Klúnen op skates

Voor lieden die nooit een Elfstedenkruisje in de wacht zullen slepen, is er nu een alternatief: de Tocht der Tochten per skate. Voordeel: je kunt hem rijden bij mooi weer.

Nooit gedacht dat ik ooit nog eens zou klúnen. Het winterse werkwoord, voor altijd verbonden aan de Elfstedentocht, is toch meer iets voor met pindakaas opgegroeide gezonde Hollandse jongens die de hand niet omdraaien voor een schaatstocht van 200 kilometer of meer. Ik niet. Maar als mooiweer-Vondelparkskater worstel ik mij begin juni toch over een brug met kinderhoofdjes in het Friese havenplaatsje Harlingen. Klúnen op Roces-skates.

Het geklauter op de brug is onderdeel van de Friese Elfstedentocht op de gewielde schaats. De 230 kilometer lange tocht voert langs de overbekende elf steden. En langs Bartlehiem, de Bonkevaart en al die andere plekken die zijn verbonden aan het andere schaatsen.

Na aankomst in Friesland is het lange tijd wachten op de gunst van de weergoden. Het water komt met bakken uit de hemel. Nu is bijna geen enkele buitenactiviteit leuk met regen, maar skaten wordt zelfs gevaarlijk omdat de wieltjes dan te weinig grip hebben op het wegdek. Als het eindelijk droog is, maar de wegen nog goed nat, besluiten Canadese medeskatester en ik toch maar de weg op te gaan.

Als we net het beklinkerde binnenhaventje van Harlingen hebben geslecht en de veerboot naar Terschelling zien liggen, slaat het weer compleet om. De zon laat zich zien, de lucht wordt blauw en de wind is in de rug. God draagt die dag zijn polsbeschermers. Op een snel opdrogend wegdek skaten we met de wind in de wielen de twaalf kilometer naar Franeker.

De routeplanners hebben goed rekening gehouden met de wensen van de skater. Het wegdek op het fietspad dat naar Franeker voert, voldoet aan bijna alle wensen. Er zijn nauwelijks gaten in de weg en er liggen hooguit een paar verdwaalde grindkorrels. En de route voert over kleine stukjes asfalt, het gras op Wembley voor skaters.

Het grote voordeel van een goed wegdek is dat de ogen niet alleen maar naar beneden hoeven te kijken. Nog voordat we langs het dorpje Herbaijum razen, leveren Friese vergezichten ons grazende koeien, loslopende paarden en aandoenlijke lammetjes op. Binnenvaartschepen voeren af en aan op het Van Harinxmakanaal. Schijnbaar lukraak geplaatste windmolens leveren Friesland op een ecologisch verantwoorde wijze energie.

Hoe leg je kaatsen uit aan een Canadees? We zijn onmiskenbaar in Friesland en pauzeren voor het Sjûkelân in Franeker. Op het grasveldje wordt jaarlijks om `De PC' gestreden, de hoogste eer in de sport. Ik ken de regels echter niet en als diepgewortelde westerling kom ik niet verder dan `met een bal tegen een muur slaan'. Een mooie Friese traditie verdient beter.

Gelukkig ben ik beter op de hoogte van de Elfstedentocht – de echte – en we besluiten daarom richting Bonkevaart te gaan. Als je maar één dag hebt, wil je toch de krenten uit de pap vissen en die liggen op historisch Elfstedenniveau vooral in Leeuwarden. Vanuit het pittoreske centrum van Franeker volgens de ongetwijfeld mooie route naar Leeuwarden skaten is in de resterende zonne-uren echter geen optie. Voor Minnertsga, Sint Annaparochie en Birdaard is het al te laat, de route te lang en het openbaar vervoer terug naar startpunt Harlingen te zeldzaam.

Met de skates in de trein boemelen we in een half uurtje naar Leeuwarden. Dit is valsspelen pur sang en – ware dit een wedstrijd – onmiddellijke diskwalificatie. Maar het wedstrijdelement ontbreekt gelukkig. De Elfstedentocht per skate is af te leggen in meerdere dagen, slechts gedeeltelijk, en wie de boel wil bedonderen kan gerust zijn gang gaan.

Naar de Bonkevaart dus, de finish van de Elfstedentocht. Daar kan ik mijn kaatsblunder goed maken door te verhalen over de barre tocht van Reinier Paping in 1963, de oranje unox-mutsen en ijstransplantaties.

Het wegdek zeurt echter constant om aandacht in Leeuwarden. Klinkers, kinderhoofdjes en losliggende stoeptegels zijn in de meerderheid. Van de 230 kilometer route zwaaien we waarschijnlijk over het lastigste en minst fraaie gedeelte. En hoewel het moeilijk is, missen we de Bonkevaart. Daar gaan onze Elfstedenkruisjes. We hebben heimwee naar landelijk Friesland, naar de soepele ondergrond waar je al skatend de wind door de haren waait. Na tien kilometer is het mooi geweest en we spoeden ons naar Harlingen voor een laatste uurtje skategenot.

INFORMATIE

Van 11 juni tot 11 juli biedt het Fries Bureau voor Toerisme een skate-arrangement voor de elfstedentocht. Het arrangement omvat vijf dagen skaten en vier overnachtingen op campings (eigen tent meebrengen). De bagage (max 25 kilo) wordt door de organisatie naar de volgende stopplaats gebracht. Deelnemers krijgen een routekaart met beschrijvingen en een stempelkaart. Een volle stempelkaart levert een kruisje op. De kosten bedragen ƒ111. Meer info en boekingen: Vakantieboekingscentrale Friesland,

058-2340644. Of www.friesnet.nl

Ook elders in Nederland zijn er volop skateroutes te rijden:

12 juni Zaanstad on wheels.

Inl 0525-621546.

13 juni 3M-marathon Leiden.

Inl 071-5134641.

25 t/m 27 juni heeft in Brabant de skate-meerdaagse plaats. De start is in Hilvarenbeek, de finish ligt in Oirschot. Ook hebben de verschillende VVV's in Brabant routes uitgezet die het hele jaar te rijden zijn. Info bij de verschillende VVV's.

Elke vrijdagavond: skatetour door Amsterdam. Start om 20u bij filmmuseum in Vondelpark.

Inl 0900-2025925.

Skate-agenda op www.sportweb.nl