Nijlpaard en pizza

Het charmante en zeer Franse strippersonage Meneer Johan kwam, zag en overwon Nederland. In minder dan twee maanden vertaalde uitgeverij Oog & Blik vier albums van het duo Philippe Dupuy en Charles Berbérian. Na Frankrijk, waar het duo de prestigieuze Alph Artprijs won voor hun vierde Meneer Johan-album, Stil geluk, zal ook Nederland er aan geloven.

Wie is die Meneer Johan dan wel, dat hij door iedereen wordt doodgeknuffeld? Een Parijse vrijgezel die na een zorgeloze jeugd probeert het volwassen worden zo lang mogelijk uit te stellen. Het vrije leven bevalt hem. Door af en toe een filmpje te pakken, een expositie te bezoeken of een `jarretelgordelfeestje' van een uitgeverij te verkiezen boven de deadline, plukt Johan elke dag. Zijn debuut als schrijver (`Ebbenhout') werd door critici mild enthousiast ontvangen.

In de tweede bundel die aan hem gewijd is, Slapeloze nachten, pakken zich donkere wolken samen boven Johans idylle. Johan nadert de magische leeftijd van dertig en niets kan hem nog opvrolijken. De pizza die hij op de eerste pagina at, ligt hem het hele boek zwaar op de maag en bovendien houdt een vroege midlife crisis hem uit zijn slaap. In plaats van schaapjes, telt Johan verliefde nijlpaarden. In dromenland belandt hij in een loopgravenoorlog, waar die nijlpaarden opeens geduchte tegenstanders zijn, die hem met dodelijke pizza's bekogelen. `Dat heb ik weer', verzucht Johan dan ook steevast als er wéér iets misgaat.

In het derde stripboek van Dupuy en Berbérian, Vrouwen en kinderen eerst, lopen de zaken uit de hand. De vrouwen in Johans omgeving zijn niet meer in voor avontuurtjes. Gestuurd door hun biologische klok zoeken ze een betrouwbare partner om nakomelingen te verwekken. Nóg meer kopzorgen, die zich in absurde nachtmerries manifesteren. Johan is nu `Koning Johan' en zijn burcht wordt belegerd doorwilde vrouwen die hun baby's over de kasteelmuur katapulteren.

Door deze absurde droomscènes en de herkenbaarheid van een man die eigenlijk een groot kind is, doet Meneer Johan denken aan de ook door deze krant verspreide strip Calvin and Hobbes. Daarin droomt het jongetje Calvin (dat dan `Spaceman Spiff' wordt) regelmatig weg naar een andere wereld waar de dagelijkse beslommeringen worden gesymboliseerd door allerlei belachelijke monsters. Bij Johan is het niet anders; maar in het vierde boek, Stil geluk, lijkt hij zijn leeftijd te accepteren. In een lang verhaal erkent hij dat zijn jeugdliefde Cathy, die hij toevallig weer tegen het lijf loopt, waarschijnlijk de ware is. Romanticus die hij is, reist hij Cathy achterna naar New York om haar te verrassen met een lunch en een aanzoek. In zeven jaar tijd lijkt Johan zijn `Bildung' te hebben voltooid.

Dupuy en Berbérian hebben met Meneer Johan een personage gecreëerd dat op een goede vriend lijkt. Sterker nog, in een interview geven zij toe dat hij een mix is van een aantal vrienden en collegatekenaars die net als Dupuy en Berbérian tot de `École Pigalle' behoren. Wat hen verbindt is geen `programma', maar een zelfde grafische stijl: een zwierige, enigszins rommelige versie van Hergés klare lijn die te vergelijken is met illustraties die vroeger The New Yorker sierden. Dat de perspectieven af en toe schots en scheef door elkaar staan, stoort geen moment, omdat het een coherente en `knusse' wereld oplevert waarin het aangenaam toeven is. Alsof je, inderdaad, rondloopt in de Parijse buurt rondom Place Pigalle, waaraan de naam van de tekenschool is ontleend.

Het gebeurt niet vaak dat een strippersonage zoveel diepgang heeft als Johan. We leren alle kanten van zijn karakter kennen, zoals zijn slechte humeur, onverantwoordelijk gedrag, en jaloerse buien, maar zien tegelijkertijd dat hij toegeeflijk is tegen veeleisende vrienden, dat hij met vallen en opstaan leert om voor kinderen te zorgen, en dat hij, anders dan zijn jeugdvrienden, vast heeft gehouden aan zijn dromen. Die diepgang, de subtiele humor die soms op het randje van slapstick balanceert, de herkenbare details en de groei van het personage, maken Meneer Johan tot een onweerstaanbare strip.

Philippe Dupuy en Charles Berbérian: Meneer Johan deel 1 t/m 4 (M'n innig geliefde conciërge, Slapeloze nachten, Vrouwen en kinderen eerst, Stil geluk). Uit het Frans vertaald door Frits van der Heide. Uitgeverij Oog & Blik, 52 blz. ƒ24,50