Zorgsector is gebaat bij ambitie

De fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer, A. Melkert, hield op 18 juni op deze pagina een pleidooi om nieuwe politieke uitdagingen aan te gaan. Ook na herlezing van het artikel van Melkert blijft de verbazing. Verbazing over het herhalen van eerdere uitgangspunten en doelstellingen (vitale maatschappelijke versterking, economische innovatie, ecologische duurzaamheid en sociale welvaart voor een ieder) en toch spreken over nieuwe ambities.

Verbazing over de opluchting dat de economische cijfers meevallen waardoor `ondoordachte kabinetsafspraken' kunnen worden bijgesteld. En verbazing over het verweer dat het afgelopen jaar vooral de routine van het beheer dominant was en nu de tijd rijp is voor initiatieven op het terrein van beleid. Nu het economisch goed blijft gaan, is er ruimte voor ambitie.

Maar de noodzaak van structurele versterking van Nederland als het gaat om onderwijs/kennis, zorg, veiligheid en kwaliteit van de publieke sector is niet nieuw – die noodzaak bestond al. Blijkbaar bestaat de behoefte en de mogelijkheid om (opnieuw) politieke keuzes te maken. Om datgene te doen wat eigenlijk hoogstnoodzakelijk is.

Zie de zorgsector. In de zorg wordt door zeer velen 24 uur per dag met enthousiasme, inzet en betrokkenheid gewerkt. Liefde en aandacht voor mensen die dat nodig hebben is er elke dag opnieuw. Het is een sector van grote maatschappelijke en economische betekenis. Professionele dienstverlening en vrijwilligerswerk gaan er hand in hand. Om allerlei redenen een vitale maatschappelijke sector waaraan de kwaliteit in de samenleving kan worden afgelezen. Dat weten politici (ambtenaren zijn op dit punt royaal met informatie) en ze kennen de voorkeuren van de kiezers.

En toch is de feitelijke situatie in de zorg er één van wachtlijsten, tekorten, achterhaalde op Oost-Europese leest geschoeide regelgeving en achterstallig onderhoud als gevolg waarvan de medewerkers hebben moeten mee betalen om de zorg op peil te houden. Niets nieuws, want al tijdens het vorige kabinet wist iedereen dat de cijfers en de werkelijke ontwikkelingen niet klopten. De ambitie die dit opleverde was dat vooral werd uitgelegd waarom het niet goed ging en er werden verbeten pogingen gedaan om greep op de sector te krijgen. De kansen die het nieuwe regeerakkoord bood werden maar ten dele aangegrepen – van de 8.000 mensen op de wachtlijsten in de verpleeghuiszorg zouden er 1.000 geholpen worden. Aan de extra middelen zijn zoveel voorwaarden verbonden en de `regeldruk' is zo groot dat nauwelijks ruimte overblijft om gewoon goed je werk te doen.

Echte ambitie voor wat betreft de zorg zou zich moeten uiten in het streven om te komen tot bijvoorbeeld minder verkokering en minder gedetailleerde financiële regels. Tot een inhoudelijk debat. Politici zouden het moeten aandurven om de zorgbehoefte onder ogen te zien en de discussie aante3 gaan over de mogelijkheden èn onmogelijkheden. Een discussie met zorgvragers, zorgaanbieders en verzekeraars om aldus een draagvlak te creëren voor een toekomstgericht zorgstelsel waarin de verantwoordelijkheid van personen en organisaties gerespecteerd wordt en waar ruimte komt voor op de maatschappij gericht ondernemerschap.

Dit is een volstrekt andere weg dan die welke in de nota Zorg in Zicht wordt ingeslagen. Die nota is doordrenkt van de behoefte aan conditionering en controle in plaats van het realiseren van mogelijkheden.

Er is onmiskenbaar behoefte aan ambitie op het terrein van de zorg. De uitdagingen zijn groot, het maken van keuzes essentieel en het debat met de samenleving cruciaal. Aan nota's die het paard de wagen in het ravijn laten duwen, is geen behoefte.

Waar behoefte aan is, is het blijvend organiseren van kwaliteit, toegankelijkheid en solidariteit waar het gaat om zorg in de samenleving. En aan politici die deze handschoen oppakken voordat het huidige zorgsysteem als een kaartenhuis in elkaar zakt.

Mr.drs. A.J. Modderkolk is algemeen secretaris van het werkverband de Open Ankh. Mr. A.A. Westerlaken is voorzitter van de Raad van Bestuur van 's Heeren Loo Zorggroep.

Verkokering en wachtlijsten zijn uit den boze