425 uit te voeren, zodat wij ons grondgebied terugkrijgen.

,,We zouden dan een kalme, gedemilitariseerde zone krijgen in het zuiden waar alleen het Libanese leger en UNO-blauwhelmen aanwezig zijn. En dan trekt het Israelische leger zich terug. Maar dat is niet geprobeerd, erger nog, de Libanese regering wil deze stap niet zetten, omdat zij de terugtrekking uit het zuiden van Libanon aan de teruggave van de Golan aan Syrië blijft verbinden. ,,Dat is gek'', zegt Younis, ,,want alle andere Arabische landen denken alleen aan hun eigen belangen. Wij moeten dat ook gaan doen.''

Volgens Younis zit een militaire overwinning van Hezbollah er niet in, al zijn de door de Hezbollah gedode Israelische militairen van groot belang. ,,Barak meent wat hij zegt over de terugtrekking, want de Israelische samenleving is erg verdeeld over de aanwezigheid in Libanon die steeds opnieuw zoveel levens eist. ,,Er bestaat een joods spreekwoord dat luidt: als twee joden elkaar ontmoeten dan heb je meteen drie meningen en Barak is een man die voor de respectievelijke kampen aanvaardbaar is. Hij is alvast niet de man van het `nee', die Netanyahu was.

,,Naar het schijnt wil hij voorlopig van het hete dossier met de Palestijnen afblijven, met valkuilen als Jeruzalem en de terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen, en zich veeleer toeleggen op de onderhandelingen met Syrië en Libanon. Bovendien: nu de oorlog in Kosovo voorbij is, komt Libanon automatisch weer hoger op de internationale agenda.''