Afrikabeleid

Stephen Ellis uit zich in een artikel (19 mei) `Westen is in Afrika blind voor de waarheid', wel erg kritisch over Wereldbank en IMF. Hun taal (en die van de westerse landen die hun receptuur ondersteunen) doen hem denken aan de sovjetideologie uit de koude oorlogstijd toen sovjetleiders kritiekloos en ongenuanceerd allerlei socialistische onzin verkondigden. Dat gaat nogal ver.

Ellis heeft gelijk als hij stelt dat wij niet blindelings `westerse' denkbeelden en recepten moeten opleggen aan Afrika, maar moeten blijven nadenken of zaken als democratisering, vrije markt, privatisering e.d. wel altijd toepasbaar zijn. Maar om Camdessus nu meteen met Brezjnev c.s. te vergelijken is overdreven. Ik heb de IMF-directeur toen hij in februari op bezoek was in Nigeria, in actie gezien, en ik vond hem intelligent, flexibel, goed luisterend, relativerend en optredend met gevoel voor humor. Dat zijn toch allemaal kwalificaties die ik nu niet direct associeer met de sovjetleiders van weleer.

Zonder twijfel kan men hier en daar vraagtekens zetten bij ideeën van Fonds en Bank, maar in essentie is het toch niet onredelijk, dat als eis voor financiële steun en schuldverlichting wordt gesteld dat Afrikaanse regeringen een acceptabel macro-economisch beleid voeren, waarbij in goed-Hollandse zin de tering naar de nering wordt gezet en waarbij vooral de inkomsten enigszins gelijkmatig over de bevolking worden verdeeld.

Verder stelt Ellis dat wij in het Westen niet veel anders doen dan achter clichés aanlopen als wij over Afrika praten. Ook daar zit wel wat in. De Afrikaanse context is gecompliceerd en de westerse mediamaatschappij werkt helaas dikwijls met geweldige simplificaties en gemeenplaatsen. Dat heeft zonder twijfel ongunstige gevolgen voor het westerse Afrikabeleid. Maar als wij het allemaal zo verkeerd doen, zou ik van Ellis, die het kennelijk beter weet, graag suggesties horen hoe het dan wel zou moeten. Alternatieve voorstellen vind ik niet in zijn artikel en dat is teleurstellend.

Er wordt momenteel op Buitenlandse Zaken hard gewerkt aan een nieuw Afrikabeleidsdocument. De discussie hierover is open en gaat niet altijd over gebaande paden. In elk geval is het goed dat gepoogd wordt hokjesgeest te vermijden. Aspecten van buitenlandse zaken, ontwikkelingssamenwerking en economische belangen komen allemaal gecoördineerd aan bod. Dat is anders dan in het verleden toen (althans in Nederlandse overheidsoptiek) vooral naar Afrika werd gekeken met een ontwikkelingsbril op. Voorkomen zou moeten worden dat na Paars II ook deze gecoördineerde aanpak weer verloren zou gaan.