Onverwachts groen

Achter Keizersgracht 635. De takken van de reusachtige beuk smeken haast om een schommel. In het vierkante perkje afgezet met buxus kan prima een zandbak. En achter in de tuin waar 's avonds de zon valt, moet het heerlijk barbecuen zijn. Alleen het grintpad, daar kan omwille van de kinderfietsjes maar beter beton gestort worden.

Voor kleinbehuisde gezinnen met een groot verlangen naar een tuin is een bezoek aan de Amsterdamse grachtentuinen een zware beproeving. Helemaal in de wetenschap dat veel tuinen zich achter kantoren bevinden en daarom in de avonduren en weekeinden leeg staan. Overdag trouwens vaak ook. De advocaten en notarissen schijnen er de voorkeur aan te geven om voor de lunch op een openbaar terras neer te strijken. Dat veel grachtenbewoners de eeuwenoude beuken en kastanjebomen vervloeken omdat ze zoveel licht tegenhouden en in hun schaduw alleen maar varens dulden, is slechts een schrale troost.

De Amsterdamse binnenstad bezit geen parken. Goed, op het Leidse bosje staat een klein groepje platanen, maar die zijn vooral interessant voor automobilisten en trampassagiers die daar in hoog tempo voorbij rijden. De bomen op de gracht wortelen in asfalt en krijgen maar met moeite zuurstof. Maar achter de grachtenpanden is het groen. Onverwachts groen. En stil.

Dit weekeinde houdt de stichting de Amsterdamse grachtentuin open tuinen dagen. Zo'n vijfentwintig tuinen zijn voor het publiek opengesteld. Omdat grachtenpanden geen achterom hebben, is een glimp van het interieur inbegrepen.

Grachtentuinen zijn lang en smal. Gazonnetjes zijn er niet. In het schaduwrijke en vochtige klimaat is het goed toeven voor vleermuizen en padden. Gouden regen, magnolia's en hortensia's zorgen in verschillende maanden voor kleur. Bewoners van grachtenpanden houden van waterpartijen, grintpaden en rozenperken. In de bomen broeden vogels. Vorig jaar heeft een paartje Sperwers zijn jong in een van de tuinen grootgebracht.Wie in de tuin van Keizersgracht 635 over de heg gluurt, ziet tussen de bladeren verscholen een klassiek tuinhuis dat nu wordt bewoond.

De stichting De Amsterdamse grachtentuin heeft inmiddels de tuinen van de Keizersgracht en de Herengracht geïnventariseerd. Nu is de Prinsengracht aan de buurt. Men komt van alles tegen: uitbouwen, opslagplaatsen en parkeergarages of afgedankte bedspiralen en fietsen tussen het groen. Ook totale wildernis.

Voor veel oude bewoners is het bijhouden van de tuin een zware last. ,,Maar we hebben de tijd mee', zegt bestuurslid A. van Berge. Steeds meer voormalige kantoorpanden worden bewoond en de tuin is niet langer de sluitpost van de hypotheek. ,,Nieuwe bewoners financieren de aanleg van de tuin gewoon mee.' Het is volgens haar ook raadzaam het meteen goed aan te pakken. ,,Bedenk wel: stenen, bomen, zakken zand, alles moet door je huis heen de tuin in.'