familieonderzoek

Op zoek naar blauw bloed, een beroemde voorouder of de herkomst van een familienaam. Veel Nederlanders kunnen hun nieuwsgierigheid niet bedwingen en graven in het verleden om hun stamboom gestalte te geven. Uit archieven, trouw-, doop- en begraafboeken vissen ze namen en jaartallen. Een tijdrovende, maar niet noodzakelijk kostbare, hobby.

N. Plomp van het Centraal Bureau voor Genealogie schat dat vele duizenden, misschien wel tienduizenden mensen in Nederland bezig zijn met een familieonderzoek. Bij de Nederlandse Genealogische Vereniging zijn 11.500 van hen aangesloten. De laatste jaren groeit het aantal vrijetijdsgenealogen snel, volgens H. Lemmens-Goossen van de NGV. Dat komt volgens haar omdat mensen steeds meer vrije tijd hebben, maar ook zeker door de recente Teleaccursus Genealogie.

Nieuwsgierigheid lijkt de grootste drijfveer om de gang van voorouders in de afgelopen eeuwen na te gaan. Maar dat betekent niet dat het resultaat altijd bevredigend is. ,,Veel mensen hopen stiekem dat ze van adel zijn'', legt Femke Roobol-Lintelo, genealoge, uit. ,, Maar mensen willen ook wel eens abrupt stoppen, bijvoorbeeld als er criminelen in de familie blijken voor te komen.''

Het opzetten van een familieonderzoek is vrij eenvoudig. De gegevens van nu tot 1811 (Napoleon) zijn via familieverhalen en -documenten vrij simpel te achterhalen. Maar ook de overheids- en andere archieven uit die tijd zijn betrouwbaar, bereikbaar en behoorlijk compleet. Op Internet publiceert de NGV `nuttige tips voor beginners'. De vereniging raadt beginners aan alle gegevens uit trouwboekjes, paspoorten, bidprentjes, diploma's, fotoalbums, persoonsbewijzen en aktes te verzamelen. Meer informatie is te vinden in brochures en handboeken bij genealogische verenigingen en boekhandel.

Het lidmaatschap van de NGV kost zestig gulden per jaar. Via een van de 31 regionale afdelingen is contact mogelijk met andere genealogen. De vereniging biedt verder het tijdschrift Gens Nostra, een adviesdienst en een onderzoeksruildienst. In het verenigingscentrum in Naarden is veel archief- en naslagwerk beschikbaar. Ook het Centraal Bureau voor Genealogie biedt een helpende hand. Problemen worden voor tien gulden per brief behandeld. Medewerkers van het CBG doen voor zestig gulden per uur onderzoek in de verzamelingen van het bureau.

Een handig zetje in de goede richting kan ook een handboek met cd-rom zijn. Verschillende uitgeverijen brengen programma's voor de computer uit. Zo is er van TLC Domus de `Stamboom 3.0 De Luxe'. Het programma sorteert gegevens en deelt ze in. Ook is het mogelijk foto's en videomateriaal aan de stamboom toe te voegen. Een leuk extraatje is de mogelijkheid statistieken te laten berekenen naar aanleiding van de familiegegevens.

,,Als je wilt, kun je heel goedkoop genealogisch onderzoek doen'', vertelt N. Plomp van het CBG. ,,Veel archieven zijn gratis te bezoeken. Gevonden materiaal kun je vervolgens overschrijven. En anders komt het neer op de kosten van fotokopieën.'' De doe-het-zelfgenealoog betaalt volgens Plomp nog het meest aan reiskosten.

Mensen met weinig vrije tijd, kunnen (een deel van) hun opdracht ook uitbesteden. Er ontstaan steeds meer kleine genealogische bedrijfjes die het zoekwerk overnemen. Om de kans op een malafide bureau – de afgelopen jaren gingen meerdere malen dure, maar valse stambomen over de toonbank – uit te sluiten is een bezoek aan de CBG-site aan te raden. Daarop publiceert het bureau een lijst met betrouwbare en bekende genealogen. De kosten van zo'n genealoog zijn onvoorspelbaar, omdat resultaat niet te garanderen is. Maar de uurtarieven voor een professionele genealoog liggen over het algemeen vrij laag.

Femke en Lars Roobol uit Groningen doen sinds kort stamboomonderzoek, vooral in het noorden van het land. ,,Tot nu toe laten we mensen vaak zelf een deel van het onderzoek doen.'' Voor een kleine opdracht rekent Roobol zestig gulden per uur, vanaf tien uren daalt de prijs naar veertig gulden per uur.

Bij het bureau voor regionaal historisch onderzoek in Maasbracht is het ook mogelijk een heel onderzoek uit te besteden. Het bureau rekent in principe vijftig gulden per uur, maar meestal wordt er na een oriënterend gesprek een offerte gemaakt voor een totaalprijs. Dick de Rover uit Gorinchem levert ook complete onderzoeken. Zijn uurprijs ligt rond de 35 gulden, maar ook hij maakt meestal een prijs op maat. Na afronding is het mogelijk de stamboom te publiceren. In eigen beheer geeft De Rover de boeken uit. Voor een boek van 400 pagina's met een linnen band en foto's in een oplage van 200 exemplaren, moet 110 gulden betaald worden. Als de oplage verdubbelt, halveert de boekprijs.

Maar voor publicatie moet het familieonderzoek wel eerst afgerond zijn. Eenmaal in de ban van de genealogie blijkt dat veel mensen er moeilijk een punt achter kunnen zetten. Steeds is het mogelijk aanvullende informatie te verzamelen. Bij J. Mooijweer, historicus, uit Blokzijl kunnen geïnteresseerden terecht voor onderzoek naar een huis of perceel. ,,Genealogen willen vaak graag hun stamboom aankleden met meer gegevens. Hoe leefden, woonden en werkten de voorouders?''

Voor de uiteindelijke aankleding van het onderzoek zijn nog verschillende mogelijkheden. Trudie Demoed, kalligraaf, is gespecialiseerd in ontwerp en uitvoering van stambomen. Stamreeksen en kwartierstaten levert Demoed vanaf vierhonderd gulden, een compleet familieoverzicht vanaf driehonderd gulden oplopend tot duizenden guldens. De teksten schrijft Demoed uit in kalligrafie, aangevuld met tekeningetjes en wapens.

Volgens heraldisch tekenaar William Coolen speelt het familiewapen een belangrijke rol. ,,Het maakt het onderzoek visueel en meer tastbaar. Ik merk ook vaak dat mensen trots zijn op zo'n wapen.'' Coolen reproduceert in opdracht geschilderde familiewapens. Afhankelijk van de wensen kost dat gemiddeld vijfhonderd gulden. Als er geen wapen is, kan Coolen er een ontwerpen, voor ongeveer het dubbele van de prijs. Als zo'n nieuw wapen wordt geregistreerd bij het CBG, is het bovendien alsnog een officieel familieteken.

Informatie: Centraal Bureau voor Genealogie: www.cbg.nl; Nederlandse Genealogische Vereniging: www.ngv.nl