`Jongere moet je vermanend toespreken'

Het aantal minderjarige seksuele delinquenten is van 1990 tot 1996 met 83 procent toegenomen, meldt seksuoloog Frenken.

De daders zijn nagenoeg allemaal jongens. ,,Druk van de groep om machoachtig gedrag te vertonen is een van de oorzaken'', volgens seksuoloog J. Frenken. Hij vroeg bij het documentatiecentrum van het ministerie van Justitie de meest recente gegevens op over seksuele delicten door minderjarigen. Wat bleek? ,,Een forse toename.''

In 1990 werden 374 jongeren (onder achttien jaar) gedagvaard voor seksueel misbruik. In 1996 was dat aantal gestegen tot 683. Het vaakst komt `aanranding van leeftijdsgenoten' voor: 314 keer. In het zwembad, op het strand, in de disco. Daarna volgt `verkrachting', 175 maal – dan is er sprake van penetratie en geweld. Dit wordt gevolgd door `misbruik van jonge kinderen' (132). `Schending van de eerbaarheid', ofwel exhibitionisme, komt weinig voor (62).

Wat verklaart de toename?

Frenken: ,,Allereerst stappen kinderen eerder naar hun ouders als er sprake is van seksuele intimidatie of aanranding. De ouders gaan sneller naar de jeugd- en zedenpolitie. Die gaat vervolgens vasthoudender achter de zaak aan. Het openbaar ministerie heeft minder de neiging om kleine zaakjes te seponeren, ze nemen het serieuzer, tillen er zwaarder aan. En de kinderrechter legt vaker een straf op. Het is dus de hele keten. Maar ik denk ook dat er sprake is van een reële toename van seksuele intimidatie van jongens tegen meisjes. Dat loopt parallel aan de toename van niet-seksueel geweld. Seksuele intimidatie is een bijproduct.''

Waar leidt u die reële toename uit af?

,,Het heeft te maken met omgangsvormen en tolerantie voor agressie. De druk binnen een groep jongens om te `pakken wat je pakken kunt'. Er is een groepsdruk om machoachtig gedrag te vertonen, vanuit een soort balorigheid. Verder heeft het te maken met problemen thuis: geweld van de vader, affectieve verwaarlozing, niet geleerd een hechte relatie op te bouwen, wraak op ouders die verwaarlozen.''

Dat klinkt als iets van alle tijden, niet als een verklaring van de toename.

,,Ja, het is waarschijnlijker dat er gewoon strenger en stringenter wordt opgetreden. Maar toch sluit ik een reële toename niet uit.''

Is het een goede zaak, dat er strenger wordt opgetreden?

,,Als dat leidt tot een verharding van het jeugdstrafrecht, zou ik daar niet blij mee zijn. Harder straffen is gericht op bescherming van de maatschappij en op een afschrikwekkende werking. Maar daarmee voorkom je de herhaling niet.''

Valt seksuele intimidatie door minderjarigen te voorkomen?

,,Ik denk dat intensieve begeleiding en behandeling noodzakelijk is.''

Maar dat kan alleen achteraf.

,,Ja, maar je kan dan wel herhaling voorkomen. Vooral die kleine groep jongeren met allerlei problemen thuis en in de maatschappij heeft begeleiding nodig. Die grote groep moet je vermanend toespreken.''

Kun je het daarmee voorkomen of verminderen?

,,Je moet jongeren op de basisschool en het voortgezet onderwijs trainen in relatievaardigheden. Door groepsdiscussies leren met elkaar omgaan. Naar elkaar luisteren, iets oplossen zonder geweld, respect hebben voor elkaars opinie. En jongens moeten leren dat seks voor hen iets anders is dan voor meisjes. Voor de meeste jongeren is dat allemaal gesneden koek, maar voor een aantal niet.''