Huurlingen

Het hotel is vlakbij een begrafenisonderneming die zich aanprijst met de leuze Seriös und preiswert. Zeer juist. Een onserieuze begrafenisondernemer, daar heeft niemand wat aan. Het motto inspireert me. Serieus en mijn geld waard, dat wil ik ook zijn. De wedstrijd tussen Schachfreunde Brackel en Mülheim Nord 1931 kan moeilijk de match van de eeuw genoemd worden, maar hij is voor mij toch belangrijk genoeg om al een dag van tevoren naar Dortmund te komen.

Over de clubwedstrijden in de verschillende Europese landen wordt in de kranten weinig geschreven, maar belangrijk zijn ze wel, al was het alleen maar omdat ze voor veel professionals een onontbeerlijke bron van inkomsten zijn. Vroeger was vooral de Duitse Bundesliga belangrijk, maar tegenwoordig zijn er veel Europese landen waar in de clubcompetitie goed betaald wordt. De meeste bonden proberen hun clubs enigszins te beperken bij de aankoop van buitenlanders, maar het bekende voetbalarrest heeft dit moeilijker gemaakt.

Onze wedstrijd gaat om wat je het kampioenschap van het Ruhrgebied zou kunnen noemen. De winnende club promoveert naar de competitie van Nordrhein-Westfalen. Dat is dan de derde klasse van de nationale competitie. Nee, de match van de eeuw spelen we niet.

Legionairs worden ze in Duitsland genoemd, de buitenlanders die de clubs versterken. In Frankrijk en Engeland wordt meestal over huursoldaten gesproken. Erg hartelijk klinkt dat niet. Huursoldaten hebben geen echte clubliefde, ze komen een partijtje vechten, innen hun soldij en vertrekken weer naar nieuwe avonturen. Toch zijn ze erg in trek. Als ik het me goed herinner heeft Rini Kuijf eens een jaar in vier competities tegelijk gespeeld, de Nederlandse, de Duitse, de Belgische en de Spaanse.

Voor deze wedstrijd komen Genna Sosonko en ik uit Nederland. Voor Sosonko is het de tweede wedstrijd voor de club, voor mij de eerste. ,,Weet u dat ik veel minder sterk schaak dan vroeger?'' vroeg ik aan de teamleider die me uitnodigde. Dat wist hij heel goed, maar het was moeilijk om sterke Nederlanders te vinden. De meesten speelden al voor een andere Duitse club.

Aan het begin van de reis naar Dortmund trof ik op het station van Amsterdam een bevriende dichter, die net uit Groningen was gekomen. Een huursoldaat van de literatuur. ,,Ik moet snel weg, ik moet naar Duitsland om in de Bundesliga te spelen'', zei ik, en terwijl ik wegsnelde hoopte ik een beetje dat hij even een paar seconden verbijsterd dacht dat ik bedoelde dat ik moest voetballen, als een soort Jan Mulder, maar dan een die het veel langer volgehouden had.

De teamleider in Dortmund vertelt me op weg naar de wedstrijd dat de ploeg vijf jaar geleden ongeveer in dezelfde situatie was. Ook toen konden ze promoveren als ze een beslissingswedstrijd zouden winnen. Ze hadden toen een team van acht Russen opgesteld, wat tegenwoordig in strijd met de reglementen zou zijn. De tegenstanders hadden acht Polen laten komen. Rusland won van Polen met 4,5-3,5, Schachfreunde Brackel promoveerde naar een hogere klasse, maar later hadden ze geen geld meer en degradeerden ze weer. Nu is er weer wel wat geld, daarom zijn wij er.

Het vijandelijke Mülheim heeft ook niet stilgezeten en komt met meesters uit Litouwen en Rusland op. Onze ploeg verliest. Sosonko en ik spelen remise, we hoeven onszelf niets te verwijten, te meer omdat onze club ook verloren zou hebben als we beiden onze partijen gewonnen hadden.

Als we opschieten kunnen we nog net de internationale trein van twee voor zeven naar Amsterdam halen. De teamleider betaalt uit, hij is niet vrolijk, maar hij geeft geen krimp. ,,Tot volgend jaar misschien, als we tenminste weer de beslissingsmatch halen'', zegt hij vriendelijk.

Wit Aumann (Mühlheim Nord)-zwart Sosonko (Schachfreunde Brackel)

1. c2-c4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 e7-e6 6. g2-g3 Lf8-c5 7. Pd4-b3 Lc5-b4 8. Lf1-g2 b7-b6 9. 0-0 Lc8-a6 10. Pb3-d4 Pc6xd4 Een kwaliteitsoffer dat er goed uit ziet. Zwart krijgt een pion en een tweede zal snel volgen. Maar helemaal duidelijk is het toch niet, wit houdt gevaarlijk tegenspel. 11. Lg2xa8 Lb4xc3 12. b2xc3 Pd4xe2+ 13. Dd1xe2 Dd8xa8 14. Lc1-a3 Da8-e4 15. De2-d1 De4-c6 16. Dd1-d4 La6xc4 17. Tf1-d1 d7-d5 18. Dd4-e5 Ke8-d7 19. La3-c1 Dc6-d6 20. De5-g5 Th8-g8 21. Lc1-f4 Dd6-e7 22. a2-a4 Kd7-c6 23. Td1-d4 h7-h6 24. Dg5-e5 g7-g5 25. Lf4-e3 Kc6-b7 Ook hier al was 25...Pd7 mogelijk, maar na 26. Txc4+ dxc4 27. Db5+ heeft wit aanval. 26. a4-a5 Pf6-d7 Lijkt de dame te winnen.

27. a5xb6 a7xb6 27...Pxb6 zou ook kunnen, maar dat was niet de bedoeling van de vorige zet. 28. Ta1-a7+ Kb7xa7 29. De5-c7+ Ka7-a6 30. Td4-d1 Nu dreigt wit remise te maken, maar misschien had zwart deze `dreiging' maar uit moeten laten voeren. 30...De7-a3 31. Dc7xd7 Tg8-b8 32. Dd7xf7 Da3-a4 en zwart bood remise aan. ,,Hij viel me om de hals'', zei Sosonko later, maar objectief gezien heeft wit in deze moeilijke stelling meer kansen op winst dan zwart.

De volgende partij is uit de Franse clubcompetitie. John Nunn schreef in British Chess Magazine dat hij na deze prachtige partij vreesde dat hij over vijftig jaar alleen nog maar bekend zou zijn als de man die zo mooi van Nataf had verloren.

Wit Nunn (Monaco)-zwart Nataf (Clichy)

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 e7-e5 5. Pd4-b5 d7-d6 6. c2-c4 Lf8-e7 7. Pb1-c3 a7-a6 8. Pb5-a3 f7-f5 9. Lf1-d3 f5-f4 10. g2-g3 Pg8-f6 11. g3xf4 e5xf4 12. Lc1xf4 0-0 13. Lf4-g3 Pf6-g4 14. Ld3-e2 Wit zag het volgende offer wel, maar hij beoordeelde het verkeerd. 14...Pg4xf2 15. Dd1-d5+ Dit schaak, aldus Nunn, is nodig om veld g5 te beheersen, na 15. Lxf2 Txf2 16. Kxf2 Lh4+ wint zwart. 15...Kg8-h8 16. Lg3xf2 Pc6-b4 Een verrassing voor wit. 17. Dd5-h5 Tf8xf2 18. Ke1xf2 Le7-h4+ 19. Kf2-g2 g7-g6 Dwingt wit veld g5 op te geven. 20. Dh5-f3 Dd8-g5+ 21. Kg2-f1 Lc8-h3+ 22. Df3xh3 Ta8-f8+ 23. Le2-f3 Dg5-e3 24. Dh3xh4

Tot hier had Nunn na 16...Pb4 gerekend en hij dacht dat zwart gedwongen was met 24...Dxf3+ 25. Kg1 De3+ remise door eeuwig schaak te houden. 24...Pb4-d3 Maar met een toren en twee lichte stukken achter heeft zwart tijd voor een stille zet. 25. Pc3-d5 De3xf3+ Nog beter was 25...Txf3 26. Kf1-g1 Pd3-f2 27. Kg1-f1 Df3xh1+ 28. Kf1-e2 Dh1xa1 Wit gaf op.