Iedereen zijn eigen Internetveiling

Behalve op de beurs wordt er met Internet nog niet bijster veel verdiend. Maar met Internetveilingen, waar particulieren en bedrijven hun waren slijten (van Barbiepoppen tot vliegvakanties), gaat het heel aardig. Welke soorten veilingen zijn er, en hoe werken ze?

Onlangs nam een onderneming die artikelen via Internet veilt en nog geen vier jaar oud is, een gerenommeerd veilinghuis over. Het bedrijf dat een kleine 260 miljoen dollar neertelde voor het 134 jaar oude Buttereld & Buttereld – het derde veilinghuis na Christie's en Sotheby's – is het Amerikaanse eBay. ,,Alsof een walvis door een guppie wordt opgeslokt'', zegt een analist. Een guppie kan het beursgenoteerde eBay eigenlijk al nauwelijks meer genoemd worden. Het bedrijf heeft een geschatte marktwaarde van 26 miljard dollar. Dat staat in geen verhouding tot de bescheiden omzet van 47 miljoen dollar in 1998, maar eBay maakt wel als een van de weinige Internetfondsen winst.

eBay werd in 1985 opgericht door Pierre Omidyar en zijn vrouw. De laatste verzamelde snoepautomaten en vroeg zich af of ze haar verzameling via Internet kon uitbreiden. Al gauw ontstond het idee voor een elektronische veiling, waar bieders en kopers elkaar zouden treffen. Inmiddels is eBay uitgegroeid tot een veiling met meer dan duizend productcategorieën, variërend van computers tot postzegels. De website van eBay ziet er nog altijd niet uit, maar dat weerhoudt netgebruikers er niet van op grote schaal afgedankte spullen te veilen. Deelname aan de veiling is gratis, maar van iedere transactie gaat zo'n 2,5 procent naar eBay. Volume is dus belangrijk: met 250.000 geveilde artikelen per dag kan een flinke omzet worden gerealiseerd.

Het merendeel van de bij eBay geveilde producten heeft echter een geringe waarde. Om duurdere artikelen via Internet te kunnen veilen, is eBay aangewezen op gezaghebbende veilinghuizen. Vandaar dat een bod werd uitgebracht op Buttereld & Buttereld. Dat veilde in het verleden onder meer de American Express-kaart van Elvis Presley en een golfstok van Bing Crosby. Marktanalisten verwachten dat het bij deze overname niet zal blijven. De huidige directeur van eBay, de van Hasbro afkomstige Margaret Whitman, wil het bedrijf zo snel mogelijk internationaliseren. Het Europese hoofdkwartier wordt in Nederland gevestigd.

Haast is geboden, want eBay is allang niet meer het enige bedrijf dat op dit gebied actief is. Zoekmachine Yahoo heeft filmmemorabilia en bezittingen van O.J. Simpson geveild. Ook 2TheMarket.com is de concurrentie met eBay aangegaan, evenals de boekhandel Amazon.com.

Anders dan eBay richten de meeste Internetveilinghuizen zich op een bepaald specialisme: Collectit.net van Krause Publications bijvoorbeeld veilt uitsluitend memorabilia, zoals de honkbal van Mark McGuire en een pop uit de film Star Wars. RockAuction van Daddy's Junky Music Stores veilt tweedehands muziekinstrumenten. Daarnaast zijn er sites waar voornamelijk herinneringen aan de Amerikaanse burgeroorlog, grammofoonplaten, wijnen of schilderijen van amateurs worden geveild.

Er zijn ook veilinghuizen die alleen maar eigen waar aanbieden, zogenaamde retailveilingen. Meestal gaat het daarbij om restpartijen of onverkochte voorraden. Luchtvaartmaatschappijen als Northwest en US Airways veilen via Internet vliegtickets voor stoelen die anders onbezet zouden blijven.

Deze retailveilingen hebben belangrijke voordelen boven consumentenveilingen als eBay. Aan de deelnemers kan bijvoorbeeld de garantie worden gegeven dat de geveilde artikelen ook echt geleverd worden. Daarnaast hoeven retailveilingen niet bang te zijn dat bieders en kopers onderling prijzen afspreken en de veiling eigenlijk alleen maar gebruiken om met elkaar in contact te komen. Veel reguliere on line-veilingen lopen hierdoor inkomsten mis. Soms worden retailveilingen gebruikt om prijzen voor nieuwe artikelen vast te stellen of om te kijken of er wel belangstelling is voor een product.

Bij de meeste Internetveilingen vindt de prijsvorming plaats door middel van verkoop bij opbod. Deelnemers moeten vooraf opgeven wat ze voor een bepaald product willen betalen. De hoogste bieder kan het artikel dan in ontvangst nemen. Het omgekeerde is ook mogelijk: verkoop bij afslag. De `klok' loopt dan terug totdat zich een koper meldt. Dit type veilingen wordt ook wel `Dutch auctions' genoemd, omdat ze hun oorsprong hebben in de agrarische wereld. Op Internet zijn Dutch auctions niet erg populair, omdat verkopers dan het risico lopen dat er te weinig wordt geboden. De meeste veilingen op Internet zijn dan ook zogenoemde `reserve bid auctions', waarbij bieders verplicht worden een maximumprijs aan te geven. De prijs gaat dan steeds verder omlaag totdat het hoogste bod is bereikt. Overigens heeft het bedrijf Accompany een winkelsite geopend waar toename van de vraag de prijzen juist doet dalen. Bij massale intekening op een product kan het bedrijf de artikelen tegen korting bij de fabrikant inkopen.

Internetveilingen mogen dan erg populair zijn, niet iedereen is er even blij mee. Een Amerikaanse advocaat heeft nog niet zo lang geleden een klacht gedeponeerd bij de United States Department of Transportation omdat er in zijn ogen sprake is van discriminatie. Hij heeft geen computer en kan alleen via Internet aan goedkope vliegtickets komen. Ook zijn er volgens het Amerikaanse Bureau of Consumer Protection van de Federal Trade Commission erg veel klachten over veilingen. Soms worden artikelen na betaling helemaal niet geleverd, of blijkt de kwaliteit tegen te vallen. eBay zegt dat 99 procent van de transacties naar tevredenheid verloopt, deelnemers aan de veiling kunnen bovendien via discussiegroepen waarschuwen voor malafide praktijken, zoals het met vrienden gezamenlijk opdrijven van de prijs. Bij grotere aankopen wordt vaak een escrow service ingeschakeld: een derde partij die het geld vasthoudt totdat het artikel is geleverd. Dergelijke bureaus eisen alleen wel een percentage van het verkoopbedrag.

Incidenten lijken de groei van on line-veilingen vooralsnog niet in de weg te staan. Integendeel: marktvorser Forrester Research heeft zijn verwachtingen ten aanzien van on line-veilingen al diverse keren moeten bijstellen: het houdt rekening met een omzet van 52,6 miljard dollar in het jaar 2002. In 1997 gingen de voorspellingen niet hoger dan 39,9 miljard dollar. Sommige analisten gaan uit van een nóg hogere omzet: 129 miljard dollar. In 1998 bedroeg de omzet van Internetveilingen nog een magere 1,2 miljard dollar. On line-veilingen worden dan ook gezien als de drijvende kracht achter ecommerce ofwel elektronisch zakendoen. Jupiter Communications verwacht dat in 2002 zo'n 6,5 miljoen mensen producten via veilingen zullen kopen. Behalve producten zullen ook diensten via Internet worden geveild. Zestien technici hebben zich onlangs via eBay aangeboden. De vraagprijs voor allemaal tezamen: 3 miljoen dollar.

Het is dan ook geen wonder dat steeds meer bedrijven investeren in on line-veilingen. De elektronische boekwinkel Amazon.com bijvoorbeeld nam onlangs Exchange.com over, dat antiquarische boeken via Internet veilt. Sotheby's en Christie's oriënteren zich nog. En ook uitgeverijen van dagbladen hebben interesse in on line-veilingen. Veel kranten verdienen immers aan advertenties waarin afgedankte spullen of restpartijen worden aangeboden. In de Verenigde Staten danken kranten veertig procent van hun omzet aan kleine advertenties. De omvang van deze markt wordt geschat op zo'n 18 miljard dollar. Marktvorsers denken dat een groot deel van de artikelen via veilingen worden aangeboden. ,,Als je Barbiepoppen verzamelt kun je uiteraard een advertentie in de New York Times plaatsen, maar via Internetveilingen bereik je verzamelaars over de hele wereld'', zegt woordvoerder Bill Curry van Amazon.com. Vandaar dat de uitgeverij Times Mirror Groep onlangs de on line-veiling Auction Universe heeft overgenomen.

Ook softwarebedrijven zien hun kans schoon. Bedrijven als OpenSite Technologies verdienen reeds een goede boterham met het ontwikkelen van software voor veilingen. OpenSite biedt bedrijven de mogelijkheid om voor 100 gulden in de maand een eigen veilingsite op te zetten. On line-veilingen zijn allang geen Amerikaanse aangelegenheid meer. Het fenomeen is inmiddels ook tot Nederland doorgedrongen. Het postorderbedrijf Wehkamp is enkele jaren geleden al gestart met veilingen op Internet.

Volgens een woordvoerster zijn veilingen de ideale manier om restpartijen op te ruimen. Nederlands grootste reisconcern Travel Unie veilt onder de merknaam FIT vakantiereizen. Consumenten kunnen bijvoorbeeld een bod uitbrengen op vliegvakanties naar Corfu in Griekenland. Het Duitse Lufthansa veilt in ons land vliegtickets naar intercontinentale en Europese bestemmingen. Voor reisbureaus die door deze ontwikkelingen buitenspel dreigen te worden gezet, rest dan ook eigenlijk maar één simpele oplossing: ook een veiling beginnen.