Omvang van misdaadgeld valt mee

De omvang van misdaadgeld in Nederland ligt de helft lager dan tot nu toe werd aangenomen. Van de 3,2 miljard gulden in de jaren 1994-'96 die als `verdacht' werd aangemeld, betreft de helft geen crimineel geld.

Dat blijkt uit een gisteren uitgebracht onderzoek van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI). ,,We hebben wel een groot probleem, maar geen gigantisch probleem'', zegt de Tilburgse hoogleraar prof. P. Van Duyne, een van de opstellers van het rapport.

Het CRI-onderzoek analyseerde de verdachte transacties in de jaren 1994-'96 die werden aangemeld na het invoeren van de wet Melding Ongebruikelijke Transacties (MOT). De MOT is bedoeld om de integriteit van het financiële stelsel te beschermen. Banken, wisselkantoren en casino's moeten bijvoorbeeld verdachte contante transacties boven de 25.000 gulden doorgeven aan het meldpunt. Het totaal van de gemelde transacties bedroeg in die drie jaar 3,2 miljard gulden. Bij het onderzoek bleek dat de helft daarvan geen misdaadgeld was of dat er geen geld was verdiend, bijvoorbeeld bij een mislukte oplichting.

Van de verdachte transacties blijkt het overgrote deel van het geld afkomstig te zijn van minder dan honderd personen of ondernemingen: 87 gevallen zijn verantwoordelijk voor 89 procent van het totale bedrag. ,,Weinigen schuiven veel en velen schuiven maar weinig'', aldus het onderzoek. Een voorbeeld is een groepje van zes Ierse IRA-leden die in Nederland samen 78 keer een bedrag van gemiddeld 350.000 gulden hebben geprobeerd wit te wassen door Ierse ponden om te wisselen voor Nederlandse guldens.

Onduidelijk is hoeveel van de verdachten ook werkelijk vervolgd zijn. De meldingsplicht werkt wel, zegt Van Duyne. ,,Banken zijn voorzichtiger geworden met wie ze in zee gaan.''

Zo is bijvoorbeeld het witwassen van cash buitenlands geld gestaag teruggelopen. Maar het systeem zou veel beter functioneren als de politie en het openbaar ministerie zouden laten weten wat er met de meldingen gebeurd. Bovendien blijken de personen die de transacties verrichten niet altijd in het betand terug te vinden te zijn door onnauwkeurigheden. Het CRI stelt voor om een soort criminele pincode in te voeren om de koppeling van gegevens te vereenvoudigen.

Van de 1,6 miljard gulden aan verdachte transacties is ruim 600 miljoen toe te schrijven aan fraude als BTW-fraude of belastingontduiking. Van ruim 300 miljoen is niet goed aan te geven of het om witwassen gaat.