Tweede stap van Wal-Mart

Het Amerikaanse Wal-Mart, de grootste winkelketen ter wereld met meer dan een miljoen medewerkers, kiest een typisch Amerikaanse manier om Europa te veroveren. Grote brokken in grote markten.

Het Amerikaanse Wal-Mart, de grootste winkelketen ter wereld, heeft zijn tweede stap in Europa gezet. Wal-Mart bood gisteren 23 miljard gulden voor een supermarktketen, Asda, in Groot-Brittannië. Vorig jaar had het concern al een slag geslagen in Duitsland. En het volgende doel is Frankrijk.

De overname kwam als een grote verrassing in Engeland. Asda was al bijna gefuseerd met Kingfisher, een keten van speciaalzaken met onder meer computerwinkels. Maar Asda, de nummer drie in Engeland met een marktaandeel van 12,5 procent, werd naar eigen zeggen aangenaam verrast door de interesse van Wal-Mart. De Amerikanen bleken bereid ruim 10 procent meer te bieden dan Kingfisher en betalen bovendien in contant geld in plaats van in aandelen.

De overname zal waarschijnlijk leiden tot een versnelling van het consolidatieproces onder supermarktconcerns in Europa. Met name het Franse Carrefour en het Nederlandse Ahold, de twee snelst groeiende ketens, zullen zich nu gedwongen voelen om hun posities in Europa verder te versterken. Ahold (moeder van onder meer Albert Heijn) is in Europa buiten Nederland alleen actief in Portugal, Spanje en Oost-Europa. Het concern heeft het afgelopen jaar met nadruk gekeken naar acquisitie-mogelijkheden in Europa, waarbij door analisten vooral het Engelse Tesco en het Franse Casino worden genoemd, maar meldde vorige maand nog dat een grote overname of fusie op korte termijn niet waarschijnlijk is.

Het is mogelijk dat het machtsvertoon van Wal-Mart nu als een katalysator gaat werken. ,,We denken dat de middelgrote spelers in Europa hun toekomst opnieuw zullen bekijken'', zegt een woordvoerder van Ahold. ,,Dat speelt ons in de kaart. Ahold is een interessant huis. Wij zijn tenslotte een van de eerste-klas spelers in Europa, ketens behouden bij ons hun zelfstandigheid en we bieden veel synergievoordelen. Dit biedt ons grote kansen.''

Wal-Mart kiest een typisch Amerikaanse strategie om de rest van de wereld te veroveren. Anders dan Ahold, dat miljardenovernames aan elkaar rijgt in de Verenigde Staten maar ook tevreden is met kleinere stapjes in Portugal of Chili, denken Amerikanen het liefst in grote getallen. Ze willen grote brokken in grote markten als Canada, Mexico of Brazilië. Wal-Mart zette in 1991 voor het eerst voet buiten de VS met een minderheidsbelang in een keten in Mexico. Daar heeft Wal-Mart nu 425 winkels. In Canada zijn dat er 154.

De afgelopen twee jaar zijn daar kleinere acquisities bijgekomen in Argentinië (13 winkels), Brazilië (14) en Puerto Rico (15). In China (6) en Korea (4) is het concern actief met joint-ventures.

In Europa begon het concern in 1997 in Duitsland waar het voor 3,3 miljard gulden 95 winkels bij elkaar heeft gekocht. In Engeland komen daar nu 230 winkels bij met een omzet van 27 miljard gulden. Opmerkelijk is dat Wal-Mart zowel in Duitsland als in Engeland met de bestaande winkelnamen wil blijven werken.

Wal-Mart Stores, de creatie van de legendarische Sam Walton, opende zijn eerste winkel in 1962 in Rogers in de staat Arkansas. Het bedrijf behaalde het afgelopen jaar een omzet van 280 miljard gulden en een winst van 9 miljard dollar. De omzet is vier keer zoveel als Ahold dit jaar hoopt te behalen. Wal-Mart heeft voornamelijk enorme warenhuizen met 100.000 verschillende artikelen, van speelgoed tot geweren. De winkels liggen aan de rand van steden, vooral in het midden van de Verenigde Staten.

Hun sterke punten zijn de typische Amerikaanse service, waarbij klanten worden doodgeknuffeld met vriendelijkheid, en de lage prijzen die mogelijk zijn door de schaalgrootte. Zo staat er bijvoorbeeld in iedere winkel een medewerker bij de deur die als belangrijkste taak heeft om de klanten welkom te heten. De inkopers van Wal-Mart zijn daarentegen juist berucht om hun aggressieve onderhandelingsmethodes. Met de medewerkers van Asda erbij komt het aantal personeelsleden van Wal-Mart nu boven het miljoen (815.000 in de VS en 215.000 buiten de VS).

De afgelopen jaren richt Wal-Mart zich steeds meer ook op levensmiddelen – nu zo'n 20 procent van de omzet – en wordt het in de VS een concurrent van de gewone supermarkt. Behalve de 1850 gewone Wal-Mart-warenhuizen zijn er 600 Supercenters en 450 Sam's Clubs (met ledenpas) in de VS. De SuperCenters en een aantal nieuwe Small Marts zijn vergelijkbaar met een Franse hypermarkt.

In Groot-Brittannië zijn de aandelenkoersen van de drie andere supermarktconcerns met een paar procent gedaald. De komst van Wal-Mart met zijn lage prijzen zou immers tot een forse revolutie kunnen leiden in het Britse winkellandschap. De vier marktleiders (Tesco, Sainsbury, Asda en Safeway) zijn een stuk winstgevender dan hun branchegenoten op het Europese vasteland, mogelijk omdat de vier ketens niet met elkaar op prijs willen concurreren. De Britse overheid heeft dan ook een onderzoek ingesteld naar prijsafspraken, waarvan de uitslag eind dit jaar bekend zal worden.

Overigens bleek gisteren dat de expansie in Engeland niet door het gehele concern werd gedragen. De topman van Wal-Mart International, de 50-jarige Bob Martin, nam ontslag.