MUSEA

Aart Klein

,,Tekenen met wit op zwart'' noemt Klein, die binnenkort negentig wordt, de werkwijze waar hij beroemd mee werd. Een besneeuwd weiland met zwarte grassprieten onder een witte lucht, zwarte roeibootjes op een wit IJsselmeer, het silhouet van betonvlechters op de Haringvlietdam, witte grafzerken op zwarte aarde in Margraten. Geïnspireerd door de `subjectieve fotografie' van Otto Steinert gaf Klein een draai aan de werkelijkheid. Dat verfraaien begon niet in de donkere kamer, het begon bij de opname, misschien zelfs voordat hij zijn onderwerp had gezien. Klein had een beeld in zijn hoofd en wachtte net zolang totdat de werkelijkheid zich daar naar richtte. Soms moest hij wachten totdat arbeiders klaar waren met schaften, andere keren totdat een meeuw precies op de juiste plek vloog. Aart Klein was de estheet onder de invloedrijke groep van geëngageerde, naoorlogse fotografen. Net als Cas Oorthuys, Emmy Andriesse, Carel Blazer, Eva Besnyö en anderen fotografeerde hij bevrijding en wederopbouw, maar bij hem wint gebouw of landschap het steevast van de mens. Zij spelen slechts een bescheiden en anonieme rol in de composities van staal, beton en water. De timmermanszoon die eigenlijk architect had willen worden, maar in 1930 bij Polygoon begon en zich daar ontwikkelde tot persfotograaf, lijkt met zijn liefde voor geometrische patronen het optimisme van de wederopbouw te relativeren.

De donkere kamer van Aart Klein. Een overzicht in prints en projecties t/m 29 sept in het Amsterdams Historisch Museum, Kalverstraat 92 Amsterdam. Ma t/m vr 10-17u, za en zo 11-17u.

Lartigue

Afgaande op zijn foto's moet het alle dagen feest zijn geweest in het leven van de Franse fotograaf Jacques-Henri Lartigue (1894-1986). Zijn werk wordt bevolkt door mooie vrouwen, grand hotels en de Côte d'Azur. Elegantie, glamour en schoonheid zijn vaste elementen van zijn foto's, die vrijwel zonder uitzondering een vakantiegevoel uitstralen. Het bijzondere aan Lartigue, die tegenwoordig in één adem wordt genoemd met Brassaï en Cartier-Bresson, is dat hij zijn foto's als hobby zag. ,,Als ze tegelijkertijd kunst zijn, vind ik dat best''.

J`aime la vie - Jacques-Henri Lartigue (1894-1986) foto's van de Côte d'Azur t/m 12 sept in het Gemeentemuseum Helmond, Kasteelplein 1. Di t/m vr 10-17u, za/zo 14-17u.

Reinier Lucassen

Het werk van de 60-jarige Amsterdamse kunstenaar Reinier Lucassen is een synthese tussen figuratief en non-figuratief schilderen, waarin woorden, getallen en cirkels de hoofdrol spelen. Lucassen koos voor zijn overzichtstentoonstelling in het Cobra Museum in Amstelveen 42 werken uit van 1964 tot nu en ook galerie Espace in Amsterdam en Nouvelles Images in Den Haag tonen oud en nieuw werk. De exposities leveren het inspirerende beeld van een ouder wordende kunstenaar, die trouw is gebleven aan zijn ideeën en die in stilte en dwars tegen alle modes een krachtig oeuvre heeft geschapen.

Lucassen: overzicht van schilderijen t/m 22 aug in het Cobra Museum, Sandbergplein 1-3, Amstelveen. Di-zo 11-17u. Overzicht Lucassen t/m 10 juni in Galerie Espace, Keizersgracht 548, Amsterdam. Wo-za 13-17u. Nieuwe schilderijen en werk oppapier t/m 14 juli in Galerie Nouvelles Images, Westeinde 22, Den Haag. Di t/m za 11-17u.

Andreas Feininger

Helderheid en eenvoud waren voor Andreas Feininger (1906-1999) de fundamenten van een foto, al klinkt dat simpeler dan het in de praktijk was. De zuiverheid die hij nastreefde was een kwestie van hard werken, zowel in het zoeken naar de juiste motieven en standpunten als in de technische benadering. Zijn leven lang zou hij blijven experimenteren: met telelenzen, grafische technieken en macrolenzen voor zijn close-up-opnames van insecten, planten en schelpen. De resultaten zijn nog altijd imponerend. Het van bedrijvigheid stomende New Jersey, de deinende mensenmenigte op Fifth Avenue tijdens de lunchpauze, de fragiele vleugels van een libelle, een vissersdorp aan de Poolse Oostzeekust, een rij arbeiders aan een draaibank – telkens is het resultaat loepzuiver. In de Kunsthal en het nabijgelegen Natuurmuseum in Rotterdam is nu een 220 zwartwit-foto's tellende oeuvre-overzicht van Feininger te zien dat hij twee jaar voor zijn dood samenstelde.

Andreas Feininger Reptrospectief. T/m 4 juli, in Kunsthal en Natuurmuseum, Museumpark Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u.

Verzamelen

De Rotterdamse patriciër Elie van Rijckevorsel behoort tot de vroegste grondleggers van Museum Boijmans Van Beuningen. In juli viert het museum zijn honderdvijftig jarig bestaan, maar nu al presenteert het een overzicht van zijn twaalf meest vooraanstaande weldoeners. Wat schenkingen betreft neemt Van Rijckevorsel niet de prominentste plaats in. Die behoort toe aan F.J.O. Boijmans, die het museum meer dan duizend schilderijen, duizenden tekeningen en net zo veel stukken kunstnijverheid cadeau gaf. In 1864 zouden ze voor een flink deel door brand verloren gaan. Niet minder dankt het museum aan havenbazen als D.G. van Beuningen en W. van der Vorm. Van Beuningen schonk topwerken, van De Toren van Babel van Pieter Brueghel de Oude tot een Picasso. En dankzij de tienduizend bodemvondsten van H.J.E. Beuningen (neef), van Middeleeuwen tot 1800, weten we veel meer over huis, tuin en keuken van vele vorige generaties.

150 jaar Museum Boijmans Van Beuningen t/m 29 aug, Museumpark 18-20, Rotterdam.

Kostuum rond 1900

De kledingcollectie van het Rijksmuseum bestaat van oudsher uit schenkingen van welgestelde Nederlandse families. Zo is het pikante Franse korset van zwart satijn met zwart kant en gele zijden linten omstreeks 1900 gedragen door de Amsterdamse mevrouw A.M. van Eeghen-du Mée. Op de expositie `Traditie en vernieuwing. Kostuum rond 1900' in de Zuidvleugel wordt een selectie kostuums en textiel uit de eigen collectie van het museum getoond. Ongeveer negentig voorwerpen zijn er te zien, variërend van wandtapijten, gordijnen en meubels tot japonnen, korsetten en parasols.

Traditie en vernieuwing. Textiel rond 1900 t/m 19 sept in het Rijksmuseum, Hobbemastraat 19, Amsterdam. Dag 10-17u.

Moderne kunst

Met de groots opgezette expositie De Dageraad van de Moderne Kunst, Leiden 1890-1940 viert het Leidse museum De Lakenhal zijn 125-jarig bestaan. Ruim 300 kunstvoorwerpen – schilderijen, tekeningen, sculpturen, meubels, keramiek, zilver, tapijten – roepen een beeld op van het aarzelende ontstaan van een avantgardistische, abstracte kunst in en rond Leiden en ook van de terugkeer, in de jaren dertig, van een meer behoudende, figuratieve kunst. Een uitgebreid onderzoek naar het ontstaan van de moderne kunst in Leiden leverde veel nieuw bronnenmateriaal op en bracht ook kunstvoorwerpen opnieuw aan het licht. Het resulteerde in een levendige expositie met grote en kleine talenten door elkaar heen.

Dageraad van de Moderne Kunst t/m 29 aug in het Stedelijk Museum de Lakenhal, Oude Singel 28-32, Leiden. Di t/m vr 10-17u, za en zo 12-17u.

The Fabulous Fifties

Hadden omstreeks 1950 veel gezinnen een elektrisch strijkijzer en een stofzuiger, de ijskast behoorde met de auto jarenlang nog tot de luxe goederen. De kleine expositie De Fabulous Fifties in Nederland in het Tielse Streekmuseum De Groote Sociëteit is een ode aan de jaren vijfig met zijn Tomadorekje, solex, rotan fauteil, draagbare pickup met singletjes van Cliff Richard voor de meisjes en Elvis Presley voor de jongens en het pruttelende oliestelletje. Het lijkt een tijd waarin geluk nog heel gewoon was, maar de tijdbalk aan de muur toont ook Korea-oorlog, opstand in Hongarije en Suez-crisis.

The Fabulous Fifties t/m 18 juli in Streekmuseum De Groote Sociëtiet, Plein 48, Tiel. Di t/m vr 10-17u, za/zo 13u30-16u30.

En verder

Co Westerik t/m 4 juli in het Huygensmuseum Hofwijk, Westeinde 2a, Voorburg. Za t/m do 13-17u; Vogels, prenten, tekeningen en foto's t/m 27 juni in het Rijksmuseum, Stadhouderskade 42, Amsterdam. Dag 10-17u; Mediakids t/m 9 jan in het Omroepmuseum, Oude Amersfoortseweg 121-131, Hilversum. Di t/m vr 10-17u, za-zo 12-17u.