POKKEN

In W&O van 29 mei staat dat de WHO heeft besloten de vernietiging van het pokkenvirus tot 2002 uit te stellen. Zou dit besluit niet beter geheel geannuleerd kunnen worden? Het doel van de vernietiging is uiteraard dat men wil voorkomen dat er ooit weer een pokkenepidemie op aarde zal uitbreken. Het doel van het uitstel is tijd om zich te bezinnen of men geen kostbare archieven voor de wetenschap vernietigt. Maar wat zal er in 2002 in deze opzichten veranderd zijn ten opzichte van nu?

Het eerstgenoemde doel is al achterhaald. De genenvolgorde van het virus is bekend en het pokkenvirus zou gesynthetiseerd kunnen worden. Denkbaar maar onwaarschijnlijk is dat via een laboratoriuminfectie een wilde epidemie zou kunnen ontstaan. Grotere zorgen baart ons de uitvoerbaarheid van het besluit. Het feit dat alleen de officiële voorraden kunnen worden vernietigd zoals die in Atlanta en Novosibirsk in gevriesdroogde vorm liggen opgeslagen. De officieuze voorraden en de daarbij genomen veiligheidsmaatregelen liggen buiten ons gezichtsveld. Die voorraden kunnen bovendien worden vergroot door kweek op embryonale- of HeLa cellen. Worden ze alleen voor wetenschappelijke doeleinden gebruikt dan hebben we nog betrekkelijk weinig te vrezen. Tegen menselijke kwaadaardige opzet, wat hopelijk nooit zal voorkomen (bacteriologische oorlogvoering, terroristische aanslagen) staan wij echter machteloos.

Ook zonder boosaardige opzet kunnen de talloze lijken van mensen die aan pokken zijn bezweken en die in het permafrost begraven liggen een bron vormen voor een epidemie. Worden die gebieden geciviliseerd dan zullen die lijken tevoorschijnkomen, ontdooien en besmettelijk worden. Wat ten slotte de vernietiging van de officiële voorraden geheel zinloos maakt is de mutatie van de apenpok tot mensenpok. Was het eerst zo dat een mens alleen door een aap besmet kon worden, thans is het zo dat een mens door een medemens door deze apenpok besmet kan worden. Dat doet het ergste vrezen voor het ontstaan van epidemieën (Science, 18 juli 1997).

Ik stel voor om het besluit de officiële voorraden pokkenvirussen te vernietigen definitief te annuleren. Wél moet een betere beveiliging van de instituten waar ze bewaard worden, worden ingesteld. Verspreid en vermeerder de hoeveelheid koepokvirus zodat een dreigende epidemie kan worden afgewend. En ten slotte voor de wetenschap: bewaar in levensvatbare (gevriesdroogde) vorm het apenvirus dat bezig is zich tot mensenvirus te evolueren. Dat zal hét substraat vormen waarmee men het mechanisme van de evolutie kan bestuderen.