Barak zet grote stap naar brede regering in Israel

Door het besluit van Shasleider De'eri om zich terug te trekken, is de Israelische gekozen premier Ehud Barak in staat gesteld een brede regering te vormen. De invulling zal echter nog wel enkele weken kosten.

De Israelische gekozen premier Ehud Barak heeft sedert gisteravond goede kaarten in handen om een sterke vredesregering te vormen, die kan rekenen op 77 van de 120 zetels in het parlement. Deze doorbraak na vier weken coalitiebouwen is mogelijk geworden door het besluit van Arye De'eri om het leiderschap van de sefardische, orthodoxe Shas-partij neer te leggen. De'eri werd onlangs wegens corruptie tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld. Voor belangrijke linkse coalitiepartners van Barak was Shas een onaanvaardbare coalitiepartner zolang De'eri aan het hoofd van deze grote partij - 17 zetels – zou blijven staan. Jossi Sarid, de leider van de Burgerrechtenpartij, sprak uit naam van de kwaliteit van de democratie en de rechtsorde de ban over Shas uit.

Eerder op de dag deed Barak het nog voorkomen op een minderheidsregering aan te sturen die met steun van tien Arabische parlementariërs het hoofd boven water zou kunnen houden. Barak wist toen al dat president Ezer Weizman met rabbijn Ovadia Josef, de geestelijk leider van Shas, had bekokstoofd dat De'eri definitief van het politieke toneel zou moeten verdwijnen. Rabbijn Ovadia Josef is niet alleen op religieuze gronden voor vrede (pikoeach nefesh, het leven van een mens is waardevoller dan land) maar hij is er ook van overtuigd dat Shas voor het behoud van zijn onafhankelijke schoolsysteem deel van de regering moet uitmaken.

De'eri zei gisteravond tot duizenden aanhangers in Tel Aviv dat hij terwille van ,,nationale verzoening'' terugtreedt. In feite werd hij door rabbijn Ovadia Josef gedwongen dat op een kritiek moment in de kabinetsformatie van Barak te doen.

Vanmorgen al sloeg Jossi Sarid een andere toon aan. Van een absolute ban van Shas is geen sprake meer. Na een afkoelingsperiode is het mogelijk dat zijn Burgerrechtenpartij (10 zetels) Shas naast zich in de regering-Barak zal tolereren. Maar dan moet het voor Sarid wel kristalhelder zijn dat De'eri de zaak niet oplicht en niet op de een of andere manier toch aan de touwtjes blijft trekken. Alleen Tommi Lapid, de leider van de nieuwe Shinui-partij (verandering, 6 zetels), zei vanmorgen dat hij onder geen enkele voorwaarde met Shas in de regering zal plaatsnemen.

Het politieke klimaat is door de ontwikkelingen van gisteravond en vanmorgen volledig veranderd. Barak heeft zijn kabinetsformatie op het droge gekregen. Politieke commentatoren wijzen er echter op dat strijd tussen de partijen over de verdeling van de portefeuilles de vorming van een nieuwe Israelische regering nog wel enkele weken kan ophouden. Volgens de kieswet heeft Barak 45 dagen na zijn verkiezing tot premier de tijd om een regering te vormen. Hij heeft nu nog drie weken.

De entree van Shas in de regering Barak maakt het ook voor de Nationale Religieuze Partij (5 zetels) en de ultraorthodoxe Yehadut Hathorah (5 zetels) gemakkelijker met Barak in zee te gaan. Met 26 zetels van zijn eigen Israel-Eén partij, 6 van de Russische immigrantenpartij van Sharansky, 6 van de Centrum-partij en 2 van de kleine socialistische partij Eén volk kan een nieuwe Israelische regering op 77 stemmen komen. Barak streeft naar een zo breed mogelijke regering om zoals een van de kopstukken van zijn partij het gisteravond uitdrukte ,,de schokken van de te nemen grote vredesbeslissingen (Palestijnen en Golan) op te vangen''.

De NRP, eens de bakermat van Gush-Emoniem, de fanatieke nederzettingenbeweging, kan zich in de regering Barak vinden omdat de nieuwe premier pal staat voor het behoud van de meeste nederzettingen in bezet gebied onder Israelische soevereiniteit. Volgens de krant Ha'arets van gisteren heeft Barak de NRP beloofd dat de bouw van de grote joodse wijk bij Har-Homa, tegen Bethlehem aan, in groot-Jeruzalem, zal doorgaan. Ook zal Barak het recente besluit van minister van Defensie Moshe Arens om het grondgebied van de nederzettingenstad Ma'ale Adumin, bij Jeruzalem, te vergroten, niet aanvechten.

Bij de Israelische Arabische parlementariërs is mede hierom Barak bijna in ongenade gevallen. Ze zijn ook woedend dat Barak hen in het formatieproces praktisch heeft genegeerd. Daarom weigerden ze gisteren te zeggen of ze een minderheidsregering van Barak automatisch te zullen steunen.