De bijklank van gevaar

Marleen Dehertog is een onwaarschijnlijke sociale pionier in Canada. De vriendelijke, zachtsprekende Vlaamse immigrante loopt ontspannen rond in een `geboortehuis' in Montréal. Dit maison de naissance, een van zes in de deelstaat Québec, is een gemoedelijk, vrijstaand herenhuis met ontmoetingsruimtes voor zwangere vrouwen en vroedvrouwen, jonge ouders met pasgeboren baby's en – en hierin schuilt de controverse – bevallingskamers.

Als coördinator van het geboortehuis bevindt Dehertog zich in de voorhoede van een strijd om de regionale wet te schrappen die bevallingen buiten het ziekenhuis verbiedt. Voordat Dehertog in 1990 naar Canada kwam, werkte ze als vroedvrouw in Nederland. Nu, na zeven jaar van betrokkenheid bij het proefproject met het geboortehuis, ,,kan de champagne open'', zegt ze lachend. Deze maand besloot de regering van Québec, ondanks tegenstand van de medische wereld, het beroep van vroedvrouw te legaliseren.

Is het in Nederland heel gewoon om thuis te bevallen, in Noord-Amerika werd tot voor kort zo goed als elke zwangere vrouw bij het begin van de weeën direct naar het ziekenhuis gebracht. Bevallingen zonder artsen, laat staan thuisbevallingen, waren lange tijd taboe in een groot aantal Amerikaanse staten en Canadese deelstaten. Het proefproject van geboortehuizen in Québec is bedoeld om een alternatief te bieden voor de `gemedicaliseerde' bevalling.

,,In Noord-Amerika is gezondheidszorg gebaseerd op angst, op interventies, op complicaties'', aldus Dehertog. ,,De zwangerschap wordt niet gezien als een normale gebeurtenis in het leven van een vrouw, maar heeft de bijklank van gevaar gekregen. De bevolking hier zegt: de gezondheidszorg neemt mij op en ik onderga alles. In Nederland zegt men: ik ga pas naar het ziekenhuis als er complicaties zijn.''

Aan de bevallingen in de geboortehuizen, ongeveer 1.000 per jaar op een totaal van 85.000, komt in tegenstelling tot geboortes in ziekenhuizen geen ruggenprik of andere vorm van pijnbestrijding te pas. Ook medische interventies blijven in principe achterwege. Vroegtijdige geboorten komen er minder vaak voor en het geboortegewicht van de baby's ligt (dus) gemiddeld hoger. Medici menen dat de kans op doodgeborenen hoger is buiten het ziekenhuis. Volgens Dehertog is daar geen statistisch bewijs voor.

In de naburige deelstaat Ontario, de meest vooruitstrevende op dit gebied, werd `vroedvrouw' vijf jaar geleden als professie erkend. Vroedvrouwen hebben daar nu ongeveer dezelfde bevoegdheden als huisartsen; ze kunnen medicijnen voorschrijven of iemand naar het ziekenhuis sturen. Geboortehuizen kent men er niet; de vroedvrouw begeleidt de bevalling thuis of in een ruimte die ter beschikking is gesteld in het ziekenhuis. Volgens Holliday Tyson van het College van Vroedvrouwen in Toronto was het Nederlandse model het belangrijkste voorbeeld voor de praktijk in Ontario.

Tyson: ,,Zwangere vrouwen voelen zich beter bij mensen die tijd aan hen besteden, in plaats van naar het ziekenhuis te gaan waar je twee uur moet wachten om iemand vijf minuten te spreken te krijgen.'' De jonge moeder Martine Quimper is enthousiast over de verloskunde in het geboortehuis in Montréal. ,,We worden hier beter voorbereid op het moederschap'', zegt zij. Als voorbeelden noemt ze hulp om aan borstvoeding te beginnen en nazorg – een schaars goed in Canada, waar men geen kraamhulp kent als in Nederland. Bovendien ziet Quimper geen reden waarom ze voor een bevalling naar het ziekenhuis zou gaan: ,,Onze grootmoeders brachten wel dertien baby's ter wereld en zij hadden geen ziekenhuis nodig.''

FRANK KUIN