Eno-muziek is in orkestversie veel boeiender

Het Holland Festival laat oude wensen van zijn hoofdgast Brian Eno in vervulling gaan. Eerder tijdens het festival klonk Eno's Music for Airports op Schiphol, de luchthaven waar het gewoonlijk stil is en geen muzak, laat staan ambient music klinkt. Gisteren voerde het Metropole Orkest in een vol Paradiso The Shutov Assembly uit, een uit tien delen bestaande ambient music-compositie van Eno. Anders dan oorspronkelijk de bedoeling was, werd het stuk werd slechts éénmaal ten gehore gebracht: de voor zaterdag geplande uitvoering werd het slachtoffer van de actie van de leden van Metropole Orkest voor een betere CAO.

Eno componeerde The Shutov Assembly een jaar of tien geleden. In het begin dacht hij aan een orkestraal werk, maar daar was het, mede om financiële redenen, nooit van gekomen, zo liet Eno voor het concert persoonlijk weten. Ivo van Hove, de leider van het Holland Festival, stelde hem in staat om zijn oude droom alsnog te verwezenlijken. Samen met Steve Gray arrangeerde Eno zijn synthesizercompositie voor groot orkest. Het Metropole Orkest was met onder meer drie slagwerkers zelfs zo groot, dat in één deel arrangeur Gray dirigent Dick Bakker kwam helpen met het leiden van het orkest. Eno zelf beperkte zich tot het uitspreken van goeddeels onverstaanbare teksten over `atomen' en andere fundamentele zaken.

De uitvoering van Eno's ambient music is eigenlijk een vergissing: ambient music is bedoeld als niet-opdringerige achtergrondmuziek, die geconcentreerde beluistering niet verdraagt. Dat werd pijnlijk duidelijk op Schiphol, waar de atmosferische klanken van Music for Airports vooral tot verveling leidden. Maar bij de uitvoering van The Shutov Assembly in Paradiso, waar de helft van de zaal in beslag werd genomen door een vergroot podium, was hiervan geen sprake: Eno en Gray hadden het oorspronkelijke werk een complete metamorfose laten ondergaan. Het Metropole Orkest bleek een veel groter klankenrijkdom te hebben dan Eno's synthesizer, zodat de minieme variaties van The Shutov Assembly veel duidelijker naar voren kwamen en meer konden boeien. Bovendien waren enkele vormeloze delen die op Eno's cd eentonig voortkabbelen, in de orkestversie voorzien van prettige melodieën die onmiddellijk de lust tot meefluiten opriepen.

Concert: The Shutov Assembly van Brian Eno door het Metropole Orkest o.l.v. Dick Bakker. Gehoord: 20/6 Paradiso, Amsterdam. Uitzending: Radio 4 21/6 20.30 uur.