VAMPIEREN JAGEN OP 50-PLUSSERS

Ruim twee jaar na invoering zijn de bloedcontroles een vertrouwd fenomeen in het wielerpeloton. De onverwachte controles die het gebruik van het bloeddoping- middel EPO moeten tegengaan, blijven nieuwe `slachtoffers' eisen. ,,Leuk werk? Ach, laten we het nuttig noemen'', zegt de dopingcontroleur.

Johan Museeuw wil best een paar vragen beantwoorden over de toenemende bloedcontroles in het wielerpeloton, maar in de straten van Bellinzona moet hij eerst nieuwe kunststofglazen voor zijn zonnebril aan een test onderwerpen. Voor de start van de etappe biedt een vertegenwoordiger van Rudy Project zijn klanten onder de deelnemers van de Ronde van Zwitserland diverse exemplaren aan. De Belgische Mapei-renner houdt verschillende glazen voor zijn eigen zonnebril en keurt ze terwijl hij met dichtgeknepen ogen recht in de felle zon kijkt. Pas als de wereldkampioen van 1996 de goeie kleur glazen heeft uitgezocht, gaat hij in gedachten terug naar de bloedcontrole waaraan de UCI vorige week donderdag het complete peloton onderwierp.

Voor de tweede keer sinds de introductie van de gezondheidscontroles in 1997 werd bij het complete peloton bloed afgenomen. In maart '97 werden tijdens Parijs-Nice voor het eerst bloedcontroles uitgevoerd. Drie renners hadden een te hoge hematocrietwaarde, wat kan duiden op het gebruik van het bloeddopingmiddel EPO. Een maand geleden werd vlak voor de start van de Ronde van Italië bij alle 162 renners het bloed gecontroleerd. Net als in Zwitserland gebeurde dat op verzoek van de organisatie. De meest geruchtmakende controle in de Giro gebeurde voor de een na laatste etappe. Marco Pantani, in het bezit van de roze leiderstrui, werd als gevolg van een te hoge hematocrietwaarde uit de koers genomen.

In tien hotels in de buurt van Lausanne werden vorige week alle 147 renners van de zeventien deelnemende ploegen gecontroleerd. ,,We hebben er zelf voor gekozen, dus dan moet je er ook niet over klagen'', zegt Museeuw, bij wie nooit een hematocrietwaarde boven de vijftig werd gemeten. ,,Maar je moet er soms wel vroeg voor uit bed, dat is minder plezierig. Donderdag, na de controle, moesten we nog 220 kilometer fietsen en 's avonds hadden we een verplaatsing van 200 kilometer. Dan zijn het lange dagen.''

Om half zes werden de renners van Mapei en die van Rabobank donderdag gewekt in het Novotel-hotel in Bussigny, net buiten Lausanne. ,,Nee, het gaat te ver om te zeggen dat het mijn concentratie op de wedstrijd verstoort, maar je hebt door die controle wel minder tijd om te recupereren'', zegt Museeuw. Als de `vampieren' van de rode-bloedbrigade van de UCI zich die ochtend niet hadden gemeld, was De Leeuw van Vlaanderen tot negen uur op bed blijven liggen. De start in Lausanne was pas voorzien om half twaalf. Vlak voordat de Zwitserse vlag viel voor het vertrek, kregen vier renners te horen dat bij hen een hematocrietwaarde van boven de vijftig was geconstateerd. Onder hen de Oekraïener Sergei Gontsjar. Voor het viertal kwam aan de Ronde van Zwitserland een voortijdig einde.

In theorie moeten de `50-plussers' hun fiets vijftien dagen aan de kant laten staan. Voor Massimo Gimondi en Timothy Jones van de door het Vaticaan gesponsorde ploeg Amore & Vita resulteerde de te hoge hematocrietwaarde nog dezelfde dag in hun ontslag. In de ploeg van de paus is geen ruimte voor zondaars. Wie na twee weken weer aan wedstrijden wil deelnemen, moet zich eerst bij de UCI in Lausanne melden om te controleren of de hematocrietwaarde vijftig of minder is. De UCI maakt de hematocrietwaarde, een medisch geheim, nooit wereldkundig. Als renners of ploegen daar mee naar buiten treden, zoals in het geval van Gimondi (51,7) en Jones (51,6), is dat hun zaak.

Twee bloedcontroles in een grote ronde, op onverwachte momenten, vindt Museeuw een goede zaak. ,,In de Giro, de Ronde van Spanje, de Tour en de Ronde van Zwitserland is twee keer zeker meer dan voldoende.'' Museeuw is het eens met Theo de Rooy, die er vorige week als ploegleider van Rabobank voor waarschuwde de renners niet in elke koers lastig te vallen met bloedcontroles. ,,Als ze het ook in wedstrijden als de Grote Prijs van de Vlaamse Gewesten gaan doen, kun je beter een kraantje bij de renners aanbrengen'', sprak hij schertsend.

Net als De Rooy is manager Patrick Lefevere van Mapei een voorstander van de bloedcontroles. ,,We hebben er zelf om gevraagd. Maar het probleem is dat er elke keer wel een of meer worden gepakt. We zitten in een spiraal die negatief is, de koers is niet meer belangrijk. We zitten met de daver (schrik, red.) op ons lijf. We zitten met z'n allen op een autostrada en er is geen afrit meer. Ik heb er zo helemaal geen plezier meer in. Elke morgen denk je, wat zal vandaag weer brengen. Ook donderdag, toen iedereen gecontroleerd werd.''

Bij de controles van de renners van Rabobank en Mapei was ook Marc Vandevijvere aanwezig. Deze Belgische commissaris van de internationale wielerunie (UCI) fungeert tijdens de Ronde van Zwitserland als anti-dopinginspecteur. Hij trad in de voetsporen van zijn vader, die als provinciaal commissaris actief was. ,,Leuk werk? Ach, laten we het nuttig noemen'', zegt de 52-jarige official uit Kuurne. Sinds zijn vervroegde pensionering bij Belgacom kan hij zich volledig aan zijn wielerbaan wijden. Als kind zag Vandevijvere in zijn woonplaats al renners in de semi-klassieker Kuurne-Brussel-Kuurne voorbijkomen. ,,Ik wilde wielrenner worden, maar ik mocht niet van m'n vader. Hij vond het te gevaarlijk.''

Elke keer begeeft Michael Boogerd (Rabobank) zich zorgeloos naar de controle, ook die laatste keer. ,,Ik had even m'n tanden gepoetst en wat aangetrokken en ging in de gang zitten. De renners van Mapei zaten er al. Dat was een mooi gezicht, eigenlijk had er televisie bij moeten zijn, maar dat mag weer niet van de UCI. Dit keer waren het verpleegkundigen die het bloed afnamen. Er was er eentje bij en die had zich goed opgedoft, maar het was niet mijn type'', zegt de kampioen van Nederland met een brede glimlach. ,,Ach, die bloedcontroles, we zijn het inmiddels gewend. Ik heb er geen problemen mee. Ik weet toch dat ik niks te vrezen heb. Elke keer ben ik bijna blij dat ik weer naar de controle moet, zo erg is het al. Dan heb ik zoiets van, zie je wel, met mij is niks aan de hand.''

Volgens de reglementen hadden de renners zich binnen tien minuten beneden in het hotel verzameld, nadat hun ploegleiders - Lefevere van Mapei en De Rooy van Rabobank - door een medewerker van de UCI een telefoontje hadden gekregen. En wat gebeurt er als een renner niet binnen tien minuten present is? ,,Dan gaan we hem desnoods zelf van zijn kamer halen'', zegt Vandevijvere. ,,Maar dat is tot nu toe nog niet nodig geweest. Ze bieden zich allemaal aan, ploegsgewijs.'' Als iedereen op het appèl is verschenen, wordt bij elke renner vier milliliter bloed afgenomen. Voor negen uur moeten de controles zijn voltooid, zodat de renners ruim voor de start kunnen ontbijten.

In totaal twintig UCI-medewerkers, veertien medici en zes inspecteurs, voerden de grootscheepse controle bij Lausanne uit, tussen half zeven en tien over acht. Alle 147 bloedmonsters werden vanaf half negen centraal verzameld in een hotel bij Lausanne. Analisten gingen daar snel aan de slag: van elk monster was binnen vijftien tot twintig minuten de uitslag bekend. Vlak voor de start van de derde etappe konden de vier renners met een te hoge hematocrietwaarde nog van het slechte nieuws op de hoogte worden gebracht. Was dat niet een beetje laat? ,,Als je zoveel renners tegelijk controleert, kan dat niet anders'', zegt UCI-official Vandevijvere.

Wielrenners die nu nog `betrapt' worden op een te hoge hematocrietwaarde in hun bloed, bijvoorbeeld in de Ronde van Zwitserland of de Ronde van Catalonië, mogen niet van start in de Tour de France. De Franse ronde begint zaterdag 3 juli in Le Puy du Fou, ruim binnen de schorsingsperiode van vijftien dagen. Vandevijvere houdt er rekening mee dat de organisatie van de Tour om een of meer bloedcontroles zal vragen. En als Tour-directeur Jean-Marie Leblanc dat niet doet of nog niet heeft gedaan, kan de UCI op eigen initiatief tot actie overgaan. Vandevijvere: ,,We zijn er klaar voor.''