Sunscreen bewijst absoluut geloof in Internet

Zelfs de echtgenote van Kurt Vonnegut moet een fake-tekst van hem voor echt hebben gehouden. Maar ook toen Baz Luhrmann wist dat het niet klopte, maakte dat niets meer uit.

Een pop-single die in Groot-Brittanië zó veel indruk maakte dat hij onlangs op nummer één binnenkwam in de Britse Top 40, vindt zijn oorsprong in een grap die twee jaar geleden de verreikende invloed van Internet duidelijk maakte. Everybody's Free (To Wear Sunscreen) van Baz Luhrmann, bekend als regisseur van de film William Shakespeare's Romeo + Juliet (1996), lijkt ook in Nederland een hit te worden.

De plaat begint met een sonore mannenstem, die een lichting afstuderende studenten toespreekt: `Ladies and gentlemen of the class of '97. Wear sunscreen.' De werking van zonnebescherming is wetenschappelijk vastgesteld, zegt de man, wat niet opgaat voor de rest van zijn adviezen. `De voordelen van zonnebescherming op lange termijn zijn bewezen door wetenschappers, terwijl de rest van mijn advies geen basis heeft die betrouwbaarder is dan mijn eigen wisselende ervaringen. Ik zal dat advies nu verschaffen.'

Op een begeleiding van langzame dance-beats volgt dan een serie tips en levensadviezen aan de jongeren. Ze zijn verrassend en geestig verwoord: `Voel je niet schuldig als je niet weet wat je met je leven wilt. De interessantste mensen die ik ken wisten toen ze 22 waren ook niet wat ze met hun levens wilden. Sommige van de interessantste mensen van veertig die ik ken, weten het nog steeds niet.' En even verderop: `Geniet van je lichaam. Gebruik het op elke manier die je kunt, wees er niet bang voor of voor wat andere mensen ervan vinden. Het is het het beste instrument dat je ooit zult bezitten. Dans.'

Deze tekst werd eind juli 1997 verspreid op Internet als de toespraak die de Amerikaanse schrijver Kurt Vonnegut in juni gehouden zou hebben op het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Mensen die het kregen stuurden het per e-mail aan vrienden, bekenden en collega's, met enthousiaste toevoegingen als: `Lees dit, het is schitterend.'

De meesten namen meteen aan dat het een tekst van Vonnegut was. De grappige, kernachtige stijl en de levenswijsheid die eruit sprak, leken typisch voor de in 1922 geboren schrijver, die in de jaren zestig een cult-reputatie kreeg met satirische science fiction-boeken als Cat's Cradle en de anti-oorlogsroman Slaughterhouse Five. Vonnegut houdt zo nu en dan inderdaad dergelijke toespraken voor afstuderende studenten.

Een paar dagen later bleek echter dat Vonnegut niet de auteur was van de tekst. Het was een krantencolumn van Mary Schmich, op 1 juni gepubliceerd in de Chicago Tribune. Daarin stelde ze zich voor hoe het zou zijn een lichting afstuderenden toe te spreken. Iemand had aan de inleiding, waaruit duidelijk blijkt dat het een denkbeeldige toespraak is, de naam van Vonnegut verbonden. Velen waren er ingetuind, naar verluidt zelfs Vonnegut's vrouw.

Het incident, dat bekend zou worden als `The Vonnegut MIT Speech Hoax', maakte duidelijk hoe gemakkelijk het is onjuiste informatie snel en ver te verspreiden via Internet: binnen een paar dagen hadden duizenden mensen over de hele wereld het bericht ontvangen. Vonnegut zelf, die zich verre van Internet houdt, zei het ,,griezelig'' te vinden. Onlangs refereerde hij tijdens een afstudeer-speech met een grapje aan het voorval: ,,Ik hoop dat jullie allemaal zonnebescherming dragen.''

De tekst kreeg een nieuw leven toen hij onder ogen kwam van de Australische filmregisseur Baz Luhrmann. Ook hij dacht aanvankelijk dat de tekst geschreven was door Vonnegut. Luhrmann was bezig met een album van remixes van de muziek van de soundtrack van Romeo + Juliet, en vond de toespraak zo mooi dat hij hem in één van de remixes wilde verwerken. Hij ging op Internet op zoek naar informatie over Vonnegut, in de hoop een adres van Vonnegut's agent te vinden, die hij om toestemming kon vragen voor het gebruiken van de tekst. Tot zijn verbazing vond hij artikelen over de Sunscreen-grap. Per e-mail vroeg hij toen Mary Schmich toestemming voor het gebruiken van haar column, waarna hij de tekst liet inspreken door een lokale acteur.

Het resultaat, Everybody's Free (To Wear Sunscreen), heeft de laatste maanden opnieuw een gevoelige snaar geraakt. De cd waarop het voorkomt, Something For Everybody , werd aanvankelijk nauwelijks opgemerkt, tot een radiostation in Amerika Everybody's Free (To Wear Sunscreen) begon te draaien en andere radiostations volgden. In Groot-Brittanië werd de vraag naar de plaat groot toen Radio One en Capitol Radio het draaiden, nog voor het op single was uitgebracht; luisteraars belden massaal op met de vraag van wie het nummer was. Toen de single uiteindelijk verkrijgbaar werd, belandde hij meteen op nummer één.

In Nederland wordt de plaat inmiddels veel gedraaid op Radio 3 en is de videoclip te zien op TMF, MTV en The Box. Een woordvoerder van platenmaatschappij EMI noemt de belangstelling voor de plaat ,,overrompelend''. Er zijn ook al diverse parodieën op het nummer in omloop, zoals Not The Sunscreen Song van komiek John Safran, met regels als: `Als je niet zeker weet wat je gaat doen met je leven, denk er dan aan dat sommige van de interessantste mensen op hun 22ste evenmin wisten wat ze gingen doen, en op hun veertigste nog niet. En de meesten van hen zijn werkloze drugsverslaafden die leven op kattevoer.'