Honderdtwintig kilo Sinterklaas in Afrika

Jésus Gil y Gil, de wegens verduistering aangeklaagde burgemeester van Marbella, hoopt komende zondag zijn politieke macht uit te breiden tot in de Spaanse enclaves in Afrika.

Afgelopen zaterdag kwam hij met een kloek motorjacht de Straat van Gibraltar overstomen uit het toeristenparadijs Marbella. Aan dek honderdtwintig kilo Sinterklaas, gehuld in trainingspak, omhangen met gouden kettinkjes, sportpetje op, beminnelijk wuivend. Een paar potige lijfwachtgorilla's als Pieten. Aan boord ook een zak vol beloften voor Ceuta, het verpauperde stukje Spanje op Afrikaans grondgebied. Beloften, zoals een vliegveld, een universiteit, dure hotels, veilige en schone straten.

Zondag gaat Spanje naar de stembus om naast het Europarlement ook nieuwe gemeentebesturen te kiezen. Het wordt misschien wel de belangrijkste dag in het leven van Jésus Gil y Gil (66), grootondernemer in onroerend goed, directeur-eigenaar van voetbalclub Atlético Madrid, burgemeester van Marbella en bedenker van de partij Grupo Independiente Liberal (GIL). Na acht jaar de scepter in Marbella te hebben gezwaaid en ook drie omliggende gemeenten te hebben veroverd, wil GIL de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla in handen krijgen evenals het naast Gibraltar gelegen La Linea. Volgens de enquêtes maakt Gil een goede kans om straks als de machtigste man van de zuidpunt van Europa uit de bus te komen.

Het scheelde weinig of hij had de verkiezingen vanuit een cel moeten volgen. Begin januari verdween hij het gevang in hangende het onderzoek naar de ruim zes miljoen gulden die hij als burgemeester had betaald voor de reclame voor Marbella op de shirts van zijn voetbalclub. Na betaling van een borgsom kwam de burgemeester weer op vrije voeten. Gil in het dagblad El País over de speciale fraude-officier die zijn zaak onderzoekt: ,,Deze verdient het op een rotmanier te sterven, als hij geen zelfmoord pleegt tenminste.''

Gil kent de gevangenis. Begin jaren zeventig verdween hij al voor twee jaar en drie maanden de cel in, nadat hij als bouwondernemer had bezuinigd op de constructie van een restaurant. Achtenvijftig mensen kwamen om en 147 raakten gewond toen het gebouw tijdens een etentje instortte.

De afgelopen jaren werden enkele honderden aanklachten tegen Gil ingediend waarin de burgemeester wordt beschuldigd van het bedreigen van politieke tegenstanders, het rommelen met bestemmingsplannen en het plunderen van de kas van Marbella. ,,Grupo Independiente Liberal is gespecialiseerd in beheer en administratie van gemeenschapsgelden'', luidt het in de verkiezingsfolder van de partij GIL.

,,Natuurlijk is Gil een oplichter'', zegt Juan Luis, een 36-jarige bewoner van Ceuta die zich juist heeft ingeschreven als lid van de GIL. In het partijkantoor op een eerste etage in de binnenstad is het een komen en gaan van nieuwe partijgenoten. ,,Maar zijn de andere politici veel beter? De mensen zijn de situatie hier zat en willen verandering. In Marbella werken de zaken tenminste.'' Wanbeheer, gekluns, corruptie: alleen de ferme hand van Gil biedt nog enige hoop. Het is niet voor niets dat alle overige partijen zich eensgezind tegen Gil keren, menen zijn aanhangers.

We lopen op de havenboulevard van Ceuta waar het stadsbestuur onder leiding van de conservatieve Partido Popular de afgelopen weken het ene na het andere bouwproject inaugureerde. Een nieuwe luxe-bar is bij gebrek aan uitbater inmiddels al veranderd in een openbaar toilet. Drie Marokkaanse zwerfjongetjes leunen verveeld tegen de ballustrade. Hun gezichten vies en hongerig, de kleren versleten vodden. Ahmed vertelt in hakkelend Spaans dat hij uit Tetuan komt. Samen met zijn vriendjes slaapt hij in een doos in de haven. Tot voor kort pakte de politie zwerfkinderen op in een geblindeerd autobusje en dumpte ze over de grens.

Als de Afrikaanse voorpost van Fort Europa kent Ceuta een vrijwel onoplosbaar probleem met illegale immigranten. Voor miljoenen guldens werd twee jaar terug de acht kilometer lange grens met Marokko van een nieuwe dubbele omheining voorzien. ,,Kijk, hier komen ze er doorheen'', zegt Juan-Luis, terwijl hij de plekken aanwijst waar het prikkeldraad is verwijderd en het hekwerk met een kleine krachtinspanning van de grond kan worden getild.

Boven op de heuvels liggen Príncipe Alfonso en Príncipe Felipe, de moslim-wijken van de stad. Afgebladderde huizen, een wegdek vol gaten, hutjes – illegale stadsuitbreiding tussen de heuvels. En overal plastic, bergen afval en karton. Hier wordt onder de jongeren het kanonnenvoer geronseld voor de levendige hasj-smokkel tussen Marokko en Spanje. De afgelopen vier jaar waren er 39 schietpartijen waarin openstaande rekeningen werden vereffend, met zes doden en 32 gewonden.

,,Dit is Ceuta: redde wie zich redde kan'', concludeert Mohamed Haddu Musa, kandidaat van de partijfederatie Izquierda Unida waarin de meeste moslims zijn vertegenwoordigd. Werk is er nauwelijks, zeker niet voor de moslim-jongeren en de smokkel is een aantrekkelijk alternatief, concludeert hij. In het kleine partijkantoortje wordt hard gewerkt aan de campagne waarmee Haddu Musa twee of drie van de 25 raadszetels hoopt te behalen. Van de ruim 72.000 inwoners is ongeveer een derde moslim, maar door de chaotische registratie zijn slechts 4000 van hen geregistreerd als kiezers, zegt Haddu Musa. Zelfs onder de moslims heeft Gil zijn aanhang.

Het schiereiland Ceuta dreigt te verdrinken in de problemen, klagen de bewoners. Vanuit Madrid zijn inmiddels speciale onderzoekscommissies ingesteld om een einde te maken aan de corruptie bij de politiecorpsen en het gevangenispersoneel. Ook de enorme deviezenhandel, niet in de laatste plaats van Nederlandse guldens, wordt onder de loep gelegd in een onderzoek naar witwaspraktijken van drugsgelden.

Maar Madrid is ver weg en Jesús Gil y Gil zit aan de overkant. Honderden agenten erbij, zegt Gil, desnoods een op iedere hoek van de straat. Betaald door winkeliers en ondernemers. Wie niet bijdraagt moet ,,vrijwillig de gemeente verlaten'', waarschuwt het verkiezingsprogramma.

Intussen blijft het speculeren waarom Jesús Gil y Gil zo geïnteresseerd is om de oversteek naar Afrika te wagen. De grootondernemer wil van Ceuta en Melilla, met hun speciale status van onafhankelijke stadsregio, belastingparadijzen maken, luidt een theorie. Daar valt veel geld mee te verdienen. Gil hoopt op een zetel in de Senaat, luidt een andere conclusie. Parlementaire onschendbaarheid zou hem goed van pas komen in de talloze processen die hem staan te wachten.