Zitvlees

WANNEER EEN SCHANDAAL een politieke crisis wordt, hangt af van het moment. Deze week kwam een crisis in Den Haag ongelegen en zo liep het Kamerdebat over de dioxinekippen af zonder politieke gevolgen voor de twee betrokken bewindslieden, minister Borst (D66, VWS) en staatssecretaris Faber (PvdA, Landbouw). De regeringspartijen schrokken er voor terug om in de week van het gelijmde kabinet-Kok een motie van afkeuring van de oppositie te ondersteunen. Opportuniteit won het van kritiek, want dat de bewindslieden de Nederlandse gevolgen van het Belgische kippenschandaal schromelijk hadden onderschat, was duidelijk.

Zwak bestuur, trage actie, geen tijdige openbaarmaking van informatie, afwezige publieksvoorlichting, falende coördinatie tussen de betrokken ministeries, eigengereide ambtenaren en onkundige bewindslieden. De kritiek werd breed gedragen en het betrof een zaak van voedselveiligheid die iedereen raakt.

Maar de bewindslieden werden niet naar huis gestuurd. Na het politieke tumult van de voorbije weken konden de regeringspartijen het niet opbrengen de kwestie op haar eigen merites te bekijken. Bovendien zou voor D66 en de PvdA het gedwongen aftreden van een bewindspersoon daags voor de Europese verkiezingen wel heel pijnlijk zijn geweest. Ter wille van de coalitievrede liet de VVD het er bij zitten. Kennelijk is Borst voorlopig politiek onschendbaar verklaard nadat ze het debat over de Bijlmerenquête heeft overleefd. De Kamer gaf Faber voor de tweede keer `geel', maar de staatssecretaris zei niet te weten dat dit in voetbaltermen `rood' betekende. PvdA-fractieleider Melkert had al bij de herstart van Kok-II de wisseling van de staatssecretaris van Landbouw geblokkeerd, dus mocht Faber drie dagen later niet worden weggestuurd door de Kamer.

ALLEEN DIE arme Apotheker (D66) was zo ongelukkig om gebruik te maken van het moment waarop het kabinet opnieuw aantrad om af te treden. Hij functioneerde niet goed en zonder een debat in het kabinet of met de Kamer af te wachten hield hij de eer aan zichzelf. Zo'n staaltje van zelfinzicht krijgt onvoldoende waardering in de Nederlandse politiek. Als bewindslieden in Nederland vertrekken, is het via de zijdeur.

Na afloop van het Bijlmerdebat nam de Kamer met algemene stemmen een `motie van transparantie' aan dat alles voortaan beter zou gaan. Dat was nog maar een week geleden.