Internet geeft artiest vrijheid

Dankzij Internet hebben artiesten geen platenmaatschappijen meer nodig. Public Enemy, The Artist, Tom Petty en The Offspring bieden hun muziek goedkoper of zelfs gratis aan op het world wide web. De teloorgang van de platenindustrie lijkt daardoor sneller te gaan dan verwacht.

Chuck D, de nachtmerrie van blank conservatief Amerika, heeft een nieuw doelwit: de platenindustrie. De nieuwste cd van zijn rapgroep Public Enemy wordt uitgebracht via Internet, buiten de reguliere kanalen om. Op dit moment is de cd, There is a poison going on, te downloaden van een site op het net (www.atomicpop.com). De single is gratis, de hele cd kost acht dollar, en voor een thuisgestuurde cd betaal je (met een creditcard) tien dollar (plus veertien dollar verzendkosten). Vanaf 21 juni ligt de cd in de winkels.

Chuck D plaatste al eerder gratis te downloaden muziekstukken op het net, dit tot ongenoegen van zijn toenmalige platenmaatschappij Def Jam. Mede door deze kwestie is het inmiddels tot een breuk gekomen met Def Jam, dat sinds eind jaren tachtig platen van Public Enemy uitbracht, als It takes a nation of millions to hold us back en Fear of a black planet. Onlangs sloot Chuck D een overeenkomst met Atomic Pop, de `21st Century Music Company' op het net, voor het aanbieden van zijn muziek. Deze verbintenis heeft grote voordelen voor Chuck D en zijn groep: Public Enemy verplicht zich niet tot een bepaald aantal platen, de muzikanten blijven zelf eigenaar van de moedertapes, en last but not least, zo gaf Chuck D zelf toe, zijn winstaandeel is aanzienlijk groter dan bij een normale platenmaatschappij. Want door de verspreiding via het net blijven er geen percentages hangen bij distributiebedrijven en platenwinkels.

De Atomic Pop-site maakt gebruik van de compressietechniek mp3, waardoor muziek snel en zonder verlies van kwaliteit van het world wide web naar de thuiscomputer kan worden getransporteerd. Mp3 is hard op weg een ernstige bedreiging van de platenindustrie te worden. Niet alleen door omvangrijke piraterij (op het net worden ontelbare songs aangeboden, zonder betaling van rechten) maar ook door de inmiddels reële optie voor bands om zich terug te trekken uit de business en zich te laten marketen en vertegenwoordigen door ondernemers op het net, zoals Public Enemy nu.

Atomic Pop is opgericht door een bekende uit de platenbusiness. Al Teller, die de organisatie afgelopen februari op het net bracht, was ooit hoofd van MCA en CBS. Zijn eerste contract sloot hij met de Amerikaanse grunge-groep L7 en inmiddels werkt hij behalve met Public Enemy ook met Blood of Abraham (hiphop uit Los Angeles) en Mother (New-Yorkse rock). Het is vijf jaar geleden dat Public Enemy een plaat uitbracht (Muse-sick-in-our-message, uit 1994). Toen leek de groep op haar laatste benen te lopen, maar aan de te downloaden nummers, zoals het spookachtige Do you wanna go our way, is te horen dat Chuck D nieuwe creatieve gronden heeft aangeboord.

Muzikanten experimenteren tegenwoordig op grote schaal op Internet. Zo biedt The Artist (Prince), die na een lange strijd zijn platencontract met Warner liet ontbinden, zijn cd's rechtstreeks aan op zijn site (www.love4oneanother.com). Ook andere artiesten rebelleren tegen hun platenmaatschappij. Zo plaatsten Tom Petty, The Offspring en The Beastie Boys gratis nummers op hun sites. Alanis Morissette heeft zelfs een contract gesloten met `mp3.com' voor haar binnenkort in Amerika te houden tournee met Tori Amos. Tijdens de tournee zullen op de door mp3 gesponsorde site (www.alanisandtori.com) videobeelden en livemuziek te krijgen zijn.

Iedereen aast op een stukje van de cake: software-gigant Microsoft heeft een eigen techniek voor het downloaden van muziek op het web geïntroduceerd, MS.audio 4.0, dat de concurrentie met mp3 moet aangaan. En platenmaatschappij Universal Music Group (van onder anderen Sting, Nirvana, Sheryl Crow) heeft aangekondigd in het najaar te komen met een Internet-versie van hun bestand. Dan zullen de klanten thuis hun muziek in mp3-bestanden kunnen downloaden.

De teloorgang van de platenindustrie zoals we die tot nog toe kenden, lijkt sneller te gaan dan verwacht. De oude wurgcontracten, de hoge cd-prijzen, de exorbitante winstpercentages voor de maatschappijen, de strenge conventies (dat een artiest maar één cd per jaar mag uitbrengen bijvoorbeeld, waar The Artist altijd tegen ageerde) zullen dan tot het verleden behoren. Voor de luisteraar breken spannende tijden aan. Want hoe en waar op het onmetelijke net vind je de muziek die je wilt beluisteren? Waarschijnlijk zullen er `tussenpersonen' verschijnen die bepaalde routes uitstippelen waar muziek binnen een bepaalde stijl te vinden is. De toekomst is goedkoper, maar waarschijnlijk minder overzichtelijk.