Reflex van interventie speelt Parijs parten

De Franse overheid speelt een belangrijke rol in de mogelijke megafusie van drie banken en de aangekondigde 35-urige werkweek. Vooral van werkgeverszijde is er volop kritiek op de staatsbemoeienis.

Frankrijk is terug in het tijdperk van de geleide economie. Dat zeggen althans de werkgevers en een aantal investeerders. De aanleiding is tweevoudig: de centrale bank tracht de private bankwereld te hergroeperen en de regering heeft nieuwe regels bekend gemaakt voor de 35-urige werkweek.

Werkgeversvoorzitter Ernest-Antoine Seillière is traditiegetrouw het hardst. Hij noemt het ,,absurd en onaanvaardbaar wat men ons tracht op te leggen''. Een tijd leek het of de `verplichte 35 uur voor iedereen'-soep niet zo heet gegeten zou worden. Veel bedrijven gingen akkoord met behoud van loon in ruil voor berekening van de arbeidstijd per jaar, wat een grotere flexibiliteit mogelijk maakte. Deze week is het weer mis.

Voor werknemers en werkgevers, van klein tot groot, betekenen de 35 uur een opgelegde verandering in werkpatroon, organisatie van de arbeid, alles moet anders. Eerst moest het vóór 2000, nu geeft de regering een jaartje extra overleg cadeau. Maar tegelijk kondigt zij een map vol aanvullende regeltjes aan, allemaal te controleren door centrale diensten. Ook de meeste vakbonden zijn des duivels.

Hogere functionarissen, die van oudsher veel meer uren maken dan in hun contract staat, worden nu al regelmatig gecontroleerd door de Arbeidsinspectie. Zij worden gelonkt met meer dan een week extra vakantie, als zij maar mee doen. Want de 35 uur is het sociale geloofsartikel van de regering-Jospin. Dat ie honderdduizenden banen moest creëren raakt bijna vergeten, want daar blijkt steeds minder van.

Over de hoofden van de gewone Fransen heen woedt tegelijk de strijd om de toekomst van de commerciële banken in Frankrijk. Eerst kondigden Société Générale en Paribas aan samen te willen gaan. De eerste was een gewone handelsbank met een flink kantorennet in Frankrijk en een flinke activiteit in het buitenland. Paribas was sterker in de haute finance, dus ze zouden elkaar mooi aanvullen en een grote Europese speler worden.

Toen kwam Banque National de Paris op de proppen zetten met een overnamebod op de andere twee. BNP had al vergeefs gelonkt naar Paribas en andere kleinere banken, en dreigde alleen achter te blijven. De rest van de Franse bankwereld is coöperatief (Crédit Agricole is de grootste) of opereert direct of indirect onder de vleugels van de staat.

Alle drie de betrokken banken zijn in privé eigendom, dat wil zeggen van beleggers en grote financiële instellingen, die in Frankrijk altijd graag met kruisparticipaties in elkaars zaakjes roeren. De zeer grote verzekeraar Axa zit zowel in Paribas als in BNP; voorman Claude Bébéar gebruikt zijn beide commissarispetten om de triofusie van harte aan te bevelen.

De regering heeft zich maanden betrekkelijk koest gehouden. Minister van financiën Dominique Strauss-Kahn zei deze week nog dat de uitkomst van het gevecht ,,mij niet direct aangaat, al laat de uitslag mij niet onverschillig''. Zelfs nadat de president van de Banque de France de drie voor een betrekkelijk dwingend compromis-overleg aan één tafel had ontboden, en van de koersen van de drie bankfondsen enige tientallen miljarden franken afmoest, zei de minister volgens Libération rustig: ,,De beurzen gaan omhoog en omlaag, afhankelijk van de risico's die de investeerders zien.'' En over de eigen rol daarin: ,,De Franse staat is niet beursgenoteerd.''

Centrale bankpresident Jean-Claude Trichet blijft hopen op een consensuele oplossing, maar gisteren formuleerde de Raad van Commissarissen van Société Générale nog eens onverbloemd zijn vijandigheid tegenover de 'ongewenste, onzekere en willekeurige' voorstellen van BNP. Tot nu is de impliciete steun van Trichet en andere centrale financiële instellingen voor BNP gunstig geweest, maar de centrale bankier heeft gisteren op de radiozender Europe 1 ook laten weten dat noch de Société Générale/Paribas-versie, noch het trioplan van BNP integraal uitgevoerd zou kunnen worden.

Trichet werkt dus aan een nieuwe variant. De voormalige hoogste ambtenaar van het minister van financiën lijkt dus weer terug in zijn dagen als spelverdeler in de Franse financiële wereld. Verrassend dat hij die rol aandurft, gezien de herinnering van velen dat onder zijn leiding de staatsbank Crédit Lyonnais in historische moeilijkheden kon raken.

De financiële krant La Tribune was de eerste om de `oude reflexen' van de Franse overheid tegen het licht te houden. De Lex-rubriek van de Financial Times kon dinsdag niet nalaten op te merken dat de huidige Franse staat in de bankzaak extra onheil kan aanrichten om zo laat in te grijpen dat het effect averechts is, terwijl de investeerders er bekaaid afkomen. Colette Neuville, voorzitter van de beleggersvereniging: ,,Deze acties kunnen alles te niet doen wat er de laatste tijd is geprobeerd om Parijs aantrekkelijker te maken voor internationale investeerders.''