STEVEN ROSE

Het artikel van Hendrik Spiering over de neurobioloog Steven Rose (`Tegen arrogante wetenschap', W&O 12 juni) bevat een klassiek misverstand over de invloed van het gehele organisme. Spiering stelt de vraag: als de totaliteit de werking van de delen (van het organisme) bepaalt in plaats van andersom, waardoor is dan de totaliteit bepaald? Spiering meldt als antwoord van Rose dat mogelijkheden voor verandering in de eigenschappen van het organisme niet in één aspect van het web van reacties liggen, maar in de eigenschappen van het netwerk als geheel.

In deze vraag ontbreekt het inzicht in de essentie van een organisch geheel: dat is een complex van delen die zo nauw en intiem met elkaar zijn verbonden, zo volkomen verenigd, dat de relaties, de activiteiten en zelfs de karakters van de delen door die verbinding voortdurend worden beïnvloed, veranderd en volkomen bepaald. Een organisch geheel wordt dus wel degelijk voortdurend en volkomen door de delen bepaald, als men de wederzijdse invloed van alle delen op alle delen in de totaaltelling méételt. Het organisch geheel behelst zelfs zóveel aan interactie dat het is alsof het geheel die delen bepaalt. Het helpt om dit te begrijpen als men inziet dat de som niet méér is dan de som van de delen, maar exact gelijk is aan de som van de delen, mits men alle interacties van de delen ook meetelt. De Nederlandse natuurkundige Gerard `t Hooft geeft terecht aan dat er met `reductionisme' niets mis is, mits men de delen maar op de juiste manier optelt, dus met inbegrip van hun interacties en uiteraard volgens de regels van de quantummechanica. `Holism and Evolution' van Jan Christian Smuts geeft voor het begrijpen van een `holistische benadering' ook onmisbare informatie.