`Rusland financieel groter risico dan de Balkan'

Toch laten uitlatingen over Duitsland als `zieke man van Europa' de kanselier niet onberoerd. Menig econoom en politicus in Duitsland wees de afgelopen weken de beschuldigende vinger naar de kanselier als verantwoordelijke voor de zwakke euro. De groei in landen van de EU blijft dit jaar nog ruim achter bij die in de VS, terwijl de Japanse economie zelfs is gekrompen. De Amerikaanse minister van Financiën, Robert Rubin, onderstreepte eerder deze maand, dan ook dat het ,,heel belangrijk'' is dat Europa en Japan hun rol spelen.,,Het internationale systeem kan niet oneindig doorgaan met grote onevenwichtigheden in de groei'', zegt VS-minister Rubin.

Schröder is vast van plan in Keulen een krachtig signaal te geven, dat zijn regering vastbesloten is daar iets aan te doen. Bezuinigingen op de overheidsuitgaven wil Schröder verbinden met een hervorming van de belastingen voor bedrijven. Maar zijn weinig veranderingsgezinde sociaal-democratische SPD moet nog rijp worden gemaakt voor een radicale modernisering van de verzorgingsstaat.

Behalve meer groei in Europa, staat het thema Rusland hoog op de agenda van de industrielanden. Al gedurende de Kosovo-crisis was het de belangrijkste opgave van de Duitsers de Russen `aan boord' te krijgen en te houden. Geen land heeft zo'n groot belang bij economische hervormingen in Rusland als de Bondsrepubliek. Duitse financiers hebben ruim 75 miljard aan kredieten in Rusland uitstaan. Minister Hans Eichel (Financiën) acht de schuldensituatie van Rusland zorgwekkend.

Eichel noemde Rusland voor de G7-landen (VS, Canada, Japan, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië) onlangs een heel wat groter risico dan het miljarden kostende Stabiliteitspact voor de wederopbouw van de Balkan ook een belangrijk thema van de top in Keulen – waarvoor ministers van de G7 en andere landen en internationale organisaties onlangs een blauwdruk maakten. Schröder vindt evenwel dat de Russen een ,,helder signaal'' moeten krijgen van ,,onze bereidheid tot samenwerking''.

Een omvangrijke schuldverlichting hoeven de Russen niet te verwachten. Daarvoor ziet Schröder ,,geen mogelijkheid''. Belangrijker is dat het Westen Rusland steunt met economische orders en bij hervormingen in de economie, staat en maatschappij, zodat een stabiele economie ontstaat.

De armste landen, waarvan de meeste in Afrika liggen, kunnen vrijwel zeker rekenenen op een aanzienlijke verlichting van de schulden. Schröder heeft al een ,,Keuls schuldeninitiatief'' aangekondigd. Het gaat om een uitbreiding van het in 1996 gelanceerde schuldenplan van IMF en Wereldbank.

De leiders van de G7 willen daarmee gehoor geven aan een jarenlange campagne van non-gouvernementele organisaties, waarvan de Britse kerkelijke beweging Jubilee 2000 het actiefst is geweest.

Nog onduidelijk is hoeveel geld hiermee gemoeid is en hoe de kosten zullen worden verdeeld. De Britse minister Brown (Financiën) heeft al een bedrag van 50 miljard dollar laten vallen. Non-gouvernementele organisaties waarschuwen dat de G7 de cijfers oppoetst door schulden kwijt te willen schelden die toch al niet meer werden afbetaald. Van het initiatief moeten zo'n veertig landen profiteren met een schuldenlast van 220 miljard dollar.

De Duitse kanselier wil de schuldverlichting graag zien in het licht van `globalisering met een menselijk gezicht'. In dit verband willen de wereldleiders ook een signaal geven aan de internationale financiële markten. Schröder zal erop wijzen dat goed functionerende financiële markten een belangrijke voorwaarde zijn voor groei en ontwikkeling. Als Indonesië, Thailand of Brazilië door speculatie in een crisis raken, gaat het niet alleen om pure cijfers, hield de kanselier de Bondsdag voor. Het lot van duizenden en duizenden mensen is hiermee verbonden.

De Groep van Zeven heeft op eerdere toppen vastgesteld, dat het toezicht op de markten moet worden versterkt. De oprichting van een `stabiliteitsforum' eerder dit jaar, op initiatief van Bundesbank-president Hans Tietmeyer is volgens Schröder een stap in de goede richting. Ook tekent zich consensus af over de wenselijkheid dat de particuliere sector, banken en andere kredietverschaffers, bij het aanpakken van crises in opkomende markten meer financieel moeten bijdragen.

Een voor de G7, en voor het Duitsland in het bijzonder, heikel punt betreft de miljardenkredieten voor kerncentrales in Oekraïne. De G7 had zich op vorige toppen verplicht na de Tjernobyl-ramp Oekraïne met kredieten te helpen twee kerncentrales te vernieuwen. Maar de Duitse coalitie van SPD en Groenen, die alles in het werk stellen atoomenergie in eigen land af te schaffen, voelen er niets voor deze verplichting na te komen. Of het zal lukken dit pijnlijke punt buiten de agenda van de G7 te houden, valt te bezien.