De Waddenzee verandert vanzelf

De Waddenvereniging wenst het waddenmilieu te behouden (NRC Handelsblad, 17 juni). Maar wélk waddenmilieu? Wat is het ijkpunt? Hoe moet het dan blijven? Zoals nu? En wil de Waddenvereniging liever dat het blijft zoals het is bij eb, of liever bij vloed? Alletwee? O, het samenspel! De afwisseling! De boeiende cycliciteit! En heb je liever dat het blijft zoals het is bij mooi weer, of mag het er ook stormen? Een storm is een dramatische ingreep in het waddenmilieu, er wordt heel wat sediment omgewoeld, en als het flink gespookt heeft herken je de geulen soms niet eens meer. Maar: stormen mogen ook, die hebben ook een functie. En hoe zit het met zomer en winter? Mag dat wel? Toch zielig, al die doodvriezende vogels op het wad? Ja, dat is de natuurlijke selectie, the survival of the fittest. Dat is een natuurlijke cyclus. Waar ligt dan het ijkpunt? In het onbedorven verleden, toen de mens nog geen ingrepen had gedaan in het waddengebied?

De Waddenvereniging moet de kaartjes van Waldo Zagwijn van NITG-TNO in het informatieve boekje Nederland in het Holoceen (1986) of het proefschrift van Albert Oost (Universiteit Utrecht, 1995) er eens op naslaan: de Waddenvereniging kan kiezen welk nulpunt zij wil hebben in de recente geschiedenis. Met of zonder Zuiderzee? Met grote of kleine waddeneilanden? Met of zonder veenmoerassen achter de eilanden? Hebben we allemaal gehad de laatste 3000 jaar. Keus genoeg. De natuur kent geen nulpunt. Ook als je niets doet verandert de Waddenzee.

En hoe zit het met de zeespiegel? Zakt bij elke ijstijd en stijgt in de warme perioden zoals nu. Dat is ook een natuurlijke cycliciteit. Hoort bij het waddenmilieu. Zonder zeespiegelstijging kan je zelfs helemaal geen waddeneilanden laten ontstaan. Maar de zeespiegel mag niet stijgen van de Waddenvereniging. Want dan gaat het waddenmilieu verloren. En de bodem mag ook niet dalen, want dat komt op hetzelfde neer als een zeespiegelstijging. Waarom mag de ene natuurlijke cyclus wel, en het andere niet? Omdat de huidige zeespiegelstijging onze schuld is? Vanwege de fossiele brandstoffen? Maar dat is een oneigenlijk argument. Mag zeespiegelstijging dan wel als het een natuurlijk proces is? En bodemdaling ook? De Waddenvereniging zou daar antwoord op moeten geven. Zij is apetrots op de terp van Ezinge (ouder dan Rome), een van de eerste aantoonbare pogingen van de mens om te overleven in het waddengebied. Maar diezelfde Waddenvereniging protesteert als gedurende een paar maanden een ijzeren terp op het wad komt om onze energiebehoefte veilig te stellen. Zij werpt zich op als de beschermengel van een van de belangrijkste wetlands van Europa. Dat is een nobele taak, maar daarbij hoort ook dat begrip wordt gekweekt voor de veerkracht en de robuustheid van het Waddensysteem op de lange termijn.