Bolkestein stevent af op Europa

De weerstand tegen oud-VVD-leider Bolkestein als nieuw lid van de Europese Commissie lijkt een achterhoedegevecht.

Het kabinet bespreekt morgen voor de tweede maal de Nederlandse voordracht voor de Europese Commissie. De naam van de belangrijkste kandidaat circuleert al maanden: oud-VVD-leider Bolkestein. De bekendmaking van de voordracht, morgen of uiterlijk volgende week vrijdag, zou weinig verrassend kunnen zijn. Discussie over de kandidatuur van Bolkestein wordt intussen nog wel gevoerd, maar lijkt een achterhoedegevecht.

De VVD heeft zich vierkant achter Bolkestein opgesteld: in het kabinet en in de Tweede Kamer. Binnen de PvdA heerst aarzeling en onvrede. Maar belangrijker is dat premier Kok vorig jaar zomer met de toenmalige VVD-leider een `herenakkoord' zou hebben gesloten. Bolkestein zelf heeft de afgelopen maanden in intieme kring verteld dat hij bij de afronding van de formatie met Kok heeft gesproken over zijn persoonlijke belangstelling voor een post in het tweede paarse kabinet, als minister van Buitenlandse Zaken. Kok heeft zich niet laten winnen voor dit idee. Wel zouden toen afspraken zijn gemaakt over een andere optie: Bolkestein als lid van de nieuwe Europese Commissie.

Weerstand binnen de PvdA tegen Bolkestein is de afgelopen weken vooral naar buiten gebracht door Eurolijsttrekker Max van den Berg, die herhaaldelijk heeft gepleit voor eigen PvdA-kandidaten. Hij noemde daarbij de namen van de bewindslieden Pronk en Vermeend en van ex-FNV-voorman Stekelenburg. Volgens kringen rondom het kabinet zouden PvdA-bewindslieden vorige week in de ministerraad nog wel hebben gesputterd tegen de Europese post voor Bolkestein. Maar tegelijk heerst er het besef dat deze voordacht moeilijk valt tegen te houden. Algemeen wordt erkend dat de VVD `aan de beurt is' om een Eurocommissaris te leveren, nadat deze functie steeds is bekleed door christen- en sociaal-democraten. En als de VVD zich sterk maakt voor Bolkestein, dan valt zo'n voordacht moeilijk te blokkeren.

Van verzet tegen Bolkestein uit de kring van D66 is de afgelopen weken geen sprake geweest, ondanks uitspraken van Eurolijsttrekker Lousewies van der Laan die nog even de naam noemde van Winnie Sorgdrager als betere kandidaat. Bij D66 heerst het besef dat de partij weinig te winnen heeft bij inmenging in een debat over Bolkestein. D66 heeft de handen vol aan de benoeming van Sorgdrager als Nationale Ombudsman. De gehele oppositie in de Tweede Kamer is tegen. De coalitiepartners zullen elkaar stevig moeten vasthouden om Sorgdragers sollicitatie tot een goed einde te brengen.

Oppositiebreed verzet tegen Bolkestein zal in ieder geval uitblijven. CDA-leider De Hoop Scheffer zal de voordracht van de VVD'er niet bestrijden. Wel is hij van plan Bolkestein uit te nodigen voor een goed gesprek over zijn Europese ambitie. Het stellen van kritische vragen laat het CDA graag over aan de nieuwgekozen Europarlementariërs — als de voordracht van Bolkestein het kabinet ruimschoots gepasseerd is.