G8-leiders houden `dure' top

De zeven grote geïndustraliseerde landen en Rusland (G8) hebben in Keulen de banden verstevigd. Hulp voor de Balkan en schuldverlichting voor de armste landen gaat miljarden kosten.

De economische top van de zeven belangrijkste industrielanden en Rusland in Keulen was een theaterstuk met een hoog dramatisch gehalte. De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder sprak onverbloemd over de ,,opluchting'' van de wereldleiders over het einde van de oorlog in Kosovo. ,,Nu gaat het erom samen de gevolgen van de crisis aan te pakken'', zei hij. ,, We hebben begrepen dat we één wereld zijn'', verklaarde de kanselier zaterdagavond bij een feestelijk concert in de Keulse Philharmonie.

Nu ook de plooien met Rusland inzake Kosovo zijn gladgestreken, willen de leiders alleen nog vooruitblikken. De hartelijke omhelzing tussen kanselier Schröder en de Russische president Boris Jeltsin bezegelde de integratie van Rusland in de top. ,,We spreken vanaf nu uitsluitend over de G8'', zei Schröder. De G7 bestaat alleen nog voor zover het gaat om financiële kwesties.

De Britse premier Tony Blair sprak na afloop van de top over ,,een geest van vriendschap'' en ,,een brug van begrip''. De Russische premier Stepasjin, die president Jeltsin de eerste twee dagen verving, onderstreepte meermalen de wil van Rusland om te integreren in de wereldeconomie.

De bijeenkomst in Keulen was een dure top. Het door de Europese Unie gelanceerde Stabiliteitspact voor de wederopbouw van de Balkan gaat de komende jaren al vele miljarden kosten. En het gebaar van de G7 om de armste landen van een deel van hun schulden te verlossen kost ook tientallen miljarden.

Rusland krijgt vooralsnog geen verlichting van de ruim 140 miljard dollar buitenlandse schuld (waarvan 90 miljard dollar ex-Sovjetschuld). Heimelijk mocht Moskou misschien op een tegemoetkoming hebben gerekend, maar het Westen wil dat Rusland eerst vaart maakt met zijn gestagneerde economische hervormingen. De wereldleiders lieten zich weliswaar positief uit over Stepasjins uiteenzetting over de Russische economie, maar ze houden het nodige wantrouwen.

Een directe beloning voor de Russische bijdrage aan de vrede in Kosovo zat er in Keulen niet in. ,,Het is niet zo dat men iets doet en daar iets voor terug moet krijgen. Zo'n manier van doen is met de waardigheid van de ontvanger niet te verenigen'', zei Schröder na afloop van de top. Wel willen de industrielanden Rusland een steun in de rug geven. De leiders hopen dat de tweede tranche van ruim 4 miljard dollar van een IMF-lening kan worden vrijgegeven. Daarna kan er in de Club van Parijs (crediteurenlanden) over herstructurering van schulden worden gesproken, waarbij volgens ingewijden vooral naar de ex-Sovjetschuld kan worden gekeken.

Tegelijkertijd willen de industrielanden de economische samenwerking met Rusland vergroten op concrete gebieden als de ontwikkeling van kleine bedrijven, versterking van de samenwerking met de regio's, bestrijding van de sociale gevolgen van de economische transformatie en van ziekten als tuberculose, verbetering van het rechtssysteem, bestrijding van georganiseerde misdaad en van het witwassen van geld.

De wereldleiders gebruikten hun top ook om het ,,menselijk gezicht van de globalisering'' meer nadruk te geven. Het meest opvallende besluit was de toezegging 70 miljard dollar van de schulden van de armste landen kwijt te schelden. Kanselier Schöder erkende wel ruiterlijk dat een deel van de schuld door de arme landen toch nooit kon worden afgelost, kennelijk om ,,de belastingbetaler die denkt `ik krijg mijn schulden toch ook niet kwijtgescholden''' gerust te stellen.

De kwijtschelding onderstreept het toenemend belang van non-gouvernementele organisaties in de globaliserende economie en het open oog dat de wereldleiders hiervoor hebben. Veel organisaties hebben zwaar campagne voor schuldkwijtschelding gevoerd. Schröder en andere leiders prezen hun rol. ,,We blijven in contact'', aldus de bondskanselier.

De internationale financiële markten, die volop van de globalisering profiteren, moeten volgens de leiders beter functioneren om crises te voorkomen, die vooral in arme landen grote sociale kosten met zich meebrengen. Niet alleen moet het internationale financiële systeem doorzichtiger worden gemaakt. In de economische verklaring van de G7 wordt meer dan voorheen onderstreept dat de particuliere sector financieel moet bijdragen bij de oplossing van crises. De leiders onderstrepen dat concrete suggesties ,,dringend'' moeten worden uitgewerkt. ,We kunnen niet toestaan dat de particuliere financiële instituties met grote sommen goede zaken doen en dat bij een crisis de belastingbetaler voor de gevolgen opdraait'', zei Schröder.

De G8-leiders onderstrepen het grote belang van open markten voor verdere welvaartsgroei. Om de werkloosheid aan te pakken moet meer in menselijk kapitaal worden geïnvesteerd.

De voor Duitsland netelige kwestie van de modernisering van kerncentrales in Oekraïne na de afgesproken sluiting van Tsjernobyl werd vooruitgeschoven. De regeringscoalitie (SPD en Groenen), die in eigen land de atoomenergie wil afschaffen, dringt erop aan de beloofde kredieten alleen te verstrekken als Oekraïne gascentrales bouwt. Schröder mag begin juli proberen de Oekraïense president Koetsjma te overtuigen, maar die kans is klein. De bondskanselier bleef als gastheer door deze manoeuvre gezichtsverlies bespaard.

Schröder was zeer tevreden met de Keulse top. Als grootste prestatie zag hij de normalisering van de relatie met Rusland. ,,De landen hebben de kracht gehad dit tot stand te brengen.''