Kerkleider Basil Hume overleden

Katholieken in Engeland en Wales herdenken vandaag in speciale diensten kardinaal Basil Hume, hun leider en de aartsbisschop van Westminster, die gisteren op 76-jarige leeftijd aan kanker is overleden.

Niet-katholieken treuren ook om de man die bekend stond als een `bruggenbouwer tussen de geloven' en wiens onopgesmukte vroomheid hem bij zijn leven al het etiket `heilig' opleverde. De Britse koningin Elizabeth, vaandeldraagster van de anglicaanse Church of England die in Canterbury zetelt, zei ,,diep geraakt'' te zijn door Hume's dood. Zij bezocht in 1995 voor het eerst een katholieke mis bij Hume, die ze ,,mijn kardinaal'' noemde. Premier Tony Blair, een belijdend anglicaan die met het katholicisme heet te flirten en zijn kinderen naar een katholieke school stuurt, noemde Hume gisteren ,,de goedheid in persoon''.

De kerkbanken die Hume achterlaat zijn een stuk leger dan bij zijn aantreden als aartsbisschop in 1976. Maar in de haat-liefde verhouding met de Church of England en in de Britse samenleving als geheel heeft zijn kerk als instituut een geaccepteerde plek gekregen. Hume's karakter, waarin een scheut Engels klassegevoel en een ongebruikelijk warme toegankelijkheid om voorrang vochten, gaven hem een menselijker en herkenbaarder imago dan veel van zijn volkomen vergeestelijkte voorgangers. Zijn principes over abortus en homo-seksualiteit leken in de ogen van Rome onwrikbaar en maakten hem tot een betrouwbare stuurman, maar in de Britse praktijk gaf hij er een liberale draai aan, bijvorbeeld door het bestaan en de waarde van homoseksuele liefde te erkennen, of door te zeggen dat je het celibaat pas op waarde kunt schatten als het je een klein beetje spijt om een celibatair te zijn.

Met zulke denkbeelden en zijn pleidooien voor rechtvaardigheid – zo spande hij zich in voor onschuldig veroordeelde IRA-verdachten – dichtte hij de kloof tussen de Britse kerken. Maar tot de fusie waarover is gespeculeerd kwam het nooit. De diepe meningsverschillen over vrouwen in het priesterambt, die de Church of England vanaf 1992 toeliet, voorkwamen dat.

Die kwestie leidde wel tot een reeks `overlopers', zowel priesters als leken, onder wie prominente politici en zelfs de schoonzuster van de koningin.

Zijn vader was een protestantse Schotse arts, zijn moeder een Franse katholiek. Basil Hume werd in 1923 geboren in Newcastle – van de gelijknamige voetbalclub bleef hij een levenslange fan – en opgeleid in Oxford. In 1941 trad hij toe tot de benedictijnen, de meest intellectuele kloosterorde. Het klooster Ampleforth, waarvan hij in 1963 abt werd, bleef tot aan zijn dood zijn huis.

Zijn necrologie-schrijvers in de Britse pers hebben vanochtend moeite te kiezen tussen Hume-de monnik wiens leven een zoektocht naar God is, en Hume-de aartsbisschop als religieuze diplomaat. Kan het zijn dat die twee elkaar kruiselings bestoven?