Bush junior voelt zich al president

Dit weekeinde stortte George W. Bush zich in de campagne voor de presidentsverkiezingen van het jaar 2000 – met een enorme voorsprong op zijn Republikeinse rivalen.

Hij heeft zijn naam mee, maar dat is niet het enige. George W. Bush, de oudste zoon van de vorige Amerikaanse president, is zaterdag in de deelstaat Iowa zelfverzekerd begonnen aan zijn campagne om volgend jaar het Witte Huis te veroveren. Hij heeft meer geld dan zijn rivalen, hij scoort beter in de opiniepeilingen en hij heeft nu al de steun van het halve Republikeinse partijapparaat. Alleen ervaring in de landelijke politiek heeft hij nog niet.

Met meer dan honderd journalisten en cameralieden in zijn kielzog, maakte Bush (52) in Iowa zijn langverwachte debuut in de campagne. Andere Republikeinen doorkruisen de deelstaat al maanden, en in sommige gevallen al jaren, omdat hier en in New Hampshire in februari de eerste voorrondes voor de presidentsverkiezingen worden gehouden. Maar nog geen enkele kandidaat heeft zoveel aandacht getrokken als de populaire gouverneur van Texas, ook wel ,,George W.'' genoemd, op zijn eerste campagnedag.

Overal waar Bush kwam, werd hij enthousiast onthaald, door menigtes die aanzienlijk groter waren dan gebruikelijk is in zo'n vroeg stadium van de campagne. In een veehal in Des Moines, de hoofdstad van Iowa, sprak Bush zaterdagavond met opgerolde mouwen voor zo'n 2000 Republikeinen over zijn ,,conservatisme met gevoel'' - de slagzin waarmee hij de maatschappelijke middengroepen naar de Republikeinse partij wil teruglokken. ,,Welvaart moet een doel hebben, anders is het niets meer dan materialisme'', aldus Bush. Hij beloofde het land ,,na een seizoen van cynisme'' een nieuw begin te zullen geven.

Uiterlijk lijkt Bush op zijn vader, maar in zijn ontspannen stijl van campagnevoeren valt meer van Bill Clinton te herkennen. Schijnbaar volkomen op zijn gemak begaf George W. zich in de landelijke sfeer van de bijeenkomst in Des Moines – strobalen, country-muziek en gebarbecuede varkenskarbonades – links en rechts handenschuddend onder de mensen. Nu eens legde hij zijn arm over iemands schouder, dan weer deelde hij een vriendschappelijke por uit (,,Hey buddy!''), dat alles met een ongedwongenheid die in de Amerikaanse politiek op het hoogste niveau weinig voorkomt, maar veel waard is.

De komst van Bush overschaduwde zelfs een van de grote evenementen van het jaar in Des Moines, de World Pork Expo. Drie andere Republikeinse kandidaten - Elizabeth Dole, ex-gouverneur Lamar Alexander en Afgevaardigde John Kasich – hoopten op deze drukbezochte landbouwtentoonstelling voor varkensboeren met korte toespraken kiezers voor zich te winnen. Maar niet alleen trokken ze veel minder publiek dan hun rivaal uit Texas, ze legden het vooral af tegen de veilingen van prijsbiggen, de talloze barbecue-competities, de ludieke varkensrace en de tentoonstelling Pig-Casso, met schilderijen van vermenselijkte varkens.

Vooral Alexander, een voormalige gouverneur van Tennessee die al zes jaar vrijwel ononderbroken campagne voert in Iowa en New Hampshire, kon zijn bitterheid moeilijk verbergen. Terwijl hij in zijn smetteloos witte overhemd over het terrein van de Expo wandelde, door een vette walm van gebraden varkensvlees, mopperde hij over de steun die Bush van de partijleiding krijgt. ,,De politieke elite wil al een overwinnaar aanwijzen voor de strijd begonnen is.''

Bush voerde de afgelopen maanden nog geen campagne, maar hij zamelde ondertussen wel geld in. Daarbij heeft hij zoveel succes (tot nu toe heeft hij een verkiezingskas van bijna 20 miljoen dollar), dat voor de andere Republikeinse kandidaten alleen de kruimeltjes nog overblijven. Alexander moest eerder deze maand uit geldgebrek vier hoge campagne-medewerkers ontslaan. En ook de campagne van voormalig vice-president Dan Quayle kampt met financiële problemen.

Dole, die als enige een gedetailleerd programma presenteerde om de varkenssector financieel te steunen, wilde niet ingaan op alle aandacht voor Bush. Ze woonde een biggenrace bij, aaide een zwart-wit varken liefdevol over de oren en en waagde zich bij een stalletje zelfs aan wat barbecuevlees. Even stond ze met een mond vol tanden bij de vraag ,,Bent u wild of mild?'' Maar toen ze begreep dat het om de saus ging, antwoordde ze fier:,,Laten we maar wild doen, wat kan het ook schelen''.

De kandidatuur van Bush wordt gesteund door honderden vooraanstaande Republikeinse politici uit het hele het land, die geloven dat hij de beste kans belichaamt om het Witte Huis terug te winnen. Sinds de Republikeinen in 1952 de oorlogsheld Dwight D. Eisenhower aanwezen als hun kandidaat voor het presidentschap, heeft de partij zich niet meer zo vroeg en zo massaal achter een kandidaat met zo weinig politieke ervaring gesteld. Commentatoren vragen zich af of de Republikeinen daarmee niet een groot risico nemen, want wat moeten ze als de man in wie ze zoveel geld en hoop hebben geïnvesteerd tijdens zijn eerste landelijke campagne opeens tegenvalt?

Om te zien of George W. de hoge verwachtingen kon waarmaken, waren de keurtroepen van de Washingtonse pers meegereisd naar Iowa. Ieder woord werd gewogen, maar de Republikeinse koploper kon niet op een blunder worden betrapt. Halverwege een toespraak van Bush tot zo'n 100 activisten in het Marriott-hotel in Des Moines, schreef Maureen Dowd, de onlangs met een Pulitzerprijs bekroonde vlijmscherpe columnist van The New York Times, op haar bloknootje: W.H. aura. En inderdaad slaagt Bush erin – met zijn grote entourage, zijn breedopgezette betogen en zijn rustige, zelfverzekerde stijl – om een ,,Witte Huis uitstraling'' mee te brengen, alsof hij eigenlijk al president is.

Inhoudelijk houdt Bush zich nogal op de vlakte. Hij spreekt graag in algemene termen: hij is een conservatief, maar wil ,,niemand achterop laten komen''. Hij is voor een beter Amerika, betere scholen, lagere belastingen en meer individuele verantwoordelijkheid. En hij is een voorstander van een vrijemarkt-politiek. Maar hij is ook voor de omstreden subsidie op ethanol, een van maïs gemaakte stof die aan brandstof wordt toegevoegd en die de boeren in het middenwesten (dus ook in Iowa) al jaren aan een kunstmatige afzetmarkt helpt. Ligt daar geen contradictie met zijn pleidooi voor open markten? vraagt een journalist van Newsweek. ,,Ik ben voor ethanol omdat het goed is voor het milieu'', antwoordt de kandidaat geprikkeld. En misschien ook wel omdat hij wil winnen, te beginnen in Iowa.