KOOLHYDRAATRIJK DIEET VERMINDERT STRESS EN VERBETERT STEMMING

Een koolhydraatrijk, eiwitarm dieet verbetert de stemming en het geheugen van stressgevoelige mensen als ze aan stress zijn blootgesteld. Door het dieet stijgen de serotonineproductie en -gevoeligheid in de hersenen. Bij gezonde, weinig stressgevoelige mensen heeft een koolhydraatrijk dieet geen eenduidige effecten, behalve dat hun reactiesnelheid omhoog gaat, wat ook bij de stressgevoeligen gebeurt. Dat blijkt uit het onderzoek naar de relatie tussen stress, voeding en stemming en intellectuele prestaties door de psycholoog Rob Markus, die deze week promoveerde aan de Universiteit van Utrecht. Hij onderzocht gezonde, al of niet stressgevoelige proefpersonen (vastgesteld via vragenlijsten die neurotische kenmerken meten) die na een eiwit- of koolhydraatrijke maaltijd in het laboratorium waren blootgesteld aan de stress van een rekentaak.

Markus toonde aan dat een dieet waarvan koolhydraten 66% en eiwitten slechts 3,6% van de calorieën uitmaken, een stijging van 42% veroorzaakte in de concentratie tryptofaan (Trp) ten opzichte van andere grote, neutrale aminozuren (LNAA) in het bloed (Trp/LNAA-ratio). Tryptofaan is de grondstof voor serotonine. De hersenen nemen het uit het bloed op. Serotonine is nodig om stress te kunnen hanteren en ongunstige effecten van stress op de stemming tegen te gaan. Een tekort aan serotonine speelt een rol bij het ontstaan van depressies.

Het idee achter de menugestuurde stressbeïnvloeding is dat in het bloed, na een eiwitrijke maaltijd de concentratie van aminozuren (de bouwstenen van eiwitten) stijgt. Tryptofaan moet dan met andere aminozuren wedijveren om de hersencellen te bereiken. Bij een koolhydraatrijk dieet daarentegen, zorgen de grote hoeveelheden glucose en insuline in het bloed dat de concurrerende aminozuren in de spiercellen worden opgenomen. Het bloedeiwit albumine bindt echter tryptofaan dat daardoor selectief in de bloedbaan achter blijft. De verhouding Trp/LNAA in het bloed stijgt hierdoor en daarmee de hoeveelheid voor de hersenen beschikbaar tryptofaan. Dat leidt tot een betere stemming. Een gebalanceerd, tryptofaanverrijkt dieet gaf in Markus' onderzoek hetzelfde resultaat als een koolhydraat dieet. Dat geeft steun aan de hypothese dat tryptofaan en serotonine de effecten veroorzaken.

Dat alleen stressgevoelige proefpersonen baat hebben bij een koolhydraatrijk dieet, is mogelijk te verklaren door een verstoring van het serotoninesysteem bij deze groep. Door de chronische overbelasting is de tryptofaanvoorraad uitgeput, waardoor er een tekort aan serotonine bestaat.

Het is nog te vroeg om te stellen dat een koolhydraat- of tryptofaanrijk dieet als een `zoet medicijn' tegen stress en depressie kan worden ingezet, aldus Markus.

(Mariël Croon)