`Zelfs Abdullah Öcalan wordt beter behandeld dan ik'

Merve Kavakçi veroorzaakte een rel in Turkije toen zij voor haar beëdiging als parlementslid met hoofddoek verscheen. De beëdiging ging niet door, maar de affaire wordt haar nog steeds nagedragen.

Zal de volgende editie van het standaardwerk over de geschiedenis van het Turkse parlement haar naam bevatten? Verbaasd bij het idee alleen al kijkt Merve Kavakçi (1968) naar de drie vuistdikke delen die achter haar rug in de boekenkast liggen. Want eigenlijk vindt ze het ,,niet meer dan mijn recht'' dat ze op 2 mei, voor de beëdiging van het nieuwe Turkse parlement, met hoofddoek op de volksvergadering binnenging. Het seculiere establishment van Turkije oordeelde echter anders. ,,Toon deze vrouw haar plaats'', riep premier Ecevit, terwijl een groot aantal parlementsleden bijna een half uur lang `ga weg, ga weg' scandeerde.

Nog steeds is de spanning niet uit de lucht. Seculiere Turkse kranten blijven `onthullingen' publiceren over het verleden van Kavakçi en – vooral suggestieve - vragen stellen. Werd Kavakçi van de universiteit afgeschopt? Is haar vader een gewone imam of ziet hij zichzelf als een nieuwe, en dus valse, profeet? En staat Kavakçi op de loonlijst van de moslim-fundamentalistische Hamas?

Het gesprek met het parlementslid heeft plaats op een geheime plaats in Ankara. ,,Bij mijn eigen huis staan er voortdurend twintig tot dertig Turkse journalisten'', zucht Kavakçi. ,,Ik ben er al weken niet meer geweest.''

Hoe verklaart U het dat Turkije zo over U heen is gevallen?

,,In Turkije is er geen onafhankelijke pers. De regering, de staatsbureaucratie, de media - ze werken allemaal samen in Turkije. Ik weet zeker dat er al een heel dossier over mij klaarlag, voordat ik het parlement ook maar inliep. Premier Ecevit gaf zelf het startsein voor de lastercampagne tegen mij door `Toon deze vrouw haar plaats' te roepen. Niemand in de 75-jarige geschiedenis van Turkije is zo politiek gelyncht als ik nu. Zelfs Abdullah Öcalan (de leider van de Koerdisch-separatististische PKK) wordt beter behandeld dan ik. Elke keer als ik de kranten opensla, lees ik de meest baarlijke onzin over mezelf. Ze schreven dat ik van de universiteit afgeschopt werd - ik stuurde ze mijn cijferlijst en van de ene dag op de andere las ik er niets meer over. Journalisten gingen naar de school van mijn twee dochters en hitsten de andere kinderen tegen hen op.

Er zit een heel duidelijke strategie achter deze lynchcampagne. Mijn tegenstanders willen dat ik psychisch instort en zo voor het oog van de Turkse natie vernederd word. En ze komen met die zogenaamde onthullingen om de discussie weg te houden van het punt waar het om draait - de vrijheid van godsdienst in Turkije. Ik ben een feit van het Turkse leven: 70 procent van alle vrouwen in dit land draagt een hoofddoek, of Ecevit dat nu leuk vindt of niet. En democratie en mensenrechten moeten er voor iedereen zijn, zonder dubbele standaard. Je kunt dus niet zeggen: voor jou zijn er geen mensenrechten, omdat je er anders uitziet.''

Maar Atatürk, de vader van de Turkse natie, noemde ooit in een rede de hoofddoek een ,,vod'' dat vrouwen zo snel mogelijk van zich af moesten werpen. In Turkije is de hoofddoek in overheidsgebouwen verboden. Vindt U het gek dat secularisten als Ecevit uw actie als een directe aanval op het erfgoed van Atatürk beschouwen?

,,Ik liep met mijn hoofddoek in het parlement en niet in een kantoor van de overheid. En op de muur van het parlement las ik die dag de uitspraak van Atatürk dat de `leiding en zeggenschap over Turkije alleen aan het volk toebehoren'. Welnu, 75 procent van de Turkse bevolking is tegen het verbod op hoofddoeken. U noemt Ecevit een `secularist' maar dat is een misvatting. Wij van de (moslim-fundamentalistische) Partij van de Deugd zijn de ware secularisten in Turkije. Wij willen gewoon vrijheid van godsdienst zoals die in Europa en de Verenigde Staten bestaat. President Demirel, dezelfde Demirel die mij nu een agent provocateur noemt, schreef in 1986 dat Turkije `secularisme' definieert als `helemaal geen godsdienst'. En hij trok toen de enige juiste conclusie: dat het zogenaamde secularisme in Turkije een instrument geworden is om mensen een fundamenteel mensenrecht (het recht op godsdienst red.) te onthouden.''

U krijgt veel steun uit Iran. Bent U daar blij mee?

,,De Turkse media zijn erg blij met die steun, want zo kunnen ze me een bepaalde hoek in drukken. Op de Turkse televisie zul je bijvoorbeeld niet zien dat ik ook uit Europa allerlei steunbetuigingen krijg. Ik wijs hulp uit Iran af. Of je nu wordt gedwongen om een hoofddoek juist niet (zoals in Turkije red.) of juist wel (zoals in Iran red.) te dragen, maakt verder niet uit. In beide gevallen heb je niet het recht om anders te zijn. Ik noem dat fascisme, mensen als Ecevit zijn grote fascisten omdat ze mensen willen dwingen dingen te doen die ze niet willen. Dat was de bedoeling van die hele scene in het parlement. `Merve, je bent anders' was de boodschap, en `daarom heb je niet het recht om te bestaan.' Ze kunnen alleen maar overweg met robots, automaten die er uitzien als zijzelf.''

Merve Kavakçi heeft inmiddels haar Turkse nationaliteit verloren, omdat ze – zonder de Turkse autoriteiten te informeren zoals wettelijk is vereist – een Amerikaans paspoort had aangevraagd. Ook het parlement zelf laat het er niet bij zitten. Een groot aantal parlementariërs wil Kavakçi de volksvergadering uitzetten zodat ze haar parlementaire onschendbaarheid verliest. De weg staat dan open voor het openbaar ministerie om haar te vervolgen wegens het `aanzetten tot religieuze haat', een zwaar vergrijp in Turkije. Maar dit zal Kavakçi niet zomaar laten gebeuren. ,,Als het zover komt, heb ik het recht om me te verdedigen in de algemene assemblée. Maar om dat te doen, moet ik eerst beëdigd worden. En dat wil ik alleen maar doen met een hoofddoek op. En zo zijn we weer terug waar het allemaal begon.''

En als het allemaal verkeerd voor Kavakçi afloopt, stapt ze naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. ,,Het maakt me droevig dat mijn land zich zo aan de wereld toont. En tijd verliest. De lijst problemen waar Turkije mee kampt, is vrijwel zonder eind - tekort op de betalingsbalans, inflatie. Toch praat iedereen over de kleding van één lid van het Turkse parlement. Het is treurig dat het er, terwijl de 21ste eeuw eraan komt, in Turkije zo aan toe gaat.''