`Meeademen met de economie'

De vakcentrale FNV stelt zijn looneis naar beneden bij. Werken op zaterdag en een vierdaagse werkweek zijn niet langer taboe. Is dan niets meer heilig? Gesprek met CAO-coördinator Henk van der Kolk.

1998 was het jaar van de poen. Na de ,,hebzucht van de hoge heren'' werd het volgens FNV-voorzitter Lodewijk de Waal tijd dat de gewone man mocht meeprofiteren van de recordwinsten in het bedrijfsleven. De FNV eiste 3,5 procent meer loon en ,,vragen is krijgen'', luidde het devies. Het werd uiteindelijk wat minder – gemiddeld 2,8 procent, becijferde het ministerie van Sociale Zaken – maar de FNV toonde zich tevreden: in vrijwel elke CAO stond een drie voor de komma, ondanks permanente tegenwind van werkgeversvoorzitter Blankert, die ,,oude grammofoonplaten'' bleef afdraaien over loonmatiging. Ook de aansporing van premier Kok, om toch vooral geen hogere looneis te stellen dan twee procent, sloeg de vakcentrale in de wind. Inmiddels heeft zich een kentering voorgedaan binnen de vakcentrale FNV. Voor het komende CAO-seizoen zet de FNV een stuk lager in: de looneis is verlaagd tot 0,5 à 1 procent, plus prijscompensatie. Met de huidigeinflatieverwachting van een procent of twee zou dat uitkomen op 2,5 tot 3 procent meer loon.

Vraag aan de CAO-coördinator van de vakcentrale, Henk van der Kolk:

Denkt u niet dat uw leden 2,5 procent wat weinig vinden?

,,Defintieve percentages noemen we pas nadat de Macro-Economische Verkenningen bekend zijn. Maar veel lager dan 2,5 procent moet het inderdaad niet worden. Dat is weliswaar een procent lager dan een jaar geleden, maar vorig jaar liep de Nederlandse economie dan ook als een trein. Het is volstrekt logisch dat werknemers daarvan hebben willen meeprofiteren en dat is ook heel aardig gelukt. Het economisch tij ziet er nu wat minder gunstig uit, en daarom vinden wij het redelijk een iets lagere looneis te stellen. Wij ademen mee met de economische ontwikkeling.''

Meeademen met de economische ontwikkeling, dat is één van die oude grammofoonplaten van Blankert. Bent u daar nu voor gezwicht?

,,Wij ademen anders dan meneer Blankert. Als hij ons hoort ademen, vindt hij dat al gauw te luidruchtig. Natuurlijk moet een werkgever zeggen dat wij te hoge looneisen stellen, dat hoort allemaal bij het spel. In de praktijk is het al jaren ons beleid om mee te ademen met de economie. Daarom eisten we vorig jaar wat meer loonsverhoging, en nu wat minder. Dat wil niet zeggen dat we in sectoren met een krappe arbeidsmarkt genoegen nemen met een magere CAO, maar in plaats van initiële loonstijgingen kiezen we dan voor eenmalige uitkeringen, winstdelingsregelingen of een hogere eindejaarsuitkering.''

Dus de tijd van poencontracten is voorbij?

,,Die is er nooit geweest. Vorig jaar was een moeizaam jaar, waar een aantal hele mooie CAO's zijn uitgerold, ook voor de werkgevers. Uiteindelijk bedroeg de loonsverhoging 2,8 procent, dus dat valt erg mee. Wij zijn wel zo reëel om te zien dat we dit jaar met een wat lagere loonstijging genoegen zullen moeten nemen. Vragen wordt niet meer altijd krijgen.''

De vakcentrale CNV vindt dat de FNV zijn kruit al bij voorbaat verschiet door nu al een lagere looneis te stellen. Stelt u zich niet te mild op?

,,Wij zijn niet mild, wij zijn reëel. De CNV heeft de centrale coördinatie van de looneis losgelaten, dus het valt nog te bezien of de CNV-bonden hoger zullen gaan zitten dan wij. Meestal volgen ze gewoon de looneisen van de FNV.''

Is de vierdaagse werkweek nu ook onderhandelbaar?

,,Inderdaad, maar dat is niets nieuws. Wij zijn al langer voorstander van een vierdaagse werkweek, maar dan onder onze voorwaarden. Wij voelen niets voor een 37-urige werkweek en verandering van de zaterdag in een gewone werkdag, zoals de werkgevers willen. Een vierdaagse werkweek moet voor ons gepaard gaan met een 36-urige werkweek, dus vier dagen van negen uur. Langer dan negen uur werken op één dag is onaanvaardbaar, dan blijft er van de scheiding tussen werk en privéleven helemaal niks meer over. Voor werken op zaterdag en zondag moet gewoon een toeslag blijven gelden. Ik kan me wel voorstellen dat de toeslag voor werken op zaterdag deel wordt van het basisloon. Voor de zondag moet een forse toeslag gehandhaafd worden.''