Scholen klem tussen recht op korter werken en kinderopvang

Ouders hebben de rechter gevraagd de vierdaagse schoolweek op drie basisscholen tegen te houden.

Welke rechten wegen zwaarder: die van onderwijzers om al hun ADV-dagen op te nemen waardoor het schoolbestuur genoodzaakt is de schoolweek te verkorten? Of die van ouders om allebei te werken, waardoor ze alleen op woensdagmiddag thuis moeten zijn voor de kinderen? In Diemen moet de rechter daar op 6 juli over oordelen. Ruim tachtig ouders zijn woedend op de drie openbare basisscholen die vanaf september elke twee weken de jongste kinderen op vrijdag vrij geven, zonder noemenswaardig overleg.

Feit is dat de vele ADV-dagen basisscholen duur komen te staan. Een voltijdse onderwijzer heeft er sinds vorig jaar 14.5, ofwel drie werkweken. Schoolleiders moeten jongleren met lesuren en dagen om alle kinderen elk jaar de wettelijk verplichte 1.000 uur les te geven. Daarnaast kampen basisscholen met een lerarentekort waardoor er geen vervangers te vinden zijn als een onderwijzer ziek is of een ADV-dag opneemt. De mensen die wel onderwijzer willen zijn, kunnen dankzij de schaarste eisen stellen: de één wil maar drie dagen werken, de ander vier. Op dinsdag absoluut niet, op vrijdag weer wel.

De arbeidsduurverkorting (ADV) is ooit ingevoerd, omdat de overheid de leraren geen salarisverhoging wilde geven, reageert de voorzitter van de Algemene Onderwijsbond (AOb) J. Tichelaar verontwaardigd. ,,Nu er een lerarentekort is - mede door het lage salaris - zouden we zeker die ADV-dagen weer moeten inleveren? Wij zijn geen jojo's.''

Met werkende ouders heeft Tichelaar weinig medelijden. ,,Er zijn ouders die willen dat je hun kinderen tot acht uur 's avonds opvangt omdat ze nog een vergadering hebben, maar daar is de basisschool niet voor. Het is een maatschappelijk probleem. De opvoeder is verantwoordelijk voor de opvang, niet organisaties zoals scholen.''

De besturenraad van alle protestants christelijke scholen sluit zich hierbij aan: ,,Opvang is een probleem van de kinderopvangorganisaties waar het ministerie van welzijn voor verantwoordelijk is, niet de scholen'', aldus G. Huis van de besturenraad. ,,Ouders hebben hún arbeidsvoorwaarden, maar onderwijzers ook.''

Het Kamerlid U. Lambrechts (D66) voelt wel mee met de ouders. Ze heeft schriftelijke vragen ingediend aan minister Hermans (Onderwijs) over de vrije dagen op de basisscholen in Diemen. De Tweede Kamer heeft op initiatief van D66 onlangs een motie aangenomen om onderwijzers hun ADV-dagen te laten opsparen of verzilveren om die korte schoolweek te voorkomen. Minister Hermans zei toen dat hij zulke beslissingen liever overlaat aan de scholen en hun personeel zelf. Lambrechts: ,,De relatieve autonomie van scholen is er om de kwaliteit van het onderwijs te bevorderen, niet om rechtspositionele problemen van onderwijzers op te lossen.''

De landelijke Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) bepleit al sinds een aantal maanden een vierdaagse schoolweek. Alleen, om andere redenen dan verwerking van de ADV-dagen, stelt beleidsmedewerker T. Gelmers. En mét overleg tussen schoolbestuur en ouders. ,,Je zou als ouder, zoals in Diemen, plotseling te horen krijgen dat je kind elke twee weken maar 3.5 dagen naar school gaat. Dat rooster wordt ook nog eens afgewisseld per week; dus als je kinderen hebt in twee verschillende klassen, heb je kans dat je elke week anderhalve dag thuis moet zijn.''

Het vier-daagse-plan van de VOO is bedoeld om het tekort aan leraren op te vangen. Als de basisschool in overleg met ouders elke week een vaste dag vrijgeeft, kunnen alle ADV-dagen, cursussen en vergaderingen op die dag worden gehouden volgens Gelmers. ,,Dan heb je ook geen vervangers nodig. En dan hoeft de onderwijzer die een ADV-dag gaat opnemen niet te stressen van: wie neemt morgen mijn klas over? Want ondanks de vele vrije dagen, is de werkdruk op scholen nog altijd hoog.'' Om met een vaste vrije dag aan het huidige gemiddelde van 24.5 lesuren per week te komen, zouden de overige vier schooldagen zes uur lang worden in plaats van 5.5 uur. Daarvoor moet de wet worden gewijzigd, omdat die nu voorschijft dat kinderen maximaal 5.5 uur per dag les mogen krijgen.