`Antillen hebben geld genoeg'

Staatssecretaris De Vries wil dat Willemstad investeert in goed bestuur. Den Haag wil daartoe het hulpgeld anders verdelen.

,,Een belangrijke koerswijziging in de relaties.'' Zo omschrijft staatssecretaris Gijs de Vries (Koninkrijkszaken) het nieuwe samenwerkingsbeleid met de Antillen en Aruba. Het is de bedoeling dat de Nederlandse financiële hulp voortaan in fondsen wordt gestort, die worden beheerd en verdeeld door een onafhankelijke instantie op de eilanden. Tot nu toe gaan de miljoenen guldens naar losse projecten.

In de beleidsnota `Toekomst in samenwerking' schrijft u dat het rendement van die projecten ,,te gering'' is. Hoe komt dat?

,,Mag ik een voorbeeld geven? Een groep mensen op Curaçao heeft het idee een sociaal-cultureel jongerencentrum te stichten. Ze vraagt daarvoor geld van het eilandsbestuur, maar krijgt nul op het rekest. `Klop maar aan bij Nederland', krijgt ze te horen. Zo'n plan komt dan op de lijst van door Nederland te financieren projecten. Of zo'n project deel uitmaakt van een breder beleid, en of het effectief is, dat wordt de laatste tien jaar niet systematisch getoetst. Het leidt tot bureaucratie en versnippering. Er zijn thans meer dan duizend projecten, vooral op de Antillen. Het betuttelende Nederland moet elke gulden die wordt uitgegeven afzonderlijk goedkeuren.''

Aruba, met zijn status aparte, is er volgens u al klaar voor: de onafhankelijke Aruban Investment Bank gaat per 1 januari het fonds met ontwikkelingsgeld beheren.

,,Aruba ligt ver voor op de Antillen. Het investeert veel in de belangrijkste voorwaarde voor het nieuwe samenwerkingsbeleid: een deugdelijk bestuur – het legde bijvoorbeeld een sterke basis voor een onafhankelijke Rekenkamer en de ministers worden strafrechtelijk verantwoordelijk. Aruba is bezig zijn overheidsuitgaven te saneren, waarbij het een positief oordeel kreeg van het IMF, het Internationaal Monetair Fonds. De deuren staan open voor buitenlandse investeerders en werknemers. Het eiland is welvarend met een inkomen van 18.000 dollar per hoofd van de bevolking. Bijna het hoogste in de regio. De steun aan Aruba, 49 miljoen per jaar, wordt in 2009 beëindigd. De ontwikkelingshulp heeft zichzelf dan overbodig gemaakt.''

Hoe wilt u de Antillen op weg helpen?

,,Recent onderzoek van de Wereldbank toont dat het geven van ontwikkelingshulp aan landen met `good governance' tot aanmerkelijk betere resultaten leidt dan aan landen zonder goed bestuur. Op de Nederlandse Antillen is geen gebrek aan geld – geen land ter wereld krijgt per inwoner meer ontwikkelingshulp van Nederland dan de Antillen – maar gebrek aan goed bestuur. Het kabinet wil met de Antillen dezelfde kant op als met Aruba. Het wil af van de Haagse betutteling via de financiering van allerlei projecten.''

,,Een cruciale voorwaarde is echter dat Willemstad een gezond financieel beleid gaat voeren. Ik wil die bestuurskracht met voorrang stimuleren. De Belastingdienst, de Rekenkamer, de centrale accountantsdienst, alle moeten worden versterkt. De overheidsuitgaven moeten omlaag. Van iedere gulden belastinginkomen gaat zeventig cent naar het ambtenarenapparaat! Verder dient het land te voldoen aan de maatstaven van het IMF. ''

De commissie-Tromp, ingesteld door premier Römer van de Antillen, heeft afgelopen donderdag ingrijpende bezuinigingen voorgesteld. Om de schulden van de Antillen, de laatste tien jaar opgelopen van 1,5 naar 3,5 miljard gulden, te verminderen wil ze het ambtenarenapparaat met dertig procent afslanken en de omzetbelasting van twee naar vijf procent verhogen. Hoe kijkt u daar tegenaan?

,,Tromp en de twee andere wijze mannen van de commissie zijn integer en deskundig en worden bijzonder gerespecteerd op de Antillen. Hun gedegen en eerlijke voorstellen gaan duidelijk in de goede richting. Uitgeven zonder oog voor de tekorten die als een molensteen om de nek van de Antillen hangen, kan niet langer. Ik wacht nu af of mevrouw Römer en haar kabinet het stuk van Tromp overnemen. Een probleem daarbij is dat mevrouw Römer een coalitie aanvoert met zes politieke partijen. Dat vereist enige acrobatische gaven. Premier Römer kan een historische rol spelen door de moed op te brengen te doen wat zo hard nodig is.''

In de beleidsnota `Toekomst in Samenwerking' krijgt onderwijs veel aandacht.

,,Onderwijs is de sleutel voor de sociale en economische vooruitgang van elk ontwikkelingsland. Van elke tien scholieren eindigen er op de Antillen vier met een diploma. De schooluitval is zeer hoog, hetgeen leidt tot een hoge jeugdwerkloosheid. Het gevolg is dat die kansarme jongeren gelukzoekers worden in Nederland. Maar wie kansarm is op de Antillen, is kansloos in Nederland. Als onderwijs, de economie en de verbetering van het bestuur, de drie speerpunten van de nota, succes opleveren, dan zijn de voorwaarden geschapen om de negatieve spiraal van het leven op de Antillen om te buigen.''

Moet justitie geld inleveren?

,,Nee, justitie blijft buiten de nieuwe `programmafinanciering', omdat ze een verantwoordelijkheid is van het Koninkrijk.''

En Koraal Specht?

,,Er komt een nieuwe gevangenis voor ruim 700 gevangenen, die volgend jaar zomer klaar moet zijn. Het Amerikaanse bedrijf Wackenhut bouwt hem en levert ook personeelsfunctionarissen. De opleiding van de cipiers wordt verbeterd. Het kabinet van de Antillen heeft mij nog niet verzocht tijdens de bouw tijdelijk gevangenen naar Nederland over te brengen. Het nieuwe cellencomplex zal voldoen aan de eisen van de mensenrechten. Het wordt geen Hilton met tralies.''

Toch zal een crimineel straks liever op Curaçao vastzitten dan in, bijvoorbeeld, Venezuela.

,,Zo redeneert een drugshandelaar of crimineel niet. Die gaat er niet vanuit dat-ie wordt gepakt. Die rekent erop dat hij succes boekt.''