Dehaene weg als premier

De Belgische christen-democratische premier Jean-Luc Dehaene stapt op als ,,boegbeeld'' van de CVP. Hij kondigde dat vanochtend aan na de zware nederlaag die de christen-democratische en de socialistische regeringspartijen gisteren leden bij de verkiezingen. Vanochtend diende hij het ontslag van zijn regering in bij de koning. In België werd gisteren gestemd voor Kamer en Senaat, vijf regionale parlementen en het Europees Parlement.

Deheane, die sinds 1992 premier van België was, zei de verantwoordelijkheid op zich te nemen voor het zware verlies van zijn partij. Hij zei dat hij zitting zal nemen in de Senaat, waarvoor hij gisteren met het grootste aantal voorkeursstemmen werd gekozen, maar ook zei hij niet zeker te zijn de volledige termijn uit te dienen. ,,Ik denk dat het voor mij tijd is andere dingen te doen. Ik ben niet geboren in de politiek en ik zal er zeker niet in sterven.''

De liberale partijen VLD en PRL zijn voor het eerst sinds het einde van de vorige eeuw de grootste politieke formatie in België. Maar zij groeiden minder dan de twee groene partijen. In Vlaanderen steeg Agalev (Anders Gaan Leven) met 3,7 naar 11 procent, de Franstalige tegenhanger Ecolo verdubbelde in Wallonië het aantal stemmen tot 17 procent.

De Socialistische Partij is in het Vlaamse parlement met 15 procent voorbijgestreefd door het extreem-rechtse Vlaams Blok (15,5 procent). SP-voorman Louis Tobback zei dat zijn nationale rol is uitgespeeld. De VLD kreeg in Vlaanderen de meeste stemmen. In Wallonië bleef de Parti Socialiste nipt de grootste. PS-voorzitter Busquin zei: ,,We zijn nog de eerste partij van Wallonië en we zullen onze verantwoordelijkheid nemen.''

Het Vlaams Blok heeft met 3 procent stemmenwinst de opgaande trend doorgezet die de partij sinds 1987 heeft. In Gent en Mechelen werd de partij de grootste en ze brak nu ook in landelijke gebieden door. In Antwerpen, waar de partij al de grootste was, wint het Vlaams Blok licht. In Brussel is ze de grootste Nederlandstalige partij geworden.

Premier Dehaene noemde de uitslag ,,een grote ontgoocheling''. ,,De kiezer heeft een signaal gegeven, maar het signaal is zeer complex'', zei Dehaene. ,,Er is een groen signaal en er is een blauw signaal. Wie daarmee een oplossing moet zoeken, krijgt het niet gemakkelijk.''

De uitslag maakt de traditionele rooms-rode of rooms-blauwe coalities niet meer mogelijk. Ten minste drie partijen zijn aan beide zijden van de taalgrens nodig om te regeren, wat betekent dat de federale regering uit ten minste zes partijen moet bestaan. Door de versnippering van de stemmen belooft de formatie moeilijk te worden. De liberale partijen zullen als grootste partij het eerste initiatief nemen. VLD-voorzitter Guy Verhofstadt zei dat ,,ongetwijfeld'' ook rekening moet worden gehouden met het feit dat ,,de groenen de beste resultaten hebben gehaald''. Agalev-voorman Jos Geysels verklaarde dat zijn partij bereid is ,,verantwoordelijkheid op te nemen. Wij staan klaar, maar we staan niet te trappelen voor scenario's die anderen voor ons schrijven.''

Volgens Verhofstadt was de dioxinencrisis slechts een symptoom van een dieper liggend probleem. ,,De grond van de zaak is dat de burger een ander bestuur vraagt.'' PRL-voorzitter Louis Michel noemde het ,,een positief signaal'' dat het politieke zwaartepunt is verlegd. Voorzitter van de Socialistische Partij Fred Erdman erkende: ,,We hebben verloren, onze coalitiepartner heeft verloren, de regering heeft verloren. We hadden veel meer aandacht moeten geven aan rood-groen.''