Verrassend sterke groei van Japanse economie

Analisten zijn overdonderd door de groeicijfers van de Japanse economie over het eerste kwartaal. De economie groeide met 1,9 procent, de consumptie van particulieren met 1,2 procent. Of gaat het om statistische trucs?

Na vijf kwartalen krimp is de Japanse economie in het eerste kwartaal van dit jaar plotseling met 1,9 procent gegroeid, zo berichtte het Japanse Economisch Planbureau (EPA) gisteren. Als de groei in dit tempo door gaat zou volgens het EPA het bruto binnenlands produkt in 1999 met 7,9 procent stijgen. Het zijn cijfers die geen enkele analist heeft durven voorspellen. De vraag rijst of er eindelijk een einde is gekomen aan het gesukkel van de Japanse economie.

Taichi Sakaiya, hoofd van EPA, zei gisteren zelf overdonderd te zijn geweest door de cijfers. Hij kon eerst zijn ogen niet geloven. Straatinterviews van Japanse televisiezenders registreerden gisteravond slechts ongeloof bij het Japanse publiek. ,,Een economisch herstel is bij ons thuis nog niet doorgedrongen'', was de reactie.

Het beeld dat tevoorschijn komt uit de gisteren gepubliceerde cijfers is dan ook iets ingewikkelder. De grootste verrassing is een groei van de particuliere consumptie met 1,2 procent. Inkomens zijn het afgelopen jaar juist gedaald. Ook berichtte de overheid eerder dat juist in datzelfde eerste kwartaal de uitgaven van Japanse huishoudens 1,5 procent lager waren dan een jaar eerder. De Nihon Keizai Shinbun (Japans Economisch Dagblad) berekent vandaag dan ook dat de stijging van particuliere consumptie, die het EPA nu opeens in de bbp-cijfers meldt, vooral te danken is aan berekeningsmethodes waardoor uitgaven aan onroerend goed en autos hoger uitvallen. De krant spreekt van ,,statische trucs'', maar trucs die het bbp wel met 0,7 procentpunt omhoog hebben gestuwd.

Het werkelijke fundament van de groei in het eerste kwartaal vormen de gestegen overheidsuitgaven. De stimuleringsmaatregelen van premier Keizo Obuchi beginnen effect te hebben. In het laatste kwartaal van 1998 stegen deze uitgaven al met 10 procent, maar toen was dit nog niet genoeg om het effect van de daling van particuliere consumptie en bedrijfsinvesteringen uit te wissen. Dat kwartaal moest de regering nog genoegen nemen een krimpend bbp.

In het afgelopen kwartaal stegen de overheidsuitgaven nog eens met ruim 10 procent, ofwel 0,9 procentpunt van de totale groei van het bbp. Dit keer werd dit effect niet teniet gedaan door daling op andere onderdelen. Maar als de overheidsuitgaven zouden terugkeren naar het niveau van drie kwartalen geleden, dus voor Obuchi zijn stimuleringspakket afkondigde, dan blijft er geen enkele economische groei over.

Het effect van deze overheidsuitgaven bevalt de regerende liberaal democraten goed en de roep om meer is sterk. Om de recordwerkloosheid van 4,8 procent aan te pakken kondigde premier Obuchi vandaag een pakket aan waarmee 700.000 banen moeten worden gecreëerd à 8,7 miljard gulden. Deel van het pakket is simpelweg extra overheidsbanen. De regering zal geld uitdelen aan lokale overheden om 300.000 mensen aan werk te helpen. Verder wil de regering bijscholingscursussen organiseren om werklozen van middelbare leeftijd te helpen en moeten bedrijven meer mogelijkheden krijgen om te reorganiseren. Een volgend stimuleringspakket wordt al in de tweede helft van dit jaar verwacht.

De kern van al deze stimuleringsmaatregelen is dat de LDP-politici zich grote zorgen maken over hun politieke toekomst. Obuchi moet binnen anderhalf jaar algemene verkiezingen uitroepen en moet ook binnen zijn partij nog een strijd uitvechten om het voorzitterschap. Obuchi heeft de bevolking beloofd dat de economie dit jaar met 0,5 procent zal groeien. Het bereiken van deze doelstelling, al is het voorlopig maar in de kwartaalcijfers, is voor hem van levensbelang.