Japanse biljartster Hida speelt als een kerel

Acht vrouwen uit zeven landen streden afgelopen week om het officieuze wereldkampioenschap driebanden. In biljartcentrum Hof van Heemstede was de Japanse Orie Hida een klasse apart. ,,Ze speelt als een kerel.''

De meeste mannelijke biljarters leerden trekken en stoten in het café van hun vader of hun grootvader. Lezen we de korte biografieën in het programmablad van de Ladies World Masters, dan blijken drie vrouwelijke biljarters eveneens met de keu in de wieg geboren. De Nederlandse Gerrie Geelen (verliezend finalist) en de Belgische Maggie Bley (verliezend halve finalist) zijn dochters van een caféhouder. De Japanse winnares Orie Hida leerde driebanden in de speelzaal van haar ouders.

In biljartcentrum Hof van Heemstede is de familie Hida goed vertegenwoordigd. Moeder Kazumi kijkt nauwlettend toe of haar dochter aan de hooggespannen verwachtingen voldoet. Tussen de partijen koopt ze in het centrum van Haarlem een enorme lading souvenirs, die ze vol trots aan de overige gezinsleden laat zien. De geldvoorraad van de familie wordt aangezuiverd door Orie Hida, die een cheque ter waarde van 7.500 gulden in ontvangst neemt. De winnares belooft volgend jaar terug te keren naar Heemstede, waar organisator Ruud de Graaf een veelvoud aan prijzengeld in het vooruitzicht stelt.

De Graaf is dik tevreden over de afloop van het toernooi. Het officieuze WK driebanden beleeft een primeur in Heemstede. Voor de geschiedenis van het biljarten voor vrouwen moeten we terug naar 1557, toen de Schotse koningin Maria Stuart een brief naar de aartsbisschop van Glasgow stuurde met daarin de vraag of haar biljarttafel naar een andere kamer kon worden geplaatst. Haar Engelse collega Elisabeth stond bekend om haar fraaie caramboles.

De huidige lichting is volgens De Graaf het toonbeeld van sportiviteit. De vrouwen klikken met hun vingers als de tegenstandster een fraaie carambole maakt. De Japanse Hida maakt na elke klosbal een diepe buiging. Volgens De Graaf zijn ,,de meiden tien keer enthousiaster dan de kerels die altijd zeuren over verkeerde ballen.'' Hij vertelt over de weigering van sommige mannen om honderd gulden te schenken aan de organisatie. ,,Terwijl we hier toch praten over promotie van de biljartsport.''

De Graaf rekent voor dat Hida geen slecht figuur zou slaan in de Nederlandse subtop bij de mannen. Met een partijgemiddelde van 0.8 behoort de 23-jarige Japanse in haar leeftijdscategorie tot de wereldtop bij de mannen. Gezien de ouderdom van veel driebanders heeft ze nog een toekomst voor zich liggen. Rust en ervaring zijn belangrijker dan lenigheid en uithoudingsvermogen. Het fysieke aspect is van ondergeschikt belang bij biljarten en daarom kan de beste vrouw zich meten met de betere mannen. ,,Ze speelt als een kerel'', roepen enkele beschonken toeschouwers.

Gevraagd naar een mogelijke transfer van Hida naar de Nederlandse mannencompetitie houdt De Graaf zich op de vlakte. Zijn zakelijke compagnon Ron Abdoelhafiezkhan, sponsor van de nationale kampioen ISMS Heemstede, belooft binnenkort meer duidelijkheid te verschaffen. Voorlopig keert Hida terug naar Tokio, waar ze op haar tiende kennismaakte met het groene laken. Ze krijgt les van haar landgenoten Shimada en Kobayashi. Gezien haar voorovergebogen houding en haar diepe ademhaling heeft zij hun stijl tot in de perfectie geïmiteerd. Hida heeft niks te zeggen in Heemstede. Ze spreekt slechts een paar woorden Engels en haar tolk heeft meer verstand van fotograferen.

Hida maakt in de voorrondes meer dan een punt per speelbeurt. Op de slotdag kan ze dit moyenne niet consolideren. Ze krijgt minder gemakkelijke spelpatronen voorgeschoteld. Maar haar fluwelen afstoot en haar originele oplossingen verraden kwaliteit. Ze maakt een serie van tien en wint één partij zonder een punt cadeau te geven.

Hida heeft in de halve finale de nodige moeite met de veterane van het overwegend jeugdige gezelschap. De 61-jarige Maggie Bley hanteert een vertragende tactiek en loopt tergend langzaam van haar stoel naar de tafel. Volgens goed gebruik in België speelt ze carotte: ze gunt haar opponente geen eenvoudige ballen. Met als gevolg dat beide speelsters bijna twee uur achter de tafel staan en het gemiddelde van Hida fors omlaag gaat.

De gepensioneerde bankbediende Bley heeft geen last van spanningen, in tegenstelling tot de jonge garde die volgens organisator De Graaf een file vormt bij het damestoilet. Bley vertelt over haar twee grote passies: driebanden en zes hondjes. Ze biljart al bijna vijftig jaar, met een onderbreking van tien jaar toen ze haar kinderen moest opvoeden. Momenteel leert ze haar oudste kleinzoon de fijne kneepjes van het vak. Oma Bley ziet weinig vorderingen bij het nageslacht. Zelf heeft ze het libre, het bandstoten en het kaderspel afgezworen. ,,Mijn handen zijn te veel gaan trillen'', zegt ze lachend. Met driebanden hanteert ze een even simpele als doeltreffende speelwijze: lange halen, gauw thuis.

Bley is vooral tevreden over haar verrassende zege op Jennifer Shim, een Koreaanse met een Amerikaans paspoort. Deze outsider ondervindt in de kwartfinale de naweeën van een avondje doorzakken met enkele Haarlemse kroegtijgers. Shim drinkt op de slotdag alleen een glaasje melk en ze hoopt dat haar alcoholische uitspattingen niet wereldkundig worden gemaakt. De 25-jarige manicure toont haar felgekleurde nagels en krijgt een bemoedigend schouderklopje van de organisator. ,,Als Dick Jaspers tien procent van haar uitstraling zou bezitten, ging hij meteen vijf keer zoveel verdienen'', zegt Ruud de Graaf.