Prognose: winst GroenLinks, SP

Bij een diepterecord in opkomst van dertig procent hebben GroenLinks en de Socialistische Partij gisteren in de Nederlandse verkiezingen voor het Europese Parlement vermoedelijk forse winst geboekt. D66 raakte, vergeleken met de Euroverkiezingen in 1994, de helft van zijn aanhang kwijt.

Dit blijkt uit de eerste prognoses van de uitslag. De officiële uitslag wordt zondagavond bekendgemaakt, nadat in alle vijftien lidstaten van de Europese Unie de stemmen zijn geteld. In 1994 was er nog een opkomst van 36 procent.

Ook de Britten zijn bij de verkiezingen massaal thuisgebleven. In sommige districten zou niet meer dan 20 procent van de kiezers hebben gestemd. Vijf jaar geleden was dat nog 36,8 procent. In Denemarken bracht nog altijd de helft van de Denen zijn stem uit.

Van den Berg (PvdA) noemde de lage opkomst ,,een zware dreun'' die door de kiezers was uitgedeeld. Wiebenga (VVD) zag de lage opkomst als een ,,afrekening van de kiezer met de negatieve beeldvorming over Europa''. Lagendijk (GroenLinks) beoordeelde de opkomst als ,,dramatisch''.

Volgens staatssecretaris Benschop (Buitenlandse Zaken) is het van belang dat het imago van de Europese politiek verandert: ,,De geur van vriendjespolitiek moet weg.'' De lage opkomst noemde hij ,,een probleem waar we iets aan moeten doen'', waarbij hij onder meer denkt aan het combineren van verkiezingen.

Volgens de prognoses verliezen het CDA en de PvdA beide een zetel. Het CDA gaat van tien naar negen zetels, maar zou bij de verdeling van restzetels nog een zetel kunnen kwijtraken. Wel is het CDA de grootste partij gebleven.

De PvdA gaat vrijwel zeker van acht naar zeven zetels. Met circa 21 procent bleef de PvdA ruim onder de 29 procent die ze vorig jaar behaalde bij de Tweede-Kamerverkiezingen.

De VVD blijft stabiel op zes zetels, waarbij de liberalen kans maken op een zevende zetel. GroenLinks krijgt drie zetels en mogelijk een vierde (was één zetel). De SP komt voor het eerst in het Europese parlement, mogelijk met twee zetels, maar over de tweede zetel bestaat nog geen zekerheid.

D66 gaat waarschijnlijk van vier naar twee zetels.

De kleine christelijke partijen, die met een gezamenlijke Eurolijst uitkwamen, behouden twee zetels.

DOSSIER: www.nrc.nl