Lekkere toet

DE MENSTRUATIECYCLUS van vrouwen is van invloed op de mate waarin vrouwen bepaalde mannengezichten (op foto's) als aantrekkelijk beoordelen. Tijdens de folliculaire fase (de ongeveer negen dagen tussen menstruatie en eisprong) zeggen vrouwen vaker dat ze een man met zeer mannelijke gezichtskenmerken (stevige kaken, prominente wenkbrauwen) aantrekkelijk vinden. Buiten deze periode beoordelen ze juist een meer vrouwelijk ogend mannenhoofd (met vollere lippen en rondere, meer kinderlijke trekken) als aantrekkelijk. Deze conclusie trekken zeven psychologen uit Groot-Brittannië Engeland en Japan (onder aanvoering van Ian Penton-Voak van de Schotse Andrews University) uit een laboratoriumonderzoek (Nature, 24 juni). Penton-Voak en de zijnen lieten 39 Japanse vrouwen in twee sessies (waarvan een tijdens hun folliculaire periode) foto's van gemanipuleerde gezichten zien die deze vrouwen moesten scoren op aantrekkelijkheid. Het gaat om foto's die met behulp van een computer vrouwelijker of mannelijker zijn gemaakt.

Vrouwen die de anticonceptiepil slikken (waardoor de menstruatiecyclus heel anders verloopt) vertonen de periodieke voorkeur voor mannelijke gezichten niet. Uit eerder onderzoek met dergelijke foto's door van de zelfde groep psychologen was al gebleken dat normaliter mannen met vrouwelijke gezichtskenmerken aantrekkelijker zijn voor vrouwen (Nature, 27 augustus 1998).Dat weerlegde de de tot dan toe heersende opvatting dat het meest aantrekkelijke mannelijke gezicht juist een gemiddeld gezicht was: met `gewone' mannelijke trekken maar niet te sterk.

De verklaring voor deze opmerkelijke smaakbeïnvloeding door de folliculaire fase (waarin de eicel rijpt in een follikel van de eierstokken) zoeken de psychologen in een enigszins speculatieve evolutionair-psychologische theorie, gebaseerd op de gedachte dat geslachtsgemeenschap in de folliculaire fase de hoogste kans op zwangerschap geeft. De theorie komt er op neer dat vrouwen liever een kind krijgen van een typisch mannelijke man, want zijn door een hoog testosteron-niveau gepronceerde uiterlijk zou wijzen op een goed immuun-systeem en een harmonieuze lichamelijke ontwikkeling. Oftewel: goede genen voor het kind. Maar voor de rest van hun leven en voor de verzorging van het kind, zouden vrouwen juist een man prefereren met meer vrouwelijke, zorgzame eigenschappen. Want daar heb je in de dagelijkse praktijk veel meer aan.

In een tweede experiment, dat in hetzelfde artikel wordt gerapporteerd, zien de psychologen belangrijke ondersteuning voor deze theorie. Schotse vrouwen bleken tijdens de folliculaire fase vermannelijkte gezichten te verkiezen voor `kort durende relaties', maar de gezichten met vrouwelijke trekken voor `lang durende relaties'. Buiten de folliculaire fase gaven vrouwen ook voor de korte-termijnrelaties de voorkeur aan de `vrouwelijke mannen'. Penton-Voak c.s. citeert ook een adere studie waaruit zou blijken dat vrouwen met een vaste partner in de folliculaire fase van hun menstruatie vaker vreemd gaan dan tijdens andere delen van de cyclus.

Een zwak punt in deze theorie is dat de periode met de hoogste kans op conceptie, enigszins ruim wordt genomen. Omdat een zaadcel doorgaans gemiddelde drie dagen blijft leven (maximaal zeven) en de eicel slechts een dag `bevruchtbaar' is wordt doorgaans de vruchtbare periode krapper genomen: van zeven à drie dagen voor de ovulatie tot en met de dag van de ovulatie zelf, met eventueel nog een uitloop van een paar dagen voor de zekerheid. In de berekeningen is ook geen rekening gehouden met verschillen binnen de folliculaire fase, zo meldt desgevraagd een van de auteurs, Michael Burt van St. Andrews.

Hoe dan ook, het effect van de folliculaire fase op de beoordeling van de foto's is behoorlijk groot. Gebruik is gemaakt van een complexe statistische bewerking maar het komt er op neer – zo meldt desgevraagd een van de auteurs – dat 75 procent van de onderzochte vrouwen tijdens hun folliculaire periode van voorkeur veranderde ten gunste van meer mannelijke gezichten.