Druk Peper op kabinet om Brouwer

Minister Peper (Binnenlandse Zaken, PvdA) heeft gisteren in de ministerraad gedreigd met aftreden om de benoeming van PvdA-kandidate A. Brouwer-Korf tot burgemeester van Utrecht door te drukken.

VVD en D66 hadden een voorkeur voor oud-staatssecretaris J. Kohnstamm (D66). D66 was van meet af aan voorstander van Kohnstam, de VVD'ers in het kabinet hebben pas donderdagavond, in hun wekelijkse bewindsliedenoverleg, een keuze bepaald. Hun voorkeur voor Kohnstamm was mede ingegeven door irritatie over de wijze waarop de PvdA zich recentelijk bij benoemingen heeft opgesteld.

De discussie over de keuze van de Utrechtse burgemeester liep uit op een harde politieke botsing. De ministerraad sprak bij elkaar circa drie uur over de benoemingskwestie. Daarbij is de vergadering geruime tijd geschorst voor overleg tussen premier Kok en minister Peper met de vice-premiers Jorritsma (VVD) en Borst (D66), zonder dat overeenstemming werd bereikt. VVD en D66 gaven hun voorkeur voor Kohnstamm pas op na het machtswoord van Peper.

Het is hoogst ongebruikelijk dat een minister de portefeuillekwestie stelt over een politieke benoeming. Tegelijk is het bijzonder dat coalitiepartijen een voordracht van de minister van Binnenlandse Zaken zo scherp afwijzen.

Bij VVD en D66 bestaat grote onvrede over de wijze waarop minister Peper tot zijn voorkeur voor Brouwer is gekomen. De fractieleiders Dijkstal en De Graaf verwijten Peper dat hij in de coalitie onvoldoende overleg heeft gevoerd. VVD-leider Dijkstal vindt dat minister Peper ook bij eerdere benoemingen onzorgvuldig is geweest in het consulteren van de coalitiepartners. Minister Peper zou te laat hebben overlegd over zijn eigen voorkeur en zich te weinig geïnteresseerd hebben getoond in de argumenten van coalitiepartners VVD en D66.

Op de achtergrond speelt mee dat de VVD en D66 ongelukkig zijn met de dominantie van de PvdA bij politieke benoemingen. Dijkstal en De Graaf hebben de afgelopen weken herhaaldelijk geprobeerd in het wekelijkse Torentjes-overleg over benoemingen te praten.

Met de voorkeur van de VVD en D66 voor Kohnstamm als burgemeester van Utrecht was er in het kabinet feitelijk een meerderheid voor de D66-kandidaat. Beide partijen voelden de vrijheid af te wijken van de voordracht van Peper omdat de gemeenteraad van Utrecht in haar voordracht twee kandidaten had opgenomen. Een meerderheid van 26 Utrechtse raadsleden had een voorkeur voor Brouwer, een minderheid van 18 raadsleden sprak zich uit voor Kohnstamm. Daarna gaf de commissaris van de koningin in Utrecht, B. Staal, aan minister Peper het advies Kohnstamm te benoemen. Staal, zelf D66'er, vond Kohnstamm met zijn achtergrond als staatssecretaris en Kamerlid een breder georiënteerde bestuurder.

De PvdA hield van haar kant hardnekkig vast aan de benoeming van Brouwer. Peper zag haar wegens een ruime ervaring in het lokaal bestuur (burgemeester in Amersfoort en Zuthpen en wethouder in Nijmegen) als de ideale kandidaat. De benoeming van een PvdA-burgemeester in Utrecht is voor de sociaal-democraten een logische keuze, nadat de partij het burgemeesterschap van Rotterdam was kwijtgeraakt. Eerder dit jaar werd de VVD'er Opstelten benoemd tot burgemeester van Rotterdam, nadat deze stad decennialang burgemeesters van PvdA-huize kende. In Rotterdam was een meerderheid van de gemeenteraad voorstander van de benoeming van een PvdA-kandidaat in de persoon van de Eindhovense burgemeester R. Welschen.

Met de benoeming van Brouwer-Korff in Utrecht komt de burgemeesterspost in Amersfoort vrij. De VVD rekent ermee dat zij daar de nieuwe burgemeester mag leveren. Ook voor D66 geldt dat deze partij, na het mislopen van Utrecht, kandidaten voor deze gemeente naar voren zal schuiven. Onder de twintig grootste gemeenten bevinden zich momenteel geen burgemeesters van D66-huize. De grootste gemeente met een D66-burgemeester is Delft.

Portret Brouwer: pagina 2