Popzanger Bono op de bres voor arme landen

In de marge van de vergadering van 's werelds zeven grootste geïndustrialiseerde landen, de G7, deden dit weekeinde tienduizenden demonstranten een oproep de armste landen van hun schulden te verlossen.

Donkere bril, ringetje in het linkeroor en gel in het haar. U2-zanger Bono is helemaal de popster, wanneer hij zaterdagmiddag aan de Rijnoever symbolisch 17.099.748 handtekeningen aan bondskanselier Gerhard Schröder overhandigt. Miljoenen mensen uit de hele wereld hebben het verzoek aan de leiders van de G7 onderschreven om in het `jubeljaar' 2000 alle schulden van de armste landen kwijt te schelden.

Bono en andere popsterren, onder wie U2-gitarist Edge, Thom Yorke van Radiohead, de Afrikaanse superster Youssou N'Dour uit Senegal en Bob Geldof (van de actie Live Aid) steunden in Keulen met hun aanwezigheid de campagne van de in Groot-Brittannië gestarte massabeweging Jubilee 2000. Schröder heeft voor het ceremonieel een kwartier uitgetrokken. Hij toont zijn ,,diepe respect'' voor de actie, waaraan ook veel kerkelijke organisaties meedoen. De aartsbisschop van Honduras, Oscar Andres Rodriguez, wijst de Duitse kanselier erop dat ,,de rijkdom van Duitsland zijn wortels heeft in grote schuldverlichting'' na de Tweede Wereldoorlog.

De popsterren hebben de campagne voor schuldkwijtschelding, ook gesteund door de paus, enorme publiciteit bezorgd. MTV is zaterdagmiddag een van de vele tv-stations die Bono tijdens een persconferentie vragen stellen. Bono ziet het als zijn taak de kwestie van de schuldverlichting te populariseren. ,,Ik heb het gevoel dat de politieke leiders iets willen doen, maar zij hebben het veiligheidsnet van de publieke opinie nodig'', zegt hij.

De U2-zanger blijkt opmerkelijk goed op de hoogte van de schuldenkwestie. Hij toont zich ,,bijzonder onder de indruk'' dat de huidige Duitse regering een andere positie in schuldverlichting inneemt dan de vorige. Hij wijst ook op het ,,onverantwoordelijke gedrag'' van de kredietverschaffers ,,die miljoenen hebben geleend aan mensen als Mobutu die vervolgens het geld naar Zwitserland brachten''.

Keulen is zaterdagmiddag vol demonstranten. Volgens de organisatoren hebben zo'n 35.000 mensen een menselijke keten om het centrum van de stad gevormd, als symbool voor de schuldenlast waaraan de armste landen zijn vastgeketend. Op het plein voor de Keulse Dom zijn veel jongeren, maar ook opvallend veel demonstranten die de middelbare leeftijd zijn gepasseerd.

,,Ik weet wat de gevolgen van schulden voor de armsten zijn'', zegt Zoë Marshall. De 64-jarige verpleegster uit Dublin heeft jarenlang voor een kerkelijke organisatie in India gewerkt. Ze draagt een leus van Mahatma Ghandi met zich mee: The world has enough voor the peoples need, but not for their greed. Andere demonstranten laten zich door Abbé Pierre inspireren. Beule Norbert uit Duisburg is in zijn vrije tijd actief voor de Katholieke organisatie Kindernothilfe. Hij heeft de afgelopen tien jaar in de weekeinden met zijn kleine draaiorgel op straat meer dan honderdduizend gulden voor kindertehuizen in Brazilië en India bij elkaar gespeeld. De Britse Muthoni Murdoch, een verpleegster van Keniase afkomst, wordt gemotiveerd door de armoede in haar geboorteland. De demonstranten vinden de 70 miljard dollar schuldkwijtschelding (op een totaal aan 130 miljard dollar niet-particuliere schuld) die de G7-landen in Keulen hebben toegezegd niet genoeg. ,,Weet u hoeveel een Stealth-bommenwerper kost?'', zegt een Britse huisvrouw.

De beweging Jubilee 2000 noemde in een verklaring de toezegging van de G7 ,,een grote vooruitgang'' in vergelijking met wat tot nu was toegezegd, maar ,,nog slechts een eerste stap voor de armen in de wereld''. Een woordvoerder meent dat het IMF en de Wereldbank te veel macht krijgen door de voorwaarden voor economische hervormingen die aan de kwijtschelding zijn verbonden.

De internationale hulporganisatie Oxfam, waarbij ook het Nederlandse Novib is aangesloten, wees er in een verklaring op dat een deel van de kwijtgescholden schuld toch al niet meer werd afbetaald. Dat gaf bondskanselier Schröder dit weekeinde omomwonden toe. Volgens Oxfam besteden veel arme landen ook na de kwijtschelding nog steeds meer aan schuldverplichtingen dan aan onderwijs en gezondheidszorg.

Popmusicus Bob Geldof deed in Keulen een pathetische oproep de armste landen in 2000 alsnog van hun schuldenlast te ontdoen : let them go free.