`Zijn er meer troepen dan anders?'

De gevechten in Kashmir nemen steeds dreigende vormen aan. In India en Pakistan groeit de bezorgdheid.

Salim is bezorgd. ,,Heb je veel militaire voertuigen gezien aan de andere kant?'', vraagt hij, terwijl hij met zijn duim in de richting van India wijst. ,,Zijn er meer troepen dan anders?'' Veel Pakistanen delen de zorgen van Salim, een douanebeambte in Wagah. De enige grensovergang tussen India en Pakistan, op de Grand Trunk Road midden in Punjab, ziet er verlaten uit. De honderden dragers, die in vredestijd goederen, fruit of levensmiddelen over de grens sjouwen, zijn op een paar na verdwenen. In het kantoortje van de Indiase douane, 300 meter terug, hadden de wachters al gewaarschuwd: ,,De verhoudingen tussen India en Pakistan zijn heel slecht. Er wordt zwaar gevochten tussen de grenstroepen.''

`Wagah border' is nog steeds open, maar de vraag is voor hoe lang, want ook hier zijn de spanningen zeer hoog opgelopen. Grenswachters spreken vrijwel niet meer met elkaar op de dikke witte streep die de officiële grens tussen beide landen markeert, 100 kilometer ten zuiden van Kashmir. Anderhalve week geleden brak in Wagah zelfs paniek uit toen Indiase en Pakistaanse grenswachters plotseling de wapens op elkaar richtten, maar de wankele vrede werd bewaard, geheel in de traditie van de grensovergang, waar niet alleen de bussen tussen Delhi en Lahore de grens oversteken, maar waar Indiase en Pakistaanse soldaten ook nog steeds elke avond, in een militaire ceremonie, het grote hek op de grens vergrendelen, onder toeziend oog van een joelend publiek. ,,Die traditie is nog niet verstoord,'' zegt Salim. ,,In Wagah is het altijd anders dan langs de andere delen van de grens.''

Maar sinds de gevechten in Kashmir vorige maand uitbraken, groeit ook in Punjab de ongerustheid. Zowel in het Pakistaanse als in het Indiase deel hebben de bewoners van tientallen dorpen de afgelopen weken hun biezen gepakt. ,,Hier zijn tijdens de vorige Indo-Pakistaanse oorlogen de zwaarste gevechten gevoerd,'' zegt Saeed Altaf, een Pakistaanse ambtenaar uit Lahore die regelmatig aan de grens bij Wagah komt. Ook hij vraagt hoe de sfeer aan de Indiase kant, en of sprake is van troepenbewegingen of het samentrekken van tankformaties tussen Amritsar en Wagah. ,,Pakistan is klaar voor de oorlog,'' zegt hij dan. Wil hij oorlog? ,,Nee, maar gezien de Indiase agressie zal het nu moeilijk zijn een totale oorlog te vermijden. Maar op elke aanval van India hebben wij een passend antwoord.''

Veel bewoners in de vlakke grensstreek van Punjab vrezen het ergste na een maand van hevige gevechten rond de bestandslijn in de bergen van Kashmir. ,,Vorige week riepen de moskeeën op om uit het grensgebied weg te gaan,'' zegt Kushi Mohammed, een jonge vader in een dorpje op de drukke weg naar Lahore, de hoofdstad van Punjab. ,,De boeren gebruiken tractoren om mensen en hun huisraad te evacueren. De slotenmaker heeft de afgelopen dagen honderden sloten verkocht aan mensen die hun huizen achterlaten.'' Andere gezinnen trokken met paard en wagen naar Lahore, 30 kilometer van de grens. Woordvoerders van het Pakistaanse leger sluiten niet uit dat een aantal incidenten langs de grens de bewoners heeft gealarmeerd. Vorige week werd in de buurt van Wagah geschoten door Pakistaanse soldaten nadat zij een groepje dranksmokkelaars hadden ontdekt. De schoten werden aan Indiase zijde beantwoord. ,,Hier in Punjab zijn normaal geen schermutselingen tussen grenstroepen, zoals langs de grens in Kashmir,'' zegt Maqbul Ahmed, een handelaar uit het dorpje Sankhe. ,,Maar door de gespannen situatie en de gevechten in het noorden zijn de troepen hier nerveus. De oorlog kan daardoor gemakkelijk overslaan naar Punjab, ook als dat niet de bedoeling is. De mensen voelen zich hier heel onveilig.''

Aan beide zijden van de grens worden volgens bewoners ook gebouwen gevorderd door grenstroepen, al ontkennen beide regeringen dat ten stelligste. Zo zouden uit verschillende regio's in het Indiase deel van Punjab tientallen bewoners onder dwang zijn `geëvacueerd' omdat het leger hun huizen nodig had voor de bescherming van het land. Ook uit Pakistaanse districten in Punjab komen dergelijke verhalen, maar het leger noemt dat ,,Indiase propaganda''. ,,De mensen vluchten uit hun huizen,'' zegt een legerwoordvoerder in Lahore. ,,Ze zijn bang voor Indiase agressie, net als bij de oorlogen van 1971 en 1965.''